Vijf vragen over de Europese begroting

Tijdens de onderhandelingen over de nieuwe begroting van de Europese Unie is er telkens onenigheid. NU.nl legt u deze begroting middels vijf vragen uit. 

Wat is precies de Europese begroting?

De begroting is een planning van de inkomsten en uitgaven van de EU, betaald door de lidstaten.  De 27 regeringsleiders van de EU moeten het eens worden over een begroting van maar liefst zeven jaar. Onlangs is er een akkoord gesloten over de begroting voor 2014-2020.  

De Europese Commissie heeft het voorstel gedaan hier in totaal 1033 miljard voor uit te trekken. Een hoger bedrag dan voorgaande jaren: de vorige zevenjarige begroting werd vastgesteld op bijna 976 miljard euro.

Onder druk van de verschillende landen is dat bedrag echter flink naar beneden bijgesteld naar in totaal 960 miljard euro. Het is de eerste keer dat de EU-begroting omlaag gaat.

Tijdens de besprekingen wordt echter de term 'meerjarig financieel kader' gebruikt. Dit komt omdat het niet gaat om een vaststaande begroting, maar er per thema en per jaar een financieel plafond wordt geplaatst. Het beste te vergelijken met de maandelijkse kredietlimiet op een credit card, zo legt de Commissie het zelf uit.

Per jaar wordt vervolgens bekeken of er geen tekort is op begroting van het vorige jaar en of het budget van het komende jaar nog klopt. 

Waar gaat het geld naar toe?

Een van de grootste kostenposten van de EU is nog steeds landbouw, dat in de meerjarenbegroting 36,2 procent van het totale budget opslokt. Ook wordt er veel geld uitgegeven (36,7 procent) aan het zogenaamde cohesiebeleid.

Hiermee worden voornamelijk projecten in armere regio’s van de EU bekostigd, met als doel de economische en sociale verschillen tussen de lidstaten en de regio’s kleiner te maken. In Nederland zijn enkele projecten in Flevoland hier bijvoorbeeld mee betaald, omdat het werd gezien als 'achtergestelde regio'.

Voor Nederland zijn echter voornamelijk de fondsgelden voor onderzoek en innovatie, begroot op 80 miljard (7,7 procent van het totale budget), interessant. 

In totaal is voorgesteld de komende jaren 491 miljard te besteden aan 'groei en ontwikkeling' (bijvoorbeeld infrastructuur en onderzoek), 383 miljard aan 'duurzame groei' (landbouw), 18,5 miljard aan 'veiligheid en burgerschap', 70 miljard aan het buitenlands beleid en 63 miljard aan bestuur en administratie.

Traditioneel strijden de noordelijke lidstaten, zoals ook Nederland, voor een verlaging van de budgetgelden. Dit komt doordat Nederland bijvoorbeeld wegens het hogere nationale inkomen ten opzichte van andere lidstaten meer bijdraagt aan de begroting dan het subsidie ontvangt. Nederland was volgens berekeningen in 2010 de op vier na grootste nettobetaler. Daarom heeft ons land sinds 2007 jaarlijks 1 miljard korting gekregen op de afdracht.

Waar liggen precies de problemen?

Nederland en andere landen zoals Groot-Brittannië en Zweden vinden het onbegrijpelijk dat er meer geld naar Brussel moet terwijl de landen zelf fors moeten bezuinigen. Volgens Nederland zou de Europese Commissie niet om meer geld moeten vragen, maar eerst zelf in de boeken moeten kijken of er niet ergens bezuinigd kan worden.

Want ook al behoudt Nederland zijn jaarlijkse korting, als ons land enkele honderden miljoenen meer kwijt is aan Brussel door de hogere begroting, dan zou Nederland er onder de streep op achteruit kunnen gaan.

Brussel stelt dat de EU-begroting slechts ongeveer 1 procent van het bbp van de 27 lidstaten, terwijl de begrotingen van de lidstaten 44 procent van het bbp vertegenwoordigen. Wat de EU vraagt van de lidstaten is dus maar een schijntje, zo stelt Brussel.

Wel hoopt de Commissie dat in 2020 de helft van de begroting opgevuld kan worden met eigen inkomsten, via bijvoorbeeld belastingen op financiële transacties en het heffen van een btw. Het aandeel van de bijdragen van de lidstaten op de totale begroting is nu nog driekwart en moet door de direct geheven belastingen dalen tot ongeveer een derde.

In november vorig jaar vergaderden de landen al twee dagen lang over de begroting. Vooraf stelde premier Rutte met een 'geladen pistool' op pad te gaan, mede nadat andere landen openlijk spraken over veto's en blokkades.

UIteindelijk bleken de landen dan ook niet tot een akkoord te kunnen komen. Volgens Rutte werd er wel voortgang geboekt, maar tevreden kwam hij niet tevreden uit de top.

Rutte uitte zijn bedenkingen over de jongste aanpassingen in de conceptbegroting. Na kritiek van de armere landen is er minder geschrapt op landbouwsubsidies en regionale structuurfondsen. De premier noemde deze verschuiving ten koste van Europees geld voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie ''minder plezierig'', omdat Nederland uit die fondsen het meeste geld ontvangt.

Wat is het probleem van Groot-Brittannië?

Groot-Brittannië staat dit jaar extra in de belangstelling omdat heeft gedreigd een veto uit te spreken over de meerjarenbegroting als de uitgaven niet worden bevroren. Dat deed het land al eerder tijdens besprekingen over de begroting vorig jaar.

Ook stelde de Britse premier David Cameron voorafgaand aan het overleg vast te willen houden aan de korting die het land in de jaren '80 kreeg op zijn bijdrage aan het budget van de Europese Unie. Toenmalig premier Margaret Thatcher haalde destijds een korting binnen omdat Londen te veel had betaald aan de EU. Deze korting is altijd een vast percentage gebleven en was vorig jaar 3,6 miljard euro waard.

Brussel wil echter van deze korting af en stelt dat het niet meer van deze tijd is. "Het Verenigd Koninkrijk is nu een van de welvarendste lidstaten van de EU en kan voluit solidariteit betonen met de armere lidstaten van de Unie." Ook vindt de Commissie de uitzonderingspositie van het land niet fair ten opzichte van andere nettobetalers zoals Nederland.

Om het land tegemoet te komen heeft EU-leider Herman van Rompuy onlangs al een korting van 80 miljoen op het totale budget voorgesteld. Maar een land als Frankrijk is het hier bijvoorbeeld mee oneens, omdat het ten koste dreigt te gaan van de subsidie die het krijgt voor landbouw.

Hoe gaat het verder als het overleg mislukt?

Nadat de top in november vorig jaar mislukte, gaat eigenlijk iedereen er vanuit dat de EU-leiders de komende dagen wel overeenstemming bereiken. Maar in principe hebben de landen nog het hele jaar om eruit te komen.

Als er eind 2013 geen akkoord is over de meerjarenbegroting, wordt het budget van 2013 met een inflatiecorrectie van 2 procent verlengd tot 2014.

Regeerakkoord

Regeerakkoord
Wat betekent het regeerakkoord voor jouw portemonnee? 

Koophuis

Koophuis
Hoe ziet de woningmarkt er in de nabije toekomst uit?

IEX.nl (mediapartner)

IEX.nl (mediapartner)
IEX.nl is hét beleggersplatform van Nederland. Volg alles van deze mediapartner. 

NUwerk

Tip de redactie