AMSTERDAM – Terwijl de rentes op de Spaanse en Italiaanse staatsobligaties alleen maar verder stijgen is er in Nederland juist het omgekeerde aan de hand: onze staat leent momenteel juist bijna gratis.


Koppen als 'Spaanse rente naar recordniveau' en 'Italië luidt noodklok over rentestijgingen' komen op NU.nl bijna dagelijks voorbij. Maar wat betekent dit precies?

De rente op de Spaanse obligaties ligt momenteel op meer dan 7 procent, Italië schommelt rond de 6,5 procent, zo is ook te zien in onderstaande grafiek. Deze percentages zijn volgens veel economen op langere termijn onhoudbaar, omdat de landen niet genoeg geld overhouden om de rente op deze leningen af te lossen. Ook slaat het een te groot gat in de begroting van een land.

Het verschil van deze landen met Nederland en Duitsland, traditioneel gezien het land met de laagste rente in Europa is groot, zo laat de grafiek zien, dat de rentepercentages op de tienjarige leningen toont.

Beweeg de cursor over de lijn om de rentepercentages te zien. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Griekenland

In Griekenland zijn de rentes op de staatsobligaties al helemaal niet meer te overzien. De Grieken moeten momenteel meer dan 26 procent over hun leningen betalen, zo is te zien.

Beweeg de cursor over de lijn om de rentepercentages te zien. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Vanaf 25 juli zal de Europese Centrale Bank (ECB) de staatsobligaties bovendien tijdelijk niet meer te accepteren als onderpand voor andere leningen. De maatregel wordt pas herzien als de zogenoemde trojka met nieuwe bevindingen over de situatie in Griekenland komt.

De beslissing heeft directe gevolgen voor Griekse banken, die het Griekse staatspapier veel aanbieden aan de ECB als onderpand voor nieuwe kredieten. Deze banken kunnen in de tussentijd hun financieringsbehoefte ledigen bij de Griekse centrale bank, aldus de ECB. De leningen die via de nationale centrale bank verstrekt worden zijn voor de banken vaak iets duurder dan die van de ECB.

Duitsland

In Nederland en Duitsland is bovendien iets historisch aan de hand. Voor het eerst in de geschiedenis zijn in deze landen de 2-jarige obligaties met een negatieve rente aan de man gebracht: geldschieters moeten geld toeleggen op de lening.

Dit betekent dat de zorgen onder de investeerders over de Zuid-Europese landen zo hoog is dat ze bereid zijn ‘parkeergeld’ te betalen om hun geld op een veilige plek te laten staan. In Nederland dook de rente op 16 juli voor het eerst onder het nulpunt, inmiddels leent ons land bijna gratis.

Zolang de schuldencrisis niet is bezworen is het denkbaar dat de rentepercentages van de verschillende eurolanden alleen nog maar verder uiteen lopen.

Beweeg de cursor over de lijn om de rentepercentages te zien. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

ECB

De renteverlagingen die de Europese Centrale Bank (ECB) eerder deze maand doorvoerde zijn van grote invloed op de beslissing van de investeerders om te willen lenen tegenover een negatieve rente.

Doordat de depositorente werd teruggebracht naar 0 procent, zoeken investeerders andere plaatsen om hun geld te stallen, zo stelde obligatiespecialist Richard McGuire van Rabobank onlangs.

Daarnaast heeft de ECB sinds vier maanden het opkoopprogramma van de obligaties van eurolanden stilgelegd. Ook dit is van grote invloed op de rentestand. De ECB kocht tussen mei 2010 en begin dit jaar voor ongeveer 211 miljard euro aan obligaties van zwakkere eurolanden.

De bedoeling was de handel in die obligaties overeind te houden, zodat de rentes op de obligaties niet te sterk zouden stijgen. Nu het programma stil ligt, lopen de rentes alleen maar verder op.

Slecht nieuws

Maar is het nou wel zo positief voor Nederland, dat het bijna geen rente betaalt? Wel voor onze staatsschuld, want die wordt op dit moment goedkoper dan ooit gefinancierd.

Voor de spaarders en beleggers van Nederland is het juist slecht nieuws: die halen immers minder geld op door het lagere rendement. Denk bijvoorbeeld aan de pensioenfondsen in Nederland, die door de gedaalde rente minder verdienen en meer geld in kas moet hebben om alle huidige en toekomstige gepensioneerden in de toekomst ook van een pensioenuitkering te kunnen voorzien.

De vijf grootste pensioenfondsen in Nederland maakten daarom vorige week bekend vanaf april 2013 te moeten korten op de pensioenen.