OM begint onderzoek naar nieuwe bouwfraude

AMSTERDAM/DEN HAAG - Het Openbaar Ministerie is een uitgebreid onderzoek begonnen naar een nieuwe bouwfraude. GroenLinks-Kamerlid Marijke Vos, voorzitter van de parlementaire enquêtecommissie die in 2002 de bouwfraude onderzocht, sluit niet uit dat getuigen die haar commissie heeft gehoord, meineed hebben gepleegd.

Aanleiding voor het onderzoek vormt de ontdekking van een nieuwe zogeheten schaduwboekhouding. Daaruit zou blijken dat tussen 1995 en 2001 tientallen bedrijven verboden prijsafspraken maakten bij de bouw van onder meer kantoren, scholen en ziekenhuizen. Hierdoor pakten deze gebouwen uiteindelijk duurder uit dan nodig was.

Schaduwboekhouding

Het OM kwam afgelopen week in het bezit van de schaduwboekhouding doordat iemand zich meldde 'met een dik pak papier onder de arm', aldus de woordvoerder van het landelijk parket. De identiteit van de getuige is niet bekendgemaakt.

De schaduwboekhouding is afkomstig van het bouwbedrijf Boele & Van Eesteren in Rijswijk, dochter van het beursgenoteerde concern Koninklijke Volker Wessels Stevin. In deze boekhouding werden de onderlinge tegoeden van de bedrijven bijgehouden. Volgens het landelijk parket is de getuige geen werknemer van Boele & Van Eesteren.

Dagblad De Telegraaf heeft ook de beschikking gekregen over een kopie van de schaduwboekhouding. Volgens de krant blijkt daaruit dat in totaal circa 90 bedrijven waren betrokken bij prijsafspraken rond 250 bouwprojecten. Onder de betrokken bedrijven zouden zich namen bevinden van grote concerns als Bam, Ballast Nedam, Heijmans-dochter IBC, TBI en Dura Vermeer.

Enquête

De zaak doet sterk denken aan de bouwfraude die in 2001 aan het licht kwam dankzij de schaduwboekhouding van het bedrijf Koop-Tjuchem. Daarbij was met name sprake van wegenbouwers die onderling illegale prijsafspraken maakten. De kwestie leidde tot een parlementaire enquête naar de bouwfraude. Later dit jaar komen een aantal van deze fraudezaken voor de rechter.

In dit geval betreft het de zogeheten utiliteitsbouw ('gebruiksgebouwen' zoals kantoren, scholen, ziekenhuizen, fabrieken). Het Openbaar Ministerie verwacht dat het onderzoek niet veel tijd in beslag zal nemen. De zaak wordt waarschijnlijk doorgeschoven naar de Nederlandse Mededingingsautoriteiten (NMa), speciaal belast met de bestrijding van kartelvorming.

Meineed

Marijke Vos zegt dat het mogelijk is dat de getuigen voor haar commissie meineed hebben gepleegd. "Het wordt steeds ongeloofwaardiger dat hoge functionarissen van bouwbedrijven met wie de commissie heeft gesproken, niet wisten wat er aan de hand was."

Vos heeft met De Telegraaf afgesproken dat ze de schaduwboekhouding kan inzien. Pas daarna kan zij mogelijk beoordelen of er onder ede voor de enquêtecommissie is gelogen. Vos denkt dat prijsafspraken niet meer op zo'n grote schaal voorkomen als enkele jaren terug. "Maar ik denk wel dat het nog gebeurt. Het OM en de NMa moeten hier helemaal in duiken."

Kamerdebat

Vos sluit zich aan bij CDA en PvdA, die komende week in een Kamerdebat opheldering van het kabinet over de nieuwe bouwfraudeaffaire willen. De Kamerleden Atsma (CDA) en Depla (PvdA) willen komende week een debat met de ministers Brinkhorst (Economische Zaken), Dekker (Volkshuisvesting) en Donner (Justitie).

Mochten er aanwijzingen zijn dat in de bouwwereld nog steeds massaal wordt gefraudeerd, dan moeten er aanvullende maatregelen komen, boven op de afspraken die na de parlementaire enquête over de bouwfraude al zijn gemaakt, vindt Atsma. Hij denkt bijvoorbeeld aan een extra aanscherping van het aanbestedingsreglement.

Depla verwijt de bouwwereld dat ze nog steeds geen 'schoon schip' heeft gemaakt. "Alle kaarten moeten nu op tafel, anders moet het kabinet tegen de sector zeggen: we overleggen niet meer met jullie. We beperken ons voortaan tot het nemen van maatregelen."

'Ernstig'

Voormalig PvdA-kamerlid Van Gijzel, die de zaak-Bos in de politiek aanzwengelde, noemde het zaterdag voor het Radio -Journaal 'ernstig' dat de kartelwaakhond NMa, die in 1998 in het leven werd geroepen, de fraude bij Boele & Van Eesteren niet heeft gezien. Verder pleit hij ervoor om corrupte ambtenaren en politici harder aan te pakken. Volgens Van Gijzel zijn zij in het bouwfraudeonderzoek tot dusver te veel buiten schot gebleven.

SP-kamerlid De Wit wil naar aanleiding van de nieuwste onthullingen een parlementair onderzoek. "Nu blijkt dat bij de bouw van woningen, scholen en ziekenhuizen ook is gefraudeerd, moet door de Kamer snel een nieuw onderzoek worden ingesteld." Volgens De Wit kan de maatschappelijke schade in de miljarden lopen.

NMa

De Nederlandse Mededingingsautoriteit is een onderzoek begonnen. Afgelopen vrijdag zochten meerdere bouwbedrijven contact met de kartelwaakhond, waarbij ze hun medewerking bij het onderzoek toezegden. Dat liet een woordvoerster van de NMa zaterdag weten.

Boetes

Over mogelijke boetes voor de bouwbedrijven kan de autoriteit nog niets zeggen. Aan de ene kant gelden er namelijk boeteverhogende omstandigheden, omdat de bouwbedrijven wisten dat de prijsafspraken strafbaar zijn. Aan de andere kant kunnen bedrijven ook op clementie rekenen, als ze meewerken aan een onderzoek van de NMa.

Waarschijnlijk door deze clementieregeling zochten bouwbedrijven de afgelopen dagen zelf contact met de NMa. Heijmans en Ballast Nedam meldden al mogelijke overtredingen van dochterbedrijven. VolkerWessels en BAM Groep lieten weten volledig aan een onderzoek mee te werken.

Regeerakkoord

Regeerakkoord
Wat betekent het regeerakkoord voor jouw portemonnee? 

Koophuis

Koophuis
Hoe ziet de woningmarkt er in de nabije toekomst uit?

IEX.nl (mediapartner)

IEX.nl (mediapartner)
IEX.nl is hét beleggersplatform van Nederland. Volg alles van deze mediapartner. 

NUwerk

Tip de redactie