STRAATSBURG - De ruzie in de Europese Unie over het stabiliteitspact voor de euro is nog lang niet voorbij. De Europese Commissie heeft dinsdag na een urenlang debat besloten om de zaak naar het Europese Hof te brengen. Dat is zeer ongebruikelijk bij zulke politiek gevoelige onderwerpen. Nederland is heel blij met het besluit van het dagelijks Europese bestuur.

De EU-ministers van Financiën besloten op 25 november, tot grote woede van de Nederlandse minister Zalm, om Duitsland en Frankrijk geen boete te geven voor hun begrotingstekort. De twee landen dreigden voor het derde jaar op rij een tekort van meer dan 3 procent van hun nationaal inkomen te hebben. In het stabiliteitspact is dat verboden, omdat anders de munt zwakker en de rente hoger kan worden.

Destijds zei commissaris Solbes van Monetaire zaken meteen al dat het handjeklap van de ministers mogelijk indruist tegen het Europese Verdrag. Vorige week steunde de juridische dienst van de Commissie hem. De dienst krijgt bij de rechter vaak gelijk.

Vergiftigen

De Nederlandse regering heeft altijd ingezet op strikte naleving van het stabiliteitspact. Dat leidde tot een aanvaring met de Duitsers die Den Haag ervan beschuldigden de 'sfeer in Europa te vergiftigen'.

Minister Zalm zei in reactie namens het kabinet heel blij te zijn met het besluit. "We hebben goede hoop dat het goed afloopt." Hij benadrukte ook namens Buitenlandse Zaken te spreken maar ging verder niet in op de uitlatingen van minister Bot. Die laat een veel gematigder toon horen.

Signaal

CDA, VVD, D66 en oppositiepartij PvdA reageren unaniem positief. "De commissie is dus van mening dat het besluit van een meerderheid van de ministers in strijd is met het pact. Dat is een belangrijk politiek signaal, waardoor de druk op die landen verder zal toenemen", aldus VVD-Kamerlid De Grave.

CDA'er De Neree is ook in zijn nopjes. "Jammer dat het moet, maar goed dat het gebeurt." D66-Kamerlid Bakker vindt de stap van de commissie belangrijk omdat schending van het stabiliteitspact "slecht voor de democratie" in Europa is en "tegen de Nederlandse belangen" indruist. Ook PvdA'er Crone stelt: "afspraak is afspraak. Dat is een gouden regel."

Fel

In Berlijn reageerde minister Eichel van Financiën fel. "Niet in de laatste plaats om de toekomst zou het beter zijn om op samenwerking in plaats van op confrontatie aan te koersen", zei hij. De Franse premier Raffarin zei het besluit tot een rechtszaak te respecteren en vertrouwen te hebben in de afloop.

Volgens een woordvoerder van Solbes gaat het de Commissie vooral om de procedures. Hoewel de precieze juridische vragen niet zijn bekendgemaakt, gaat het om de vraag in hoeverre de EU-ministers mogen afwijken van voorstellen van de Commissie. Daarmee lijkt de rechtszaak een machtsvraag. "Dit heeft politieke gevolgen die het hart van het Europese integratieproces raken", schrijft de Commissie in een mededeling.

Verdragsregels

Afgelopen november onderschreven de ministers wel de economische analyse van de commissarissen, maar weigerden ze de bijbehorende boetes op te leggen. Volgens de juristen van de Commissie is dat tegen de verdragsregels.

Onduidelijk is of Frankrijk en Duitsland alsnog moeten vrezen voor boetes als ze de zaak bij het Hof verliezen. "Het gaat ons om de procedure", zegt de woordvoerder van Solbes. Hij wil weten waar hij aan toe is bij het beoordelen van volgende overtredingen. Daarom wil de Commissie een versnelde procedure die maximaal zes maanden duurt. Het Hof kan echter besluiten tot een gewoon proces, dat twee jaar kan vergen.

Veranderen

De Commissie besloot tevens om het stabiliteitspact voortaan anders toe te passen, zonder het verdrag te veranderen. Er wordt meer gelet op de totale overheidsschuld, op de aanbevelingen uit 'Brussel' voor het economisch beleid en op de begrotingsdiscipline tijdens economische opgang.