AMSTERDAM - De koers van de euro is dinsdagmiddag voor het eerst door de grens van 1,28 dollar gebroken. Op de valutamarkten noteerde de Europese munteenheid rond 15.00 uur een recordniveau van 1,2810 dollar. Daarna zakte de koers iets terug.

De euro sloot maandag op de wisselmarkten in Europa nog onder de grens van 1,27 dollar, op 1,2670. Dinsdag klom de munt al snel boven deze grens om later op de dag nog een dollarcent te pakken.

Historisch gezien is het koerspeil van de dollar nog niet extreem. Het absolute dieptepunt werd bereikt in het voorjaar van , vier jaar voor de invoering van de euro. Toen was de dollar in guldens nog maar f 1,51 waard, wat omgerekend neerkomt op een eurokoers van 1,46 dollar. Het huidige euroniveau van 1,28 dollar komt overeen met een virtuele dollarkoers in guldens van f 1,72.

Begin 1985 bereikte de dollar een top van bijna f 4. Het hoogste niveau in het eurotijdperk werd eind oktober 2000 bereikt met een koers van ruim 1,21 euro (f 2,67). Omgekeerd was een euro toen ,8230 dollar waard.

Tekorten

De lage koers van de dollar hangt samen met de grote tekorten van de Verenigde Staten op de handelsbalans en de begroting. In wezen moet het buitenland die financieren door geld te steken in Amerikaanse obligaties, aandelen of andere zaken die met dollars worden betaald. De animo daartoe slinkt, mede door het zeer lage rentepeil in de VS. Naarmate de dollar minder waard wordt, gaat het rendement van investeringen in de VS nog verder omlaag.

Rente

Het stelsel van Amerikaanse centrale banken lijkt voorlopig geen aanstalten te maken de rente te verhogen en het zo aantrekkelijker te maken geld te steken in dollars. De bescheiden inflatie geeft daar geen aanleiding toe en de export vaart wel bij een zwakke dollar. Daar komt bij dat de Amerikanen zich traditioneel weinig bekommeren om het niveau van hun valuta.

Het verlies aan glans van de dollar komt niet alleen de euro ten goede. Beleggers zoeken ook hun toevlucht in goud. De prijs daarvan ging dinsdag verder omhoog tot ruim 428 dollar per ounce (31,1 gram), het hoogste peil sinds eind 1988.

ECB

De Europese Centrale Bank (ECB) zou de opwaartse druk op de euro kunnen verlichten door de rente te verlagen. Dat zou kunnen gebeuren op de ECB-vergadering van donderdag. De meeste analisten denken echter niet dat het ervan komt, ook al vermindert het hoge koerspeil van de euro het inflatiegevaar doordat importproducten goedkoper worden.

De dure euro hindert tegelijkertijd de export en daarmee het economisch herstel in de eurolanden. Dat zou een extra argument kunnen zijn voor een renteverlaging. Het weegt echter niet erg zwaar. Slechts 15 procent van de export van de eurolanden komt terecht buiten de eurozone.

Japan

Een land dat veel afhankelijker is van de buitenlandse markt, is Japan. De Japanse centrale bank is daarom in tegenstelling tot de ECB zeer actief met interventies op de wisselmarkten om een koersstijging van de yen tegenover de dollar tegen te gaan.

De neergang van de dollar zou tot staan kunnen komen door een gezamenlijke actie of verklaring van de zeven belangrijkste industrielanden (G7). De ministers van Financiën en de centralebankpresidenten van de groep houden volgende maand hun gebruikelijke februari-overleg. Dat vindt op 6 en 7 februari plaats in de Amerikaanse staat Florida.

Flexibelere wisselkoersen

Na de vorige bijeenkomst van de G7, afgelopen september in Dubai, werd een verklaring uitgegeven met een pleidooi voor flexibelere wisselkoersen. Die was vooral gericht aan het adres van China en Japan. De Aziatische grootmachten zouden hun valuta's in waarde moeten laten stijgen om hun grote overschotten in de handel met de VS te verminderen.

De verklaring bracht een verzwakking van de dollar teweeg, maar niet of nauwelijks tegenover de Chinese yuan en de Japanse yen. China maakt nog geen aanstalten de koppeling van de yuan aan de dollar los te laten en Japan heeft via de interventies op de valutamarkten kans gezien de koersverhouding tussen de yen en de dollar de afgelopen maanden redelijk stabiel te houden.