AMSTERDAM – De Nederlandse bouwsector zal vanaf 2012 weer een plusje optekenen. Maar hoe dan ook blijft het voor bedrijven een lastige markt. Dat zegt ING-econoom Maurice van Sante in gesprek met NUzakelijk.

Diverse Nederlandse bouwbedrijven openden de afgelopen weken de boeken over het derde kwartaal of doen dat deze week. Heijmans presenteerde woensdag betere winstcijfers bij een lagere omzet. De financieel directeur stelde dat de woningmarkt ‘de bodem wel heeft bereikt’.

Branchegenoten BAM en Ballast Nedam waren echter een stuk somberder over de vooruitzichten. BAM kwam zelfs met een winstwaarschuwing naar buiten, omdat het opnieuw flink moest afschrijven op vastgoeddochter AM.

Uit cijfers van het CBS bleek vrijdag dat de productie in de bouwsector in het derde kwartaal met acht procent is gekrompen. De industriële sector trok daarentegen dankzij toenemende export weer met zeven procent aan.

Topjaren

“De bouwsector is erg afhankelijk van investeringen en daarin zit nog geen groei”, vertelt Van Sante van het ING Economisch Bureau. Het is een ‘laatcyclische sector’, die achter de economische conjunctuur aanloopt. “In het eerste kwartaal van 2009, toen de recessie flink toesloeg, liet de bouw nog een plusje zien. De klap kwam daar pas later.”

De industrie kan de productie snel opschroeven wanneer het beter gaat met de economie, maar bouwbedrijven hebben daar langer voor nodig. “Eerst moeten vergunningen verkregen worden. Het duurt lang voordat de eerste paal daadwerkelijk de grond in geslagen wordt”, zegt Van Sante.

Voor de totale bouwsector verwacht ING vanaf 2012 weer “beperkte groei”. Daarmee doelt het Economisch Bureau op de gemiddelde groei van twee procent van de afgelopen twintig jaar. 2007 en 2008 waren topjaren binnen de bouw. De vraag blijft “of en wanneer dat topniveau weer gehaald zal worden”.

Woningbouw

Volgens de econoom is de bouwsector onder te verdelen in drie pijlers, die allemaal hun eigen ontwikkeling laten zien. De eerste is de veelbesproken woningbouw, die grote klappen heeft gehad. De markt voor nieuwbouw kromp vorig jaar met 13 procent en dit jaar naar verwachting met zo’n 11 procent.

“Je ziet de woningverkopen van nieuwbouw wel weer aantrekken. We verwachten dat deze hogere volumes zullen aanhouden, al zijn de verkopen nog lang niet op het niveau van voor de recessie”, aldus Van Sante. Het Economisch Bureau verwacht dat in 2011 de markt voor nieuwbouwhuizen stabiliseert tot nul procent en dat de markt daarna zal groeien.

Woningrenovaties – goed voor ongeveer de helft van de totale woningmarkt – zijn “redelijk stabiel”. Daar was de krimp in het recessiejaar 2009 ‘maar’ 0,2 procent. Dit jaar is die markt stabiel en in 2011 verwacht ING een plus van zo’n 1,5 procent.

Kantoren

Daarnaast zijn veel bouwconcerns actief op de kantorenmarkt. Een markt die volgens de econoom op korte en lange termijn lastig blijft. “Er is al leegstand. Daarbij krimpt de beroepsbevolking en is er door ontwikkelingen als het Nieuwe Werken minder kantoorruimte nodig.”

Volgens Van Sante gaan bedrijven bij een aantrekkende economie eerst investeren in vernieuwingen van software, wagenpark en kantoormeubelen. Zo’n anderhalf jaar later volgt het kantoorgebouw. “Door die vertraagde reactie houden we voor 2011 nog rekening met een krimp van vijf a zes procent.”

Onderhoudscontracten en verduurzamingprojecten van kantoren bieden volgens de econoom net als op de woningmarkt enig tegenwicht.

Wegenbouw

Infrastructuur vormt ten slotte de derde pijler. “Aan de ene kant zie je voldoende problemen waar een oplossing voor nodig is. Denk aan het beschermen van Nederland tegen het hoge waterpeil en het bestrijden van files. Aan de andere kant staan er forse overheidsbezuinigingen op stapel.”

Voor dit jaar verwacht ING binnen infrastructuur een krimp; voor 2011 voorziet het economisch bureau geen groei, maar stabilisatie. Van Sante: “Op langere termijn hangt het sterk af van de afwegingen van de overheid, omdat die de belangrijkste opdrachtgever is.”