DEN HAAG - Het besluit van de Europese ministers van Financiën om geen maatregelen te nemen tegen Duitsland en Frankrijk wegens schending van de euro-afspraken, heeft dinsdag tot zware kritiek geleid bij onder meer de Europese Centrale Bank (ECB), het Europees Parlement en de Tweede Kamer. Zowel de Europese Commissie als minister Zalm van Financiën bekijkt of stappen bij het Europese Hof van Justitie mogelijk zijn.

De ECB liet dinsdag na telefonisch spoedoverleg weten dat het opzij schuiven van het stabiliteitspact, waarin de Europese begrotingsregels zijn vastgelegd, "ernstige gevaren" met zich meebrengt voor het vertrouwen in de overheidsfinanciën. De centrale bank is vastbesloten om de prijsstabiliteit in het eurogebied te handhaven. President Wellink van De Nederlandsche Bank noemde het afwijzen van maatregelen tegen Duitsland en Frankrijk een daad tegen de geest van het pact.

'Catastrofaal'

In het Europees Parlement eisten de christen-demcoraten en liberalen dinsdag een spoeddebat. De christen-democratische EVP sprak van een "catastrofaal en schandalig besluit". Het europarlement heeft overigens geen middelen om de EU-ministers van Financiën terug te fluiten.

Ook de Tweede Kamer wees het achterwege blijven van stappen tegen Duitsland en Frankrijk scherp af. De VVD wil dat Nederland zich nu keihard opstelt in de komende onderhandelingen voor een Europese grondwet. Volgens de SP moet Nederland die grondwet zelfs blokkeren.

Onvoldoende

Ook de Tweede Kamer wil een spoeddebat met premier Balkenende en Zalm over de gang van zaken. Dat vindt donderdag plaats. De PvdA wil dan Balkenende ter verantwoording roepen. Volgens Kamerlid Crone heeft hij onvoldoende gedaan om steun te verwerven voor de Nederlandse pogingen om Duitsland en Frankrijk aan te pakken. Zalm kreeg uiteindelijk alleen Spanje, Finland en Oostenrijk achter zich.

Balkenende, op werkbezoek in Bulgarije, ontkende via een woordvoerder dat hij zich de afgelopen weken achter de schermen onvoldoende heeft ingespannen. Hij noemde het besluit van de EU-ministers van Financiën "geen goede dag voor Europa".

IJskast

Een teleurgestelde Zalm zei dinsdag na het voor hem negatief verlopen overleg met zijn EU-collega's dat het stabiliteitspact nu "in de ijskast" is gezet. Zalm had meer steun verwacht van kleine lidstaten, maar uiteindelijk stemde een aantal ministers "anders dan mij telefonisch was gemeld". Zij zouden onder druk zijn gezet door hun premiers, die een goede relatie met Duitsland en Frankrijk wilden houden.

Duitsland en Frankrijk hebben al drie jaar een financieringstekort van meer dan 3 procent, het maximum dat in het stabiliteitspact is voorgeschreven. De Europese Commissie wilde de twee lande dwingen hun tekort omlaag te brengen op straffe van boetes. Duitsland en Frankrijk lieten echter weten hooguit vrijwillig maatregelen te willen nemen.

Rente

Werkgeversorganisatie VNO-NCW noemde het schenden van het stabiliteitspact dinsdag slecht voor het vertrouwen in de euro, omdat het tot een hogere rentestand kan leiden. MKB-Nederland toonde zich minder ongerust. Volgens deze organisatie voor het midden- en kleinbedrijf kan Nederland nu ook het begrotingstekort tot boven de 3 procent laten oplopen om zo de economie te stimuleren. Het kabinet wil de komende jaren juist extra bezuinigen om een te hoog tekort te voorkomen.

Voordelen

Ook de vakcentrale FNV ziet wel voordelen in het sneuvelen van het pact. Ze denkt dat haar onderhandelingspositie met het kabinet nu sterker is geworden, omdat Nederland nu ook het tekort kan laten oplopen. Daardoor komt er geld vrij om de bezuinigingen in de zorg en de sociale zekerheid te verzachten. Ook de CNV meent dat Nederland zich voortaan "minder krampachtig" aan de EU-begrotingsregels hoeft te houden.