AMSTERDAM - Nederlandse energiebedrijven doen voor de inkoop van steenkool zaken met mijnbouwbedrijven die mensenrechten schenden en het milieu ernstig aantasten. Tot die conclusie komt het actualiteitenprogramma Netwerk op basis van eigen onderzoek.

Netwerk haalde boven tafel dat Nuon zijn steenkool koopt bij de Amerikaanse mijnbouwer Drummond, en Essent bij Cerrejon, een joint venture van BHP Billiton, Xstrata en Anglo American. E.ON koopt bij beide in. Deze bedrijven zouden zich in Colombia schuldig maken aan 'ernstige mensenrechtenschendingen'.

De Nederlandse bedrijven zouden hun toeleveranciers niet hebben willen prijsgeven, waarop Netwerk zelf op onderzoek uitging. Een kwart van de elektriciteit in Nederland wordt door de toch al omstreden brandstof opgewekt.

Moord

Drummond en Cerrejo financieren volgens het programma paramilitaire organisaties die vakbondsleiders vermoorden en de lokale bevolking op gewelddadige wijze verdrijven. De actualiteitenrubriek zegt te beschikken over delen van het Colombiaanse strafdossier tegen Drummond, verhoren en getuigenverklaringen van betrokken paramilitairen en van een hoge officier van de Colombiaanse geheime dienst DAS.

In de VS loopt momenteel een rechtszaak tegen het mijnbouwbedrijf vanwege de moorden op 67 Colombiaanse burgers.

Zuid-Afrika

In Zuid-Afrika, een andere belangrijke steenkolenleverancier, maken het Australische BHP Billiton, het Zwitserse Xstrata en het Amerikaanse Anglo American de dienst uit. De werkwijze van die westerse concerns zou leiden tot grote gezondheidsschade onder de bevolking.

De winning en het transport zorgen er voor kankerverwekkend stof en in niet meer gebruikte mijnen woeden giftige branden. Oude mijnen lekken soms extreem zuur water.

Volgens een hoogleraar internationaal recht aan de Universiteit van Tilburg zijn de Nederlandse energieleveranciers door dit alles medeplichtig aan 'grove mensenrechtenschendingen'.

Reactie

De leveranciers, verenigd in de koepelorganisatie EnergieNed, zeggen in een reactie dat zij zich bewust zijn "van het dilemma met betrekking tot de herkomst van steenkool".

Maar omdat de handel in steenkool is vastgelegd in VN-richtlijnen is er volgens hun sprake van een 'maatschappelijk verantwoorde bedrijfsvoering'. Zij zeggen wel mee te willen denken over het aanscherpen van de eigen critieria.

Netwerk zendt het onderwerp over de foute steenkool dinsdag- en donderdagavond in twee afleveringen uit.