AMSTERDAM - Een meerderheid van de FNV heeft zich uitgesproken voor het najaarsakkoord. Van de vakbondsleden heeft 56 procent voor gestemd, 42 procent is tegen. Ook in het besluitvormende orgaan van de vakcentrale tekent zich daarmee een ruime meerderheid af voor het akkoord over het vrijwel bevriezen van de lonen in 2004 en 2005.

Van de 1,2 miljoen leden van de FNV brachten ongeveer 218.000 mensen hun stem uit. Dat is een opkomst van 18 procent. Voor de andere vakcentrales, het kabinet en de werkgevers betekent de uitslag een opluchting, nadat zij op 14 oktober met moeite besloten om Nederland weer concurrerend te maken door de loonkosten te drukken.

"De weg ligt nu open om gezamenlijk - ondernemers, werknemers en kabinet - te gaan werken aan economisch herstel", aldus voorzitter J. Schraven van VNO-NCW in een verklaring. "Ook de vakbonden stellen werk boven inkomen," zei voorzitter L. Hermans van MKB-Nederland.

Invulling

Voor minister De Geus van Sociale Zaken betekent het "ja" van de FNV-leden dat hij "direct aan de slag" kan. "Sommige maatregelen van het kabinet zullen nu niet doorgaan. Met werkgevers en vakbeweging zal worden overlegd over de invulling van het akkoord", aldus De Geus.

In ruil voor het bevriezen van de lonen zwakte het kabinet een aantal bezuinigingen af, onder andere in de WAO en de ziektekosten. Daarnaast gaan de sociale partners en het kabinet praten over een nieuwe regeling die VUT, pre-pensioen en de verschillende vormen van verlof moet verenigen. "De vakbonden hebben nu draagvlak om verder te onderhandelen over VUT en prepensioen", aldus voorzitter G. Doornbos van LTO Nederland. De partijen gaan ook praten over versobering van de WW.

Opsteker

FNV-voorzitter L. de Waal noemt de uitslag van het referendum "een opsteker voor de vakbondsdemocratie". De Waal is blij dat er een "heldere uitslag ligt". Hij noemde het verschil tussen het aantal voor- en tegenstemmers substantieel.

De uitslag van het referendum is echter niet het definitieve oordeel van de FNV. De federatieraad, waarin alle FNV-vakbonden zitting hebben, velt op 17 november het eindoordeel. De veertien FNV-bonden stemmen dan voor of tegen op basis van de stemuitslag onder de leden per individuele vakbond. De uitkomst van het referendum zal daarbij volgens De Waal FNV zwaar wegen.

Dit betekent dat een ruime meerderheid in de federatieraad voor het akkoord stemmen. Van de 291 zetels in de raad worden er op 17 november 233 vertegenwoordigd door bonden waarvan een meerderheid van de leden hebben voorgestemd. Van de veertien FNV-bonden stemden alleen FNV Bouw, FNV Horeca en de Kappersbond tegen.

Volgens D. van Haaster, voorzitter van FNV Bouw zijn de tegenstemmers vooral bang voor aantasting van de regelingen van het vroegpensioen en de WW en het zogeheten opeten van het eigen huis.

Nieuwe acties

Ondanks het najaarsakkoord blijft de FNV fel gekeerd tegen de bezuinigingen in de gezondheidszorg en de sociale zekerheid. De Waal sluit nieuwe acties daarom niet uit. FNV-onderhandelaar A. Jongerius: "Het referendum toont aan dat de FNV-leden bijzonder alert en betrokken zijn". Het kabinet kan dat zien als een waarschuwing. "Het is nog steeds zo dat er maatschappelijke weerstand bestaat tegen het kabinetsbeleid."

Het referendum onder de leden is een "interessant experiment" voor de vakbeweging, aldus De Waal. Vooral over de hoge opkomst was hij bijzonder te spreken. Voor vakcentrale MHP reden om in de toekomst ook referenda te overwegen. Het CNV, na de FNV de grootste vakcentrale van Nederland, wil voorlopig niet aan een referendum onder leden.