BRUSSEL - De Europese Commissie zal er alles aan doen om te voorkomen dat de financiële markten zich schuldig maken aan speculatie en onverantwoordelijk gedrag. Mocht het nodig zijn, dan zal ze snel met nieuwe regelgeving komen.

Voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie zei dat woensdag in het Europees Parlement. Dat debatteerde over de noodleningen van 80 miljard euro aan Griekenland, waarover de eurolanden vrijdagavond tijdens een top in Brussel de knoop doorhakken.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) leent de nodlijdende Grieken nog eens 30 miljard extra.

Griekenland krijgt het geld onder strenge voorwaarden. Het moet zijn torenhoge begrotingstekort binnen enkele jaren onder de EU-limiet van 3 procent zien te krijgen.

Onmogelijk

Volgens fractieleider Daniel Cohn-Bendit van de Groenen zijn de bezuinigingen waarvoor Griekenland staat in de praktijk onmogelijk te realiseren. Maatregelen als een forse salarisverlaging voor ambtenaren noemde hij onaanvaardbaar. Cohn-Bendit wil dat de Griekse regering meer tijd krijgt om haar zaken op orde te brengen.

Europarlementariër Barry Madlener van de PVV betoogde dat de Grieken er zelf ''een zootje'' van hebben gemaakt en dat ze maar weer snel de drachme moeten invoeren.

Een meerderheid in het Europarlement steunt de noodleningen aan Griekenland wel, al is er kritiek op het tempo van de besluitvorming.

Spanje

De EU heeft woensdag haar vertrouwen uitgesproken dat Spanje niet het slachtoffer van een schuldencrisis zal worden. ''Er is geen reden om Spanje financiële steun te verlenen'', onderstreepte eurocommissaris Olli Rehn (Economische Zaken). Volgens hem is de Spaanse situatie niet vergelijkbaar met die in Griekenland.

Ook de Spaanse premier Jose Luis Rodriguez Zapatero deed opnieuw een poging de financiële markten gerust te stellen. Tijdens een persconferentie in Madrid gaf hij de verzekering dat zijn regering strikt zal vasthouden aan haar plannen om het hoge begrotingstekort terug te dringen.

Dinsdag noemde Zapatero geruchten dat Spanje om honderden miljarden steun zou moeten vragen bij de EU al ''complete waanzin''. Hij deed een oproep om te stoppen met ''speculaties die niet op feiten zijn gebaseerd''. Ook het Internationaal Monetair Fonds verwees de geruchten over Spanje naar het rijk der fabelen.

Eurozone

De noodkredieten voor Griekenland maken nog geen einde aan de onzekerheid in de eurozone. Ook de zorgen over de tekorten en de schulden van andere, vooral Zuid-Europese, landen nemen steeds verder toe.

De grootste zorgen richten zich momenteel op Spanje. De op vier na grootste economie van Europa is hard geraakt door de internationale recessie. Die maakte een einde aan jaren van snelle economische groei, die vooral werd aangejaagd door de explosieve groei van de huizenmarkt.

In tegenstelling tot de andere grote economieën komt Spanje de recessie dit jaar nog niet te boven. De Spaanse economie gaat naar verwachting in 2010 nog eens met 0,4 procent achteruit.

BBP

Het overheidstekort van Spanje verdrievoudigde vorig jaar bijna tot 11,2 procent van het bruto binnenlands product (bbp), terwijl inmiddels bijna 20 procent van de Spaanse beroepsbevolking werkloos is. Een reddingsplan zoals dat voor de Grieken werd opgetuigd, is door de omvang van de Spaanse economie onbetaalbaar. De druk op de Spaanse regering om de markten te kalmeren met duidelijke maatregelen om het tekort terug te dringen neemt daarom sterk toe.

Ook de rente op Portugese staatsobligaties liep de afgelopen weken flink op. De kleine Portugese economie groeide in de jaren voor de recessie al slechts mondjesmaat en de vooruitzichten voor de komende jaren zijn niet veel beter. Het overheidstekort verdrievoudigde vorig jaar ruimschoots tot 9,4 procent van het bbp. De staatsschuld is met 51 procent van het bbp echter nog altijd relatief laag.

Economie

Verder wordt Italië vaak genoemd in het rijtje met probleemgevallen. Het tekort van de Italianen bleef vorig jaar, met 5,3 procent, weliswaar relatief binnen de perken, maar de staatsschuld overtreft inmiddels de omvang van de gehele Italiaanse economie en doet nauwelijks onder voor die van Griekenland.

Volgens experts moeten deze landen in staat kunnen zijn de paniek op de financiële markten de kop in te drukken, met bezuinigingsmaatregelen die minder draconisch hoeven te zijn dan die in Griekenland. De uit de hand gelopen overheidsfinanciën beperken zich echter niet alleen tot Zuid-Europese landen.

Ierland

Zo heeft Ierland, met ruim 14 procent van het bbp, het grootste overheidstekort van alle eurolanden. Ook de nieuwe Britse regering moet de strijd aanbinden met een uit de hand gelopen tekort. Het Britse overheidstekort verdubbelde vorig jaar ruimschoots van 5 procent naar 11,5 procent van het bbp. De staatsschuld liep mede door de enorme reddingsoperatie voor de banken op van 52 tot 68 procent van het bbp.

Volgens de Belgische hoogleraar Paul de Grauwe hebben de markten echter een vooroordeel over de zuidelijke landen. ''De markten laten Groot-Brittannië en Ierland relatief ongemoeid. Maar als je experts de cijfers zou voorspiegelen zonder erbij te zeggen van welk land ze zijn, zouden ze het onderscheid tussen Spanje en de Britten niet kunnen maken. ''