AMSTERDAM - De IJslandse president Olafur Ragnar Grimsson tekent het omstreden Icesave-akkoord met Nederland en Groot-Brittannië niet. Dat maakte hij dinsdag op een persconferentie bekend.

Daarmee komt de terugbetaling door IJsland van 1,3 miljard euro aan Nederland en 2,5 miljard euro aan Groot-Brittannië op losse schroeven te staan.

Dat geld leenden beide landen aan IJsland om gedupeerde spaarders van de omgevallen spaarbank Icesave tegemoet te komen.

Het parlement van IJsland stemde vorige week in met de wet die de terugbetaling moest regelen. Door de weigering van de president om de wet te bekrachtigen, wordt het voorstel nu in een referendum aan de bevolking voorgelegd.

''De mensen moeten ervan worden overtuigd dat ze zelf de koers kunnen bepalen'', aldus de president.

Tegen

Een groot deel van de IJslanders is tegen de terugbetaling van de Icesaveleningen. Zij vinden dat de IJslandse belastingbetaler niet moet opdraaien voor fouten van financiële instellingen, die onder officieel toezicht opereren.

Afgelopen weekeinde hadden al ruim 56.000 IJslanders, een kwart van de stemgerechtigde bevolking, een petitie ondertekend die de president opriep de wet niet te ondertekenen.

De impasse rond de terugbetaling van de lening brengt ook de pogingen van IJsland om toegelaten te worden tot de Europese Unie in gevaar.

IMF

Nederland dreigde vorig jaar al met een veto tegen het EU-lidmaatschap van de eilandstaat zolang er geen akkoord was over het Icesavegeld. Ook steun van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) kan onder druk komen staan als er geen akkoord komt over de leningen.

De president speelt in IJsland vooral een ceremoniële rol. In de afgelopen 65 jaar kwam het maar een keer eerder voor dat de president weigerde een wet te ondertekenen.

Overtreden

Grimsson heeft wellicht zijn wettelijke bevoegdheden overtreden door te weigeren het akkoord te ondertekenen. Dat zei de IJslandse premier Johanna Sigurdardottir dinsdag in een verklaring.

''Het is de vraag of het politiek en grondwettelijk juist is voor de president om bij een internationaal onderwerp zijn recht te gebruiken om dat onderwerp aan een referendum te onderwerpen, terwijl de regering probeert de internationale afspraken na te komen'', aldus de premier.

Als het huidige voorstel wordt verworpen hoeft dat overigens niet te betekenen dat IJsland helemaal niets meer terugbetaalt.

Draagkracht

Dan wordt namelijk de in augustus aangenomen wet van kracht, waarin IJsland bepaalde dat het de schuld in de periode van 2016 tot 2024 zoveel mogelijk naar eigen draagkracht zou terugbetalen.

Het parlement wilde daarbij dat IJsland Nederland jaarlijks niet meer zou terugbetalen dan 2 procent van de opgetelde groei van de economie, gemeten vanaf het crisisjaar 2008.

De Nederlandse en de Britse regering gingen hier echter niet mee akkoord en dwongen een nieuw akkoord af. Daarin werd bepaald dat IJsland ook na 2024 door moet betalen, als de schuld dan nog niet volledig is afgelost.

Regering

De regering van IJsland liet dinsdag weten ondanks de beslissing van de president nog altijd achter dit akkoord te staan.

Volgens de ministers is de terugbetaling van de miljarden die de Nederlandse en Britse regeringen voorschoten om gedupeerde spaarders tegemoet te komen van groot belang voor de normalisering van de relaties tussen IJsland en buitenlandse geldschieters.