DEN HAAG - Minister De Geus van Sociale Zaken wil tornen aan de koppeling tussen de uitkeringen en de lonen. FNV-bestuurster A. Jongerius verklaarde donderdag na afloop van een gesprek tussen sociale partners en de bewindsman dat het kabinet van plan is om hiervoor wetgeving aan te passen. Dat werd later op de dag in het televisieprogramma Nova door De Geus bevestigd.

Nu geldt als regel dat uitkeringen net zoveel omhoog gaan als de gemiddelde stijging van de ambtenarensalarissen en de lonen in het bedrijfsleven. "Alleen als de werkloosheid enorm stijgt, mag de minister de automatische koppeling ongedaan maken", aldus Jongerius.

Volgens een toelichting op de wet, die de koppeling regelt, kan er worden ontkoppeld als er tegenover elke honderd werkenden meer dan 82,6 inactieven staan. De Geus wil deze verhouding naar beneden halen tot honderd werkenden ten opzichte van zeventig inactieven.

73 inactieven

Momenteel staan volgens Jongerius tegenover elke honderd werkenden 73 inactieven. Dit betekent volgens de FNV-bestuurster dat met ingang van volgend jaar de koppeling direct al kan worden losgelaten.

Tot grote woede van de vakbeweging heeft minister Zalm van Financiën eerder al gezinspeeld op ontkoppeling. Volgens Jongerius heeft De Geus echter altijd benadrukt dat tijdens zijn bewindsperiode de koppeling niet zou worden losgelaten. Als de wetswijziging doorgaat, breekt De Geus in de ogen van de FNV-bestuurster met zijn eerder gedane belofte.

Reactie GroenLinks

De fractie van GroenLinks in de Tweede Kamer stelt in een reactie dat De Geus herhaaldelijk heeft gezegd dat hij "ontkoppeling van uitkeringen en lonen niet zou meemaken". De Geus kan zijn geloofwaardigheid nu alleen herstellen door af te treden, aldus GroenLinks-Kamerlid Van Gent.

Volgens het ministerie van Sociale Zaken volgt De Geus de afspraken uit het Hoofdlijnenakkoord. Het kabinet heeft daarin vastgelegd dat de uitkeringen gekoppeld blijven aan de lonen in de overheidssector, die volgend jaar niet of nauwelijks zullen stijgen. Als de salarissen in het bedrijfsleven voldoende gematigd worden, zal volgens de regering ook de koppeling met de marktsector in stand blijven.

CNV verbijsterd

Voorzitter D. Terpstra van de vakcentrale CNV reageerde verbijsterd en spreekt van dagkoersenpolitiek. "Op deze manier jaag je de vakbeweging elke keer weer in de gordijnen. Zo is geen overleg met het kabinet meer mogelijk", zei Terpstra. "Bovendien is de norm van 82,6 in de jaren tachtig afgesproken in nauw overleg tussen de regering en sociale partners. Toen zaten we echt in een crisis en werd dit beschouwd als een beschaafde regeling."

SP-leider Marijnissen kondigde rond middernacht aan dat hij dinsdag een spoeddebat zal aanvragen over de uitspraken van De Geus in deze kwestie. Hij wil weten of de minister zichzelf nog geloofwaardig acht als zijn jongste uitlatingen worden afgezet tegen zijn eerdere steun aan de koppeling. Ook wil de SP weten hoe het voornemen tot ontkoppeling zich verhoudt tot "het gepredikte christelijk-sociaal denken van het CDA", aldus Marijnissen.