ROTTERDAM - Er is een nieuw arbeidsethos nodig om de toekomstige behoefte aan arbeidskrachten te kunnen opvangen. Premier Jan Peter Balkenende heeft dat maandag gezegd bij de opening van het academisch jaar aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam.

"Werk hoort bij het leven. Het geeft gevoel van eigenwaarde", zei de premier. "Werk is geen noodzakelijk kwaad. Geen bijverschijnsel. Werk helpt ons om te worden wie we zijn. Ons karakter groeit op de werkvloer."

Balkenende wees erop dat de beroepsbevolking krimpt, terwijl het aantal arbeidsplaatsen groeit.

"Voor het eerst in de geschiedenis zullen er structureel minder mensen beschikbaar zijn om te werken dan er banen zijn." Over zeven jaar komt Nederland al 375.000 werknemers tekort.

Arbeidsreserves

Dat betekent volgens Balkenende "dat we alles uit de kast moeten halen om de arbeidsreserves die er zijn te benutten". Op dit moment staan er nog 900.000 personen onvrijwillig aan de kant, aldus de premier.

Zij missen de opleiding, motivatie of kansen om aan de slag te komen. Ook stoppen veel ouderen voor hun 65e met werken en hebben 2,7 miljoen vrouwen een deeltijdbaan.

Inspanning

Naast een nieuw arbeidsethos is er ook een inspanning van werkgevers nodig om meer mensen aan de slag te krijgen, zei Balkenende.

Het moet afgelopen zijn met de leeftijdsdiscriminatie bij bedrijven. Hij citeerde uit onderzoek waaruit blijkt dat die leeftijdsdiscriminatie al begint bij mensen vanaf 36 jaar.

Werkloos

Ook de overheid moet volgens Balkenende iets doen om de arbeidsdeelname te verhogen. Samen met vakbonden en werkgeversorganisaties moet ze het mogelijk maken dat werknemers die werkloos dreigen te raken makkelijker naar een andere baan overstappen.

Het kabinet kondigde eerder aan dat het hierover met de sociale partners gaat praten aan de hand van het advies van een commissie onder leiding van TNT-topman Peter Bakker.

Ook is het kabinet met werkgevers en werknemers in overleg om te voorkomen dat de lonen te veel stijgen.

VNO-NCW

In een reactie liet werkgeversorganisatie VNO-NCW weten het met de premier eens te zijn dat leeftijdsdiscriminatie bestreden moet worden.

Het percentage ouderen dat werkt neemt de laatste jaren toe, dus het gaat beslist de goede kant op volgens de werkgevers.

Regelingen

Toch vinden zij dat er meer aan gedaan zou kunnen worden, bijvoorbeeld door allerlei regelingen die ouderen duurder maken aan te pakken.

VNO-NCW denkt daarbij onder meer aan dure ontslagvergoedingen voor ouderen, de extra vrije tijd voor ouderen in cao's en risico's bij ziekte.

Dat zijn drempels voor ondernemers om ouderen in dienst te nemen. Verder zouden uitzendbureaus een grotere rol moeten spelen bij het aan werk helpen van mensen die nu langs de lijn blijven staan, aldus VNO-NCW.