DEN HAAG - Voorzitter J. Schraven van de werkgeversorganisatie VNO-NCW pleit ervoor de werkweek naar gemiddeld veertig uur te verlengen. Op die manier meent hij de verslechterde concurrentiepositie van Nederland te verbeteren en de gevolgen van vergrijzing op te vangen.

Schraven heeft die oproep zaterdag gedaan, vooruitlopend op het voorjaarsoverleg van kabinet en sociale partners begin juli. Zowel FNV als CNV kwalificeert zijn opmerkingen als niet van deze tijd. "We moeten arbeidsvoorwaarden op maat maken en niet een algemene regel gaan stellen", aldus CNV-voorzitter D. Terpstra. FNV-collega L. de Waal: "Schraven trekt de oude doos open. Tegenwoordig bepalen werknemers steeds meer hun eigen werktijden."

'Paard achter de wagen'

De Waal wijst erop dat in de meeste overeenkomsten de mogelijkheid is vastgelegd dat werknemers langer dan wel korter kunnen werken. "We houden ons aan afspraken in de CAO." Ook Terpstra vindt dat Schraven de tijdgeest niet aanvoelt. "Het is het paard achter de wagen spannen. We moeten niet terugvallen op ideeën uit de vorige eeuw. We moeten niet harder werken maar slimmer."

Geen structurele loonsverhoging

Verder lanceert Schraven het idee om werknemers volgend jaar alleen een eenmalige uitkering en geen structurele loonsverhoging te geven. "Dat tempert de loonkosten en werkt tevens door in de kosten van de pensioenen", aldus Schraven. De reactie van de bonden op deze suggestie is genuanceerder.

Beide vakcentrales voelen er niet voor een dergelijke afspraak centraal te regelen. "We moeten arbeidsvoorwaarden op maat maken en niet vastleggen voor alle sectoren", stelt Terpstra. "Het kan wel eens gebeuren", aldus De Waal. "We kennen onze verantwoordelijkheid. Die zullen we waarmaken. Wanneer het voor een bepaalde bedrijfstak nodig is een dergelijk besluit door te zetten, doen we dat." Terpstra geeft als voorbeeld de metaalnijverheid, waar in de CAO voor dit jaar is afgezien van een structurele verhoging van de CAO-lonen. In plaats daarvan kregen de 380.000 werknemers een eenmalige uitkering van 1,75 procent.

PvdA: Plan 'niet van deze eeuw'

CDA en PvdA zien niets in de oproep van Schraven. Het CDA-Tweede-Kamerlid Verburg vindt dat werkgevers en werknemers daar onderling uit moeten zien te komen, haar PvdA-collega Bussemaker wijst het plan categorisch af. "Dat is niet meer van deze eeuw."

De lengte van de werkweek is een punt voor de CAO-onderhandelingstafel. "Werkgevers en werknemers moeten het daar onderling over eens worden", aldus Verburg. Ze is het wel met Schraven eens dat het alle hens aan dek is en dat de sociale partners daarom loonmatiging moeten betrachten.

CAO's à la carte

Bussemaker wil onder geen beding terug naar de rigide 40-urige werkweek zoals die vroeger bestond. Zij ziet juist meer in 'CAO's à la carte', waarin werknemers zelf invulling kunnen geven aan hun werkweek. "Dat sluit veel beter aan bij de tendens van individualisering."