DEN HAAG - De grote oliemaatschappijen Shell, BP, Esso, TotalFina en Texaco houden via afspraken met pomphouders de prijzen van benzine, diesel en LPG kunstmatig hoog. De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) heeft dat geconstateerd na een onderzoek van anderhalf jaar. Dat heeft de NMa dinsdag meegedeeld.

Volgens de concurrentiewaakhond hanteren alle maatschappijen eenzelfde soort steunsysteem waardoor de pomphouders "niet worden geprikkeld" om een lagere prijs dan de landelijke adviesprijs te rekenen. "Dit gebrek aan onderlinge concurrentie betekent voor de consument hogere prijzen", aldus de NMa.

Door het systeem wordt volgens de NMa ook de toetreding van nieuwkomers tot de markt bemoeilijkt. Het gaat bij het steunsysteem om een zogenoemde verticale prijsafspraak. Omdat voor zulke afspraken in principe een Europese vrijstelling geldt, vallen ze niet onder het kartelverbod.

Maar in Nederland hebben deze praktijken een dusdanig concurrentiebeperkend effect, dat de NMa de doorwerking van de Europese vrijstelling naar het Nederlandse kartelverbod "buiten toepassing" kan verklaren. Het voornemen daartoe heeft de kartelwaakhond dinsdag aan de betrokken partijen meegedeeld.

Oliemaatschappijen

De oliemaatschappijen kunnen nu hun zienswijze op geven op de conclusies van de NMa. Ze krijgen daarvoor volgens een woordvoerster "een redelijke termijn". Daarna neemt de NMa een definitief besluit. Houdt ook dat in dat de afspraken van de maatschappijen een overtreding vormen van het kartelverbod, dan kan de NMa bij voortzetting van de praktijken een boete of sanctie opleggen. De maximale boete is 10 procent van de netto jaaromzet van een bedrijf.

Shell oliemaatschappijen reageerde als door een wesp gestoken op de aantijgingen van de NMa. "Het persbericht van de NMa is misleidend", aldus de maatschappij in een eerste reactie. Volgens Shell is er sprake van stemmingmakerij. Daarnaast is het volgens het bedrijf vreemd dat de NMa "eenzijdig afwijkt van Europese regelgeving".

Het steunsysteem is in alle Europese landen toegestaan. In principe dient het systeem ertoe om pomphouders in staat te stellen prijsverlagingen van de concurrent te volgen. Volgens de NMa wordt de regel in Nederland dusdanig toegepast dat op het moment dat een concurrent in de buurt de prijzen verlaagt, de maatschappij bijspringt om zijn eigen pomphouder dezelfde prijsverlaging te kunnen laten doorvoeren.

ANWB

De ANWB zei blij te zijn met het voornemen van de NMa. "Het lijkt er zeker op dat de benzineprijzen wat vrijer worden en de concurrentie groter", aldus een woordvoerder. Hij wees erop dat de ANWB zelf al probeert de markt vrijer te maken door met hulp van leden goedkope tankstations te publiceren op internet.

Consumentenbond

Ook de Consumentenbond

De Consumentenbond verlangt dat de maatschappijen de prijzen voor geheel 2002 verlagen met 10 eurocent per liter "om enigszins tegemoet te komen aan de consument". Als ze dat weigeren, zal de bond minister Jorritsma van Economische Zaken oproepen in te grijpen.

/ECONOMIEHoog blijvende olieprijzen schuld van oliemaatschappijen