TILBURG - Gemeenten lopen vooruit op aangekondigde bezuinigingen op de bijstand. Vergeleken met voorgaande jaren korten de lokale overheden steeds vaker minima op hun bijstandsuitkering. Dat blijkt uit het woensdag gepresenteerde onderzoek 'Gemeente, wees minimaal sociaal' van de vakcentrale FNV onder 225 van de 489 gemeenten.

De vakcentrale legt de lokale overheden elk jaar langs de sociale meetlat. "Het is zorgwekkend dat de aangekondigde bezuinigingen door het eerste kabinet Balkenende in de nieuwe Wet werk en bijstand hun schaduw vooruit hebben geworpen. Gemeenten gaan nu al schrappen in hun minimabeleid, terwijl de nieuwe Bijstandswet nog niet eens langs de Tweede Kamer is geweest", aldus FNV-bestuurster A. Jongerius.

De vakbondsbestuurster wijst erop dat de gemeenten volgens de nieuwe wet, die per 1 januari 2004 zou moeten ingaan, 100 procent verantwoordelijk worden voor de uitvoering van de bijstand. "Tegelijk wordt ook 5 procent, ofwel 250 miljoen euro, bespaard op het budget voor inkomenssteun. Ook zijn er bezuinigingen op de WW en WAO aangekondigd, waardoor meer mensen sneller in de bijstand belanden."

Gemeenten verwachten volgens Jongerius meer mensen aan het bijstandsloket de komende jaren, terwijl ze minder geld te besteden hebben. "Daarom hebben gemeenten voor het eerst sinds zij daartoe zeven jaar geleden volgens de huidige Bijstandswet gemachtigd zijn, forse verlagingen doorgevoerd."

Zo blijkt driekwart van de ondervraagde gemeenten dit jaar samenwonende (echt)paren te korten op hun maandelijkse basisbijstanduitkering: 100 procent van het minimumloon (circa 1100 euro). In voorgaande jaren verlaagde nog ruim 60 procent van de lokale overheden de uitkering voor samenwonende stellen.

Schoolverlaters krijgen tegenwoordig in 60 procent van de gemeenten een lagere uitkering dan de standaard 50 procent van het minimumloon. Twee jaar geleden was het nog geen vijfde die deze jongeren minder bijstanduitkering gaf dan de norm.

Wel positief is volgens Jongerius dat meer gemeenten zogeheten categorale bijstand toekennen. Bijna vier van de vijf lokale overheden heeft budgetten gereserveerd om een bijstandgerechtigde eens in de zoveel jaar te ondersteunen bij de vervanging van een koelkast of wasmachine. Vorig jaar was dat nog driekwart. "Dit toont aan dat de categorale bijstand voor gemeenten een goed instrument is om minima te ondersteunen. Echter, ook deze steun wordt in de nieuwe Wet werk en bijstand wegbezuinigd."

Volgens de FNV-bestuurster haalt de nieuwe Bijstandswet de bodem onder de verzorgingsstaat vandaan in een tijd van economische neergang en oplopende werkloosheid. De vakcentrale bezint zich nog op het organiseren van acties, waarmee de druk op de politiek kan worden opgevoerd om de gewraakte bezuinigingen niet door te voeren.