CULEMBORG - Het wordt oorlog aan de cao-tafel als het kabinet zijn plannen om het ontslagrecht te versoepelen, doordrukt. De werkgevers zijn blij met de vereenvoudiging, maar de vakbonden zijn fel tegen.

De plannen maken de werknemers vogelvrij. De bonden zullen bij cao-onderhandelingen proberen de nadelen voor de werknemers te repareren. Dat zei voorzitter Jacques Teuwen van vakbond De Unie.

In anderhalve maand tijd heeft De Unie circa 13.000 handtekeningen verzameld tegen de kabinetsplannen. De vakbondsvoorman voorspelt polarisatie als de Tweede Kamer ermee akkoord gaat.

"Als je weet dat de sociale partners het oneens zijn, dan is dat vragen om problemen." Dan is de politiek verantwoordelijk voor "de vechtcultuur" die ontstaat.

Waard

Teuwen vraagt zich ook af wat werkgevers de huidige arbeidsverhoudingen waard zijn. "Nu zijn mensen bereid gratis over te werken, als het druk is.

Zij vertrouwen erop dat in mindere tijden hun baas er ook voor hen is. Het is meer voor wat, hoort wat. Straks wordt het een afrekencultuur, waarbij het eigen belang voorop staat."

Advies

Minister Piet Hein Donner (Sociale Zaken) heeft sociale partners voor 1 september om advies gevraagd over zijn plannen. Hij wil het ontslag eenvoudiger maken door wettelijk vast te leggen dat werknemers bij ontslag, afhankelijk van leeftijd en dienstjaren, recht hebben op maximaal een jaarsalaris.

Lagere inkomens kunnen meer dan een jaarinkomen meekrijgen, tot een maximum van 75.000 euro of, als zij ouder zijn dan 40 jaar, hoogstens een ton.

Toestemming

De werkgever hoeft in de plannen niet meer, zoals nu, toestemming voor ontslag te vragen bij de rechter als hij maar betaalt. Een werknemer die het er niet mee eens is, moet dit zelf aanvechten.

"Zo wordt een arbeidsrelatie teruggebracht tot economisch begrip. Het wordt een rekensommetje." Als een werkneemster vertelt dat ze zwanger is, slaat de baas aan het rekenen.

"Wat is goedkoper: Ontslaan? Of zwangerschapsverlof doorbetalen, straks mischien nog een keer en de kans op een verzoek om deeltijdwerk?"

Zwakkeren

Teuwen: "De voorstellen van het kabinet zijn a-sociaal en treffen vooral de zwakkeren. Dat is de achterban van FNV en de PvdA." Over zijn eigen leden maakt hij zich niet zo zeer zorgen. De Unie vertegenwoordigt vooral hoger opgeleiden.

"In deze krappe arbeidsmarkt krijgen zij het ook moeilijk, maar ze vinden gemakkelijker een andere baan dan iemand met weinig opleiding."

Actie

De vakbondsman verbaast zich erover dat de FNV-bonden en regeringspartij PvdA geen harde actie voeren tegen de plannen van CDA-bewindsman Donner.

Volgens hem worden niet alleen de zwakkeren getroffen, maar wordt ook niet het doel bereikt om zoveel mogelijk mensen aan de slag te krijgen en te houden.

Bredere blik

Teuwen vreest dat straks aan de cao-tafel alleen nog gevochten wordt over ontslagrecht. Terwijl economische ontwikkelingen en toenemende internationale concurrentie volgens Teuwen vragen om een bredere blik.

"Het gaat niet om het aanpassen van wetten en regels, maar we moeten heilige huisjes durven aan te pakken. Dat geldt ook voor de vakbeweging."

Ouder personeel

Werkgevers moeten bijvoorbeeld bereid zijn te investeren in ouder personeel. Maar voor de vakbonden moet vrijwillige demotie bespreekbaar worden, waardoor werknemers op latere leeftijd een stapje terug kunnen doen in hun carrière.

Het huidige loongebouw zorgt er volgens Teuwen nu te veel voor dat werknemers met het verstrijken der jaren automatisch meer verdienen, ook al nemen hun prestaties niet toe of nemen ze zelfs af. Dat zijn volgens hem belangrijkere zaken om in cao's te regelen.

Omscholen

Verder moeten werknemers hun verantwoordelijkheid nemen. Ze moeten zich zo nodig omscholen en stilstaan bij hun leefstijl. Zo horen ook afspraken over overgewicht in de cao thuis volgens Teuwen.

"Want je kan nu bijvoorbeeld een vrachtwagenchauffeur wel een ergonomische stoel van 6000 euro geven, maar dat heeft weinig zin als hij bij elk tankstation voor een vette hap stopt. Overgewicht is gewoon een algemeen probleem."