VOORBURG - De economie is vorig jaar zo goed als tot stilstand gekomen. In twintig jaar is de economische groei niet zo laag geweest. Cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) donderdag heeft gepubliceerd, laten zien dat het bruto binnenlands product (bbp) slechts met 0,3 procent vooruit is gekropen.

De zeer lage groei komt vooral doordat bedrijven 3,7 procent minder zijn gaan investeren dan in het voorgaande jaar. Vooral aan computers, machines en gebouwen is minder geld uitgegeven. Ook de uitvoer van Nederlandse producten is afgenomen (1,3 procent) en blijft duidelijk achter bij de wereldhandel. Nederlandse ondernemers kunnen moeilijker concurreren door de hogere arbeidskosten in Nederland, de kwakkelende economie van onze belangrijkste afnemer Duitsland en de dure euro.

Dat de economie over het hele jaar toch een stijging liet zien, is voornamelijk te danken aan de overheid. Die gaf 3,8 procent meer uit dan het voorgaande jaar, met name aan zorg en onderwijs. De uitgaven voor ziekenfondsen en AWBZ zijn toegenomen, veel meer dan de premieverhogingen konden goedmaken.

Consumenten

Ook de consumenten hielpen een handje. Ze kochten 1 procent meer goederen en diensten dan een jaar eerder, hoewel de koopbereidheid op een historisch dieptepunt verkeerde. Dat de uitgaven toch groeiden, komt deels door bevolkingsgroei, maar ook omdat Nederlanders eind 2002 nog flink wat personenauto's kochten om te profiteren van de subsidie voor zuinige wagens.

Meer dan gedacht

Het CBS bespeurt dat mensen toch meer dingen kopen dan ze zelf denken, terwijl ze ook meer zijn gaan verdienen dan ze zelf inschatten. Directeur G. Bruinooge van het CBS sprak donderdag van een "bescheiden reële groei van inkomens in 2002". Ook had hij het over "gevoelsinflatie": mensen denken dat alles flink duurder is geworden, maar als alles wordt opgeteld (abonnementen en huur bijvoorbeeld), valt de inflatie erg mee.

Een deel van de bevolking staat door de uitgaven weliswaar rood, maar dat is volgens het CBS geen overheersend beeld. De meeste inkomens zijn er nog op vooruit gegaan in 2002: ze hebben heel wat miljarden euro's op risicoloze spaarrekeningen bijgeschreven. Het CBS verwacht dat ook het vrijgekomen spaarloon in januari 2003 grotendeels naar spaarrekeningen gaat.

Geen herstel

Het CBS doet geen voorspelling wanneer de economie weer op gang komt. Het bureau zag in elk geval nog geen herstel in het laatste kwartaal van 2002. In die periode kreeg vooral de bouwproductie een klap, omdat bouwvakkers niet aan het werk konden door de vorst. Wel is de uitvoer licht toegenomen. Alles bij elkaar is de economie in die periode 0,3 procent gegroeid vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder.

Bruinooge liet wel doorschemeren zich voor 2003 niet veel zorgen te maken over de belangrijkste motor van de economie, de overheid. Dat het rijk vele miljarden wil bezuinigen, is niet direct een probleem voor de economie. Die bezuinigingen worden verspreid over meerdere jaren en zijn voor een deel ook verschuivingen. Volgens hem zijn de overheidsbestedingen steeds vrij stabiel gebleken.