Vakbonden mogen buitenlands bedrijf tot cao dwingen

LUXEMBURG - Vakbonden mogen een buitenlands bedrijf met goedkope werknemers dwingen tot een cao te komen met een aanvaardbaar loonniveau. Dat blijkt uit een conclusie van een advocaat-generaal van het Europees Hof van Justitie.

De conclusie is goed nieuws voor vakbonden en arbeiders in de 'rijkere' landen van de Europese Unie.

Advocaat-generaal Paolo Mengozzi van het EU-Hof oordeelde over de zogenoemde Laval-zaak uit 2004. Dit bedrijf uit Letland wilde met goedkope Letse bouwvakkers een schoolgebouw neerzetten in Zweden. De lonen voor de Letse bouwvakkers lagen vier keer zo laag als die van hun Zweedse collega's. Zweedse vakbonden en bouwvakkers waren zeer boos over de in hun ogen oneerlijke concurrentie en blokkeerden de bouwplaats.

Failliet

De zaak kwam later voor het EU-Hof in Luxemburg, ook al is Laval inmiddels failliet. Volgens Mengozzi mogen vakbonden buitenlandse bedrijven door middel van collectieve acties als blokkades dwingen te gaan onderhandelen over een cao.

Sociale dumping

Als dat leidt tot hogere lonen voor de buitenlandse werknemers is het concurrentienadeel voor de binnenlandse arbeiders verdwenen. De vakbonden moeten hun acties alleen wel motiveren met het 'algemeen belang', zoals de bescherming van de werknemers en de bestrijding van sociale dumping.

Het advies van een advocaat-generaal bij het EU-Hof wordt doorgaans, maar niet altijd overgenomen door de rechters van het Hof. Zij oordelen in de herfst van dit jaar.

Verplaatsen

In een conclusie van een andere advocaat-generaal van het Hof in Luxemburg wordt gesteld dat vakbonden ook collectieve actie mogen ondernemen om een bedrijf ervan te weerhouden hun activiteiten te verplaatsen naar een ander land in de EU met goedkopere werknemers.

Deze uitspraak is gedaan in de zaak van de Internationale Transportwerknemers Federatie (ITF) tegen een Finse veerbotenonderneming. Die wilde zijn bedrijf 'omvlaggen' naar Estland, om daar met goedkopere Estse bemanningen te kunnen gaan varen.

Europees Vakverbond

Tijdens het vierjaarlijks congres van het Europees Vakverbond (EVV) in Sevilla werd verheugd gereageerd op de conclusies van de advocaten-generaal. Maar volgens de FNV moeten de oordelen nog bestudeerd worden om goed te bepalen in hoeverre de vakbeweging hierdoor sterker staat bij grensoverschrijdende conflicten met werkgevers.

Dienstenrichtlijn

Wel noemde FNV-voorzitter Agnes Jongerius de conclusies alvast een belangrijke praktische uitwerking van de vorig jaar aangenomen Europese Dienstenrichtlijn.

Zij wees erop dat dit voorstel van voormalig Eurocommissaris Frits Bolkestein weliswaar na protesten van de vakbeweging is afgezwakt met de bepaling dat bedrijven zich grotendeels moeten houden aan de arbeidsregels van de landen waar ze diensten verlenen. Maar EU-landen mogen buitenlandse bedrijven ook niet onnodig hinderen.

VNO-NCW

De woordvoerder van werkgeversorganisatie VNO-NCW heeft in Nederland nog nooit van een situatie als die in Zweden vernomen. Hij wijst erop dat volgens de dienstenrichtlijn een bedrijf uit een EU-land een dienst van beperkte omvang in een ander EU-land mag verrichten.

Vakbonden hebben het recht te proberen een cao af te dwingen. Het is uiteindelijk aan de rechter te bepalen of de actie rechtmatig is

Tip de redactie