Wat je moet weten over woekerpolissen

Na vele jaren zijn beleggingsverzekeringen en de klanten die deze risicovolle financiële producten hebben gekocht nog steeds in het nieuws. Dit is wat je moet weten over woekerpolissen.

De woekerpolis komt voort uit een spaarproduct. Consumenten spaarden een bedrag bij een financiële instelling. Dit bedrag werd vervolgens in een beleggingsverzekering gestopt. Een fiscaal voordeel vanuit de overheid zorgde voor enorme populariteit. Vanwege de stijging van de aandelenkoersen waren deze producten vooral in de jaren negentig populair.

Consumenten hadden niet door dat er vaak hoge kosten werden gerekend. Een aanzienlijk deel van de inleg werd niet belegd, maar ging op aan kosten en verzekeringspremies.

Pas toen de internetzeepbel in 2001 barstte en de beleggingen fors minder waard werden, viel het op dat financiële instellingen een groot deel van de inleg hadden afgenomen. In 2006 introduceerde het televisieprogramma Radar de term woekerpolis. Naar schatting zijn er in totaal zo'n zeven miljoen woekerpolissen afgesloten.

Sinds 2006 voeren claimorganisaties actie namens gedupeerden.

De genoemde claimorganisaties hopen enkele miljarden bij verzekeraars als vergoeding te krijgen voor consumenten en daar zelf ook deels van te profiteren. Vaak is aanmelding bij deze organisaties gratis. 

Verzekeraars spraken met de toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) af voor alle klanten een oplossing te zoeken. Maar de AFM concludeerde dat verzekeraars te laat waren met een oplossing voor de woekerpolissen. 

Stichting Koersplan de weg kwijt behaalde in 2013 een klein succes.

Na een uitspraak van de Hoge Raad werden betrokken partijen het eens over een vergoeding voor dertigduizend polishouders van Aegon. Maar volgens sommigen vergoedt deze regeling slechts een klein deel van de schade.

In oktober 2015 werd de Vereniging Woekerpolis.nl deels niet-ontvankelijk verklaard in een collectieve actie over beleggingsverzekeringen van Aegon. Dit betekent dat 112 van de 115 door de vereniging genoemde verzekeringen niet in de zaak worden meegenomen.

Voor drie andere soorten kan de zaak wel worden voorgezet: Fundplan, Vermogensplan en Koersplan. Die zijn goed voor 70 procent van alle door Aegon verkochte woekerpolissen.

In de zomer van 2017 oordeelde de rechtbank in Den Haag in een bodemprocedure dat de verzekeraar klanten onvoldoende heeft geïnformeerd over de kosten van beleggingen en de hoogte van overlijdensrisicopremies.

Deze zaak is namens drie oud-klanten gevoerd. Of Aegon de kosten moet compenseren, moet volgens de verzekeraar in individuele gevallen worden bepaald.

Drie claimorganisaties hebben gezamenlijk een akkoord bereikt met de Duitse verzekeraar Allianz.

Vereniging Woekerpolis.nl, ConsumentenClaim en Stichting Woekerpolisproces hebben afgesproken dat hun leden minimaal 500 euro per polis ontvangen. De hoogte van de vergoeding hangt af van de individuele situatie van de polishouder.

Volgens de organisaties doet de regeling recht aan de schade die de leden hebben geleden en staat de compensatie "in geen verhouding tot de magere compensatieregelingen uit het verleden".

Tegen Nationale-Nederlanden (NN) worden verschillende rechtszaken gevoerd.

Een eerste zaak tegen NN is door het Europese Hof van Justitie terugverwezen naar de nationale rechter. De verzekeraar heeft deze zaak achter de schermen geschikt. De gedupeerde zou bij de schikking ruim 10.000 euro hebben gekregen.

Het klachteninstituut Kifid oordeelde in maart 2016 dat NN de eerste kosten van een beleggingsverzekering moet vergoeden en een hogere compensatie moet bieden vanwege een meeverzekerd overlijdensrisico.

De consument had van de verzekeraar geen heldere informatie gekregen over de kosten die in rekening werden gebracht. Ook in hoger beroep is NN in het ongelijk gesteld. De uitspraak kan aanknopingspunten bieden voor collectieve schadeclaims.

Claimorganisatie Wakkerpolis NNclaim heeft in maart 2017 een collectieve claim ingediend tegen de verzekeraar. Ook de Consumentenbond heeft NN gedagvaard.

Claimorganisatie Woekerpolis.nl werd in juli 2017 in een collectieve claim in het ongelijk gesteld. Volgens de rechtbank heeft NN in het algemeen voldoende informatie gegeven over de premies en kosten van de beleggingsverzekering Flexibel Verzekerd Beleggen (FVB). De claimorganisatie gaat in hoger beroep.

Kifid heeft in totaal ruim vierhonderd klachten over woekerpolissen in behandeling genomen.

De geschillencommissie van Kifid oordeelde onder meer dat ABN Amro beheerskosten moet vergoeden, omdat de bank daarover onvolledig en onduidelijk gecommuniceerd heeft.

Bij klachten tegen Aegon en Vlieg Adviesgroep zijn de verzekeraars in het gelijk gesteld. De verzekeraars zouden op tijd voldoende informatie hebben gegeven.

ASR heeft begin 2017 een zaak bij de geschillencommissie verloren. De verzekeraar moet daardoor mogelijk 7.000 euro aan te veel in rekening gebrachte kosten terugbetalen aan een klant met een Falcon Levensplan. De verzekeraar had de kosten niet duidelijk genoeg in de polisvoorwaarden opgenomen.

De Consumentenbond voert een collectieve procedure tegen ASR.

De Consumentenbond heeft verzekeraar ASR meerdere malen gesommeerd alle gedupeerden met een woekerpolis met de naam Waerdye te compenseren. Volgens de Consumentenbond heeft deze verzekeraar consumenten via schikkingen met veel hogere bedragen gecompenseerd dan andere klanten met een vergelijkbare polis.

Vlak voor de geplande beursgang van ASR in de zomer van 2016 is de verzekeraar ook gedagvaard door Vereniging Woekerpolis.nl. De claimorganisatie houdt de verzekeraar verantwoordelijk voor een schade van bijna 5 miljard euro. ASR zegt zich tegen deze claims te verweren.

Een aantal dagen later volgde ook een claim van de Stichting Woekerpolisproces. Deze organisatie vindt dat de verzekeraar gedupeerden stelselmatig te weinig heeft gecompenseerd.

In mei 2017 oordeelde het gerechtshof Den Bosch, in zaak aangespannen door ConsumentenClaim, dat ASR de zogenoemde eerste kosten, poliskosten en een deel van de ingehouden fondskosten van een Falcon Levensplan moet terugbetalen.

Het hof noemde een aantal voorwaarden op grond waarvan de verzekeraar deze kosten inhield oneerlijk en onredelijk bezwarend.

AFM vindt dat het beter kan met de afwikkeling van de woekerpolisaffaire.

In oktober 2015 stelde AFM dat verzekeraars verbeteringen laten zien bij het helpen van klanten met een beleggingsverzekering. Toch moeten de verzekeraars op een aantal punten beter hun best doen.

Zo moeten ze de laatste nog niet bereikte polishouders met een niet-opbouwende of hypotheekgebonden beleggingsverzekering nog informeren. Niet-opbouwende verzekeringen zijn polissen waar wel geld in gaat, maar die naar verwachting geen vermogen opbouwen.

Ook het hersteladvies moet volgens AFM verbeterd worden. In sommige gevallen ontbreekt een concrete aanbeveling over wat de beste oplossing is. En ondanks de inspanningen van de verzekeraars, blijft er een groep gedupeerden die niet of nauwelijks in actie komt.

Eind 2015 waren er nog ongeveer 110.000 niet-opbouwende beleggingsverzekeringen. Een daling van 31 procent ten opzichte van het jaar daarvoor. Op dat moment hadden verzekeringsmaatschappijen bij negen van de tien polissen hun klanten benaderd voor een oplossing.

Verzekeraars hebben een adviesloket geopend. 

Verzekeraars hebben in juli 2016 een digitaal adviesloket geopend waar consumenten gratis advies kunnen krijgen over de mogelijkheden die zij hebben om hun woekerpolissen aan te passen.

Een onafhankelijke adviesorganisatie, genaamd Loket Hersteladvies Beleggingsverzekeringen, licht consumenten in over mogelijke alternatieven en verbetermogelijkheden. Het Verbond van Verzekeraars heeft met de organisatie een contract gesloten waarin de onafhankelijkheid gewaarborgd is.

Lees meer over:
Tip de redactie