Nederland moet op een oorlog zijn voorbereid, zegt Leo Beulen, commandant van de Koninklijke Landmacht, tegen NU.nl. "Feitelijk is die oorlog ook al aan de gang, met spionage en cyberaanvallen." Beulen neemt woensdag afscheid als commandant. Hij laat een leger achter dat volop in ontwikkeling is nu er na jaren van bezuinigingen weer in Defensie wordt geïnvesteerd.

Na ruim drie jaar legt de 59-jarige Beulen deze week zijn taken neer. Zijn opvolger is Martin Wijnen, die nu nog plaatsvervangend Commandant der Strijdkrachten is en de landmacht, luchtmacht en marine aanstuurt.

Het einde nadert.

Lachend: "Nou, dat hoop ik niet zeg."

Uiteraard bedoelen we het einde van uw militaire carrière. U treedt vervroegd uit. Ziet u ertegen op?

"Ik kijk er niet naar uit, maar ertegen opzien doe ik ook niet. Ik merk dat ik in de continuïteitsmodus zit. Ik zit al 41 jaar bij Defensie en ben meer dan twintig keer van functie gewisseld. Het is alleen nu zo dat ik na de vakantie niet meer terug hoef te komen. Normaal gesproken begon ik na de vakantie aan een nieuwe baan, straks denk ik: wie zit er nog op mij te wachten?"

U laat een leger achter waarin, na jaren van bezuinigingen, weer wordt geïnvesteerd. Zijn de gevolgen van die bezuinigingen nu nog voelbaar?

"We zijn door de bezuinigingen links en rechts wel door het ijs gezakt en ik denk dat we er pas net overheen zijn. In het kader van de bezuinigingen zijn we overal op het minimum gaan zitten en soms eronder. Na de val van de Muur zijn we constant ingekrompen. Maar de wereld ziet er nu anders uit."

Wat bedoelt u daarmee?

"We moeten niet alleen voldoen aan de tweede hoofdtaak: het uitvoeren van vredesmissies. De eerste hoofdtaak - het beschermen van eigen grondgebied en dat van bondgenoten - heeft aan belang gewonnen. Als het misgaat, moeten we Nederland, Europa en de NAVO-lidstaten kunnen beschermen. We hebben ons afgevraagd of we wel alles hadden wat daarvoor nodig is. Links en rechts hebben we geconstateerd dat dit niet het geval was."

Zo trainen Nederlandse militairen voor internationale missies
160
Zo trainen Nederlandse militairen voor internationale missies

Vindt u de rol die Rusland op het wereldtoneel aanneemt beangstigend?

Beulen is even stil en denkt na. "Ik word er niet direct bang van. Maar je moet uitgaan van afschrikking. Zorg ervoor dat de ander niks doet wat jij niet wil. Je moet de ander ervan overtuigen dat het de moeite niet waard is om een aanval te proberen en je moet de capaciteit hebben om te kunnen winnen als dat nodig is."

Kan Nederland dat?

"Nederland alleen is geen speler voor Rusland. We kunnen dat alleen als we internationaal goed samenwerken. Daarom is de NAVO ook zo belangrijk. Nederland heeft binnen de NAVO onder meer de taak om ervoor te zorgen dat legers die op weg zijn naar Noord- en Oost-Europa hier kunnen landen. Tijdens oefeningen testen we dat. Dat gaat behoorlijk goed, al zijn we nog wel aan het leren. Maar ik ben ervan overtuigd dat als we als NAVO de wil hebben om door te zetten, we sterker zijn dan ieder ander."

Hoe groot is de kans op oorlog?

"Als de kans op oorlog nul was, dan hadden we geen leger nodig. De kans is nooit nul. Ik kan alleen niet inschatten hoe groot de kans is. Maar we moeten er wel op voorbereid zijn dat er oorlog uitbreekt. Feitelijk is die ook al aan de gang, met spionage en cyberaanvallen."

"Als de kans op oorlog nul was, hadden we geen leger nodig gehad", zegt Beulen. (Foto: Pro Shots)

Ondanks die dreiging is het Nederlandse leger nog altijd niet op volle sterkte. Zo is er een tekort aan personeel.

"We hebben inderdaad een tekort aan personeel, maar dat is onderverdeeld in een tekort op de bestaande functies en een tekort door het uitbreiden van eenheden. We hebben op dit moment een tekort van zo'n 17 procent. Dat is overigens binnen de hele krijgsmacht zo."

Hoe probeert Defensie dat tekort terug te dringen?

"Door meer samen te werken met het bedrijfsleven en andere overheidsorganisaties. We moeten planmatig met andere bedrijven gaan samenwerken. Je werkt dan bijvoorbeeld eerst acht jaar bij ons, vervolgens zes jaar bij een bedrijf en als je vervolgens wil terugkeren, dan kan dat. Met die opzet beginnen we nu."

Heeft u daarvan een voorbeeld?

"Onze nieuwe vrachtwagen is een Scania. Met Scania hebben we de afspraak dat het bedrijf auto's voor ons onderhoudt. Maar als het oorlog is en er wordt op je geschoten, dan moet je als monteur wel militaire kennis hebben. Onze mensen gaan nu dus in een Scania-onderhoudsloods werken. Daar repareren ze onze groene auto's, maar ook gewoon rode, blauwe en witte. Zodra het nodig is, gaan ze met ons mee en op die manier los je dat samen met Scania op. Ik voorspel dat we onze toekomstige contracten zo gaan afsluiten."

Beulen denkt dat het personeelstekort bij Defensie pas over zes of zeven jaar is opgelost. (Foto: Pro Shots)

Wanneer moet het personeelstekort dan weggewerkt zijn?

"Op dit moment is het niet mogelijk om meer dan 1 of 2 procentpunt per jaar in te lopen. Daarvoor zijn gewoon te weinig mensen beschikbaar. Of je moet personeel onevenredig veel gaan betalen. Dat duurt dus zeker een jaar of zes, zeven voor we het tekort grotendeels hebben opgelost."

Als commandant van de landmacht gaat u dat niet meer meemaken. Wat gaat u doen?

"Iedereen heeft me verteld: je moet eerst niks doen, want als je te snel dingen aanneemt, heb je direct weer een volle agenda. Maar daarna ga ik terug naar school. Ik ga een master volgen op de Nederlandse Defensie Academie."

Dan kan het zijn dat er naast een onervaren militair ineens een generaal zit.

Lachend: "Nee, dan zit er gewoon iemand in spijkerbroek en T-shirt naast hem, waarin een generaal trouwens ook af en toe zit. Al zal ik proberen een klein beetje ervaring over te dragen."