Nederland had in de nacht van donderdag op vrijdag te maken met een "uitzonderlijk" warme nacht, zegt Weerplaza-meteoroloog Wilfred Janssen. De weersituatie was zelfs zo bijzonder dat de temperatuur 's nachts op veel plekken in het land nog steeg, in plaats van dat het afkoelde.

Een zogeheten 'heat burst' zorgde ervoor dat het na middernacht nog warmer werd. "Als het avond wordt en de zon ondergaat, koelt de grond af", legt RTL-weerman Reinier van den Berg uit. "Maar op een paar honderd meter van de grond zat 's nachts nog wel erg warme lucht."

"In de loop van de avond ging het harder waaien, waardoor die warme lucht naar de grond werd gedrukt. Hoewel de zon al onder was, zorgden die warmtebellen ervoor dat de temperatuur midden in de nacht ineens met 1, 2 of 3 graden steeg. Donderdagavond iets voor 23.30 uur steeg de temperatuur in het Zeeuwse Westdorpe ineens naar 36,2 graden. Dat is een volledig on-Nederlandse situatie", aldus Van den Berg.

De temperatuur daalde volgens het KNMI 's nachts niet verder dan 22,9 graden. Vorig jaar was er een nacht waarin het niet kouder werd dan 22,4 graden. Die nacht staat nu in de boeken als de warmste nacht ooit.

Toch noemt het KNMI de afgelopen nacht nog niet de warmste nacht ooit. Daarvoor mag de temperatuur tot 2.00 uur zaterdagochtend niet onder de 22,4 graden komen. Het KNMI rekent namelijk met een etmaalminimumtemperatuur en in de zomer loopt een etmaal voor het KNMI van 2.00 uur tot 2.00 uur de volgende nacht.

Wolken op 'uitzonderlijke' hoogte

Die harde wind werd volgens Janssen veroorzaakt door "ontzettend hete en droge" lucht. "De wolken beginnen dan pas op grote hoogte. Denk aan 3 tot 3,5 kilometer. Dat is voor Nederland uitzonderlijk."

"Als uit die wolken dan regen valt, zorgt dat voor koele lucht. Hoe hoger de onderkant van die wolken zit, des te langer kan de koele lucht naar beneden vallen. Als die lucht de grond bereikt, kan die niet verder zakken en gaat die over de grond, wat als wind wordt gevoeld. Die windstoten kunnen tot tientallen kilometers verderop gevoeld worden."

Op een aantal plekken in Nederland ontstonden uit de bewolking ook onweersbuien.

Zo kun je slapen tijdens een tropennacht
60
Zo kun je slapen tijdens een tropennacht

Bewolking had isolerend effect

Het koelde in vrijwel heel Nederland ook niet af doordat bewolking het land binnen was geschoven. "Buien boven België zorgden voor bewolking boven ons land. Dat heeft ons land geïsoleerd, waardoor het niet kon afkoelen", legt Janssen uit.

Uitzondering daarop was het Overijsselse Heino. Daar viel 's nachts de warme wind weg en was geen bewolking, waardoor de temperatuur naar 19,8 graden daalde. "De enige plek in Nederland waar de temperatuur onder de 20 graden kwam", aldus Janssen.

'In de tuin een tent opgezet'

Van den Berg heeft zelf ook last gehad van de warme nacht. "Ik had in de tuin een tent opgezet, voor het geval het binnen te warm zou zijn. Maar het was buiten ook nog warm, dus een tent had weinig toevoeging."

Van den Berg heeft gewoon in zijn huis geslapen, met een ventilator die op zijn bed was gericht. "Het was alsnog hartstikke warm, maar die wind zorgde wel voor wat afkoeling."

Wanneer spreken we officieel van een hittegolf?
83
Wanneer spreken we officieel van een hittegolf?

Komende nacht koeler in Zuid-, West- en Midden-Nederland

Komende nacht zal het in het zuiden, westen en midden van het land wat afkoelen. Een westenwind, die vanaf de namiddag of avond vanaf zee gaat waaien, zorgt daarvoor. Maar in het oosten en noordoosten blijft het warm. "Daar weet die koele lucht nog niet door te dringen", aldus Janssen.

Van den Berg: "De grens met tropische lucht blijft over Nederland zwalken."