Achtergrond

Dit weten we over de Armeense tieners Lili en Howick

De kinderen Lili (12) en Howick (13) moesten zaterdag naar Armenië worden uitgezet, maar liepen vrijdagavond weg. Zaterdagmiddag besloot het ministerie van Justitie en Veiligheid dat de kinderen in Nederland mogen blijven. Wat weten we over deze kwestie? 

Rechter wees noodprocedure vrijdagavond af

De rechtbank in Amsterdam liet vrijdag even na 23.00 uur weten dat Lili en Howick zaterdag moesten worden uitgezet, waarmee de noodprocedure van hun advocaat werd afgewezen. 

Er werden geen redenen gezien om de kinderen in Nederland te laten blijven. Zo was de geestelijke gesteldheid van de moeder nog niet voldoende onderzocht en waren er goede afspraken gemaakt over onder meer de financiële steun en huisvesting van de kinderen, stelde de rechtbank. 

De kinderen liepen vrijdagavond weg uit het huis van hun grootouders waar zij toen verbleven. De politie zei  zaterdag zich zorgen te maken over het welzijn en de gezondheid van de tieners en riep mensen die meer weten over de verblijfplaats van de kinderen op zich te melden.

Kinderen krijgen toch toestemming om in Nederland te blijven

Het ministerie van Justitie en Veiligheid maakte zaterdagmiddag bekend dat de kinderen toch in Nederland mogen blijven. Later in de middag meldde de politie dat Lili en Howick waren gevonden in Wijchen.

Volgens het ministerie hebben "actuele ontwikkelingen" ertoe geleid dat het welzijn en de veiligheid van de kinderen niet meer voldoende gewaarborgd kunnen worden. Details hierover zijn niet bekendgemaakt.

Lili en Howick kwamen eind 2008 met hun moeder naar Nederland

In oktober 2009 ontvingen moeder Armina en haar kinderen al hun eerste afwijzing. Zij zijn echter jarenlang blijven procederen in de hoop alsnog een verblijfsvergunning te krijgen. Dit traject duurde mede zo lang doordat de IND, die dit soort zaken behandelt, een flinke administratieve achterstand had. De moeder werd uiteindelijk in 2017 uitgezet.

Onder meer de nationale Kinderombudsman protesteerde hier hevig tegen. De algemene insteek van de Kinderombudsman is dat kinderen die langer dan vijf jaar in Nederland zijn en hier dus geworteld zijn, in Nederland moeten kunnen blijven.

Volgens het internationale VN-Kinderrechtenverdrag moet er bij de belangen van kinderen worden gekeken naar veiligheid, zorg en toegang tot onderwijs, maar ook naar de vraag of de volwassenen die voor het kind zorgen dat wel kunnen of daarbij ondersteund worden.

De bestuursrechter besloot in juli dat staatssecretaris Habers de asielaanvraag nogmaals moest bekijken

Staatssecretaris Harbers ging tegen deze uitspraak in hoger beroep bij de Raad van State. Deze oordeelde dat het besluit om de asielaanvraag van de kinderen af te wijzen niet onjuist was. De zaak werd met spoed behandeld; de IND wilde de kinderen voor het begin van het schooljaar duidelijkheid geven.

"De kinderen hebben geen recht op een asielvergunning in Nederland. Zij kunnen deze alleen krijgen als zij moeten vrezen voor vervolging of voor ernstige schade door de autoriteiten in Armenië. Die vrees is er niet", oordeelde de Raad van State.

Er komt vanuit de hele maatschappij kritiek op het besluit

De twee tieners zouden terechtkomen in een land waarvan ze de taal niet spreken. Diverse betrokkenen, zoals de normaal zo gezaghebbende Raad voor de Kinderbescherming (die onder het ministerie van Justitie en Veiligheid valt) en de ngo Defence for Children, beklemtoonden dat uitzetting niet in het belang van de kinderen is.

Hun moeder heeft psychische problemen en kan in Armenië niet voor de kinderen zorgen, zegt een arts. De vader is niet in beeld. Lili en Howick zouden dus vermoedelijk tijdelijk in een weeshuis terechtkomen.

Volgens de Raad voor de Kinderbescherming voldeed de uitzetting dus niet aan de regels van het kinderpardon, dat voorschrijft dat kinderen alleen mogen worden uitgezet als goede huisvesting, scholing en zorg is geregeld in het thuisland.

Veel bekende mensen hebben kritiek geuit op de uitzetting van Lili en Howick: van Youp van 't Hek tot prinses Laurentien.

Ook de uitspraak van de rechtbank en de verdwijning leiden tot veel reacties

"De politie roept de hulp in van burgers omdat ze zich zorgen maken over de veiligheid van Howick en Lili - alsof ze in handen van justitie beter af zijn", meldde misdaadverslaggever Peter R. de Vries. "Wat een gotspe! Ze mogen bij mij onderduiken."

De vier politiebonden roepen de politiek op snel een oplossing voor dit soort gevallen te vinden. ''Wij krijgen heel veel signalen dat agenten en marechaussees grote morele problemen ervaren als zij in dit soort zaken kinderen moeten uitzetten'', aldus ACP-voorzitter Gerrit van de Kamp. ''Die mensen hebben ook een hart.''

De politiek zou veel haast moeten maken met de nieuwe wetgeving rondom procedures voor asielzoekers, zodat het niet mogelijk is dat kinderen eerst negen jaar in Nederland wonen zoals Lili en Howick. ''En alle vier de bonden zouden het toejuichen om dan voor de paar honderd kinderen in deze situatie die nu al in Nederland wonen een generaal pardon te regelen.''

In eerdere vergelijkbare zaken besloot de verantwoordelijke bewindsman dat kinderen wel mochten blijven

In 2011 kreeg de Angolese tiener Mauro van de toenmalige CDA-minister Gerd Leers eerst een tijdelijke en toen een permanente verblijfsvergunning. Dat gold ook voor het toen veertienjarige, verwesterde Afghaanse meisje Sahar. In beide gevallen werd een aanvankelijke afwijzing ingetrokken.

Harbers en de IND hebben de afgelopen weken geen antwoord willen geven op de vraag waarom voor Lili en Howick, die net als voornoemde gevallen volledig in de Nederlandse samenleving geworteld zijn, geen uitzondering wordt gemaakt. "Wij gaan nooit in op individuele gevallen", luidde het standaardantwoord.

Harbers heeft de mogelijkheid om een uitzondering te maken voor bepaalde schrijnende gevallen.

Volgens de IND voldoen Lili en Howick niet aan de criteria voor het kinderpardon

Een meerderheid van de Kamer stemde in 2012 voor een regeling voor kinderen van asielzoekers en alleenstaande minderjarigen die geen verblijfsvergunning hebben, maar wel al meer dan vijf jaar in Nederland wonen. Hiervoor moeten de aanvragen wel aan bepaalde voorwaarden voldoen, of moet er sprake zijn van "bijzondere en individuele omstandigheden" die het rechtvaardigen om alsnog een verblijfsvergunning te verstrekken.

Ook kan de staatssecretaris op grond van zijn zogeheten discretionaire bevoegdheid besluiten een verblijfsvergunning toe te kennen. Het is aan de bewindspersoon welke redenen hij of zij daarvoor ten grondslag neemt.

Tussen mei 2013 en april 2016 werden slechts 100 van de 1.360 kinderpardon-aanvragen ingewilligd. De verzoeken worden meestal afgewezen, omdat niet is voldaan aan een van de harde eisen: het meewerken aan vertrek na een eerdere afwijzing. Diverse belangenorganisaties stellen doorlopend dat de criteria voor het kinderpardon veel te streng zijn.

Vooral de ChristenUnie en D66 zitten met het kinderpardon in de maag

ChristenUnie en D66, de twee partijen die nu deel uitmaken van de regeringscoalitie, waren altijd voorstander van een ruimer kinderpardon, maar moesten dit punt opgeven tijdens de coalitieonderhandelingen.

Zij zijn overigens niet de enige. Minstens 25 Nederlandse gemeenten stuurden dit voorjaar een brief aan het kabinet waarin stond dat het kinderpardon verruimd moet worden. Zij maken zich zorgen om de vierhonderd kinderen die nu in Nederland verblijven, hier zijn opgegroeid en toch uitgezet dreigen te worden.

Veel lokale afdelingen van regeringspartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zijn het niet eens met de landelijke richtlijnen op dit gebied.

De vier coalitiepartijen blokkeerden eind augustus een spoeddebat in de Kamer over de zaak waar de oppositie om vroeg. Het kabinet stelt dat in de Kamer niet wordt gedebatteerd over individuele zaken. De Kamer doet dat overigens wel, zoals bijvoorbeeld het geval was bij de zaak met betrekking tot het proefverlof van Volkert van der Graaf.

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!

Lees meer over:
Tip de redactie