De rechtszaak tegen de Amerikaanse president Donald Trump in de Senaat draait momenteel vooral om één vraag: zal de jury van senatoren toestaan dat er nieuwe getuigen worden gedagvaard en nieuwe documenten worden opgevraagd? De advocaten van Trump en de meeste Republikeinse senatoren zien dat niet zitten, maar mogelijk is een handjevol relatief gematigde Republikeinen nog gevoelig voor Democratische overredingspogingen.

De komende drie dagen zetten de zogenoemde impeachment managers, zeven Democraten uit het Huis van Afgevaardigden, hun zaak tegen Trump uiteen. Ze hebben daarvoor in totaal 24 uur de tijd. Daarna is het de beurt aan de advocaten van de president, die dezelfde tijd krijgen.

De rechtszaak werd dinsdag geopend met twaalf uur aan fel debat. Onderwerp was de resolutie van voorzitter van de Republikeinse meerderheid in de Senaat Mitch McConnell, waarin werd vastgelegd wat de regels zullen zijn tijdens de rest van het proces.

Interne druk of uitgekiende politieke truc?

McConnell had beloofd dat die regels vrijwel gelijk zouden zijn aan die voor het proces tegen Bill Clinton in 1999, maar bij de presentatie op maandag bleken er belangrijke verschillen te zijn.

Zo zouden beide kampen aanvankelijk slechts twee dagen krijgen om hun openingspleidooi over te verspreiden. Aangezien elke zittingsdag om 13.00 uur (plaatselijke tijd) begint, zou dat betekenen dat een aanzienlijk deel van de pleidooien zou worden gehouden tijdens de nachtelijke uurtjes, wanneer de gemiddelde Amerikaan al in bed ligt. Een doofpot, riepen de Democraten.

Ook enkele senatoren uit McConnells eigen partij voelden zich ongemakkelijk over hoe ver hij was afgeweken van de regels tijdens het Clinton-proces. Die interne druk leidde volgens ingewijden tot een aantal aanpassingen op het laatst mogelijke moment.

De klagende senatoren behoren tot een handvol Republikeinen die gelden als relatief gematigd en die op korte termijn moeten strijden voor herverkiezing. Zij willen hun kiezers kunnen vertellen dat de rechtszaak tegen de president op eerlijke wijze is gevoerd.

Het is niet duidelijk of McConnell zich per ongeluk verrekende, of dat hij bewust te hoog inzette om later water bij de wijn te kunnen doen voor de weifelaars. De gewijzigde resolutie werd uiteindelijk langs de partijlijnen aangenomen.

Republikeinen willen rechtszaak zo snel mogelijk afronden

De algemene strategie van de Republikeinse leider is echter duidelijk. Zijn resolutie met regels voor het proces sluit aan bij de wensen van de verdediging van Trump: de rechtszaak moet zo snel mogelijk worden besloten - met stille trom, zonder nieuw bewijs en het liefst voor Trumps jaarlijkse State of the Union-toespraak op 4 februari.

De leider van de Republikeinse meerderheid in de Senaat zei in de weken voorafgaand aan het proces al dat hij geen "onpartijdig jurylid" zou zijn, het onvermijdelijk is dat de president wordt vrijgesproken en hij nauw met het Witte Huis zou samenwerken.

De Democraten hebben één doel: ze willen dat de Senaat nieuwe getuigen hoort en nieuwe documenten opvraagt. Er is nog een kans dat de Democraten het kleine groepje Republikeinse gematigden ervan kan overtuigen dat er nieuw bewijs moet worden toegelaten. Daar zal na de openingspleidooien over worden besloten.

De Republikeinse meerderheid in de Senaat maakt veroordeling van de president onwaarschijnlijk. Dat kan eigenlijk alleen veranderen als nieuw bewijs de schuld van Trump zo duidelijk aantoont, dat de Amerikaanse publieke opinie zich massaal tegen de president keert, redeneren de Democraten

Experts: 'Verdediging Trump lijkt op kreet van een gewond dier'

Deskundigen maken korte metten met de juridische verdedigingslinies die in een 110 pagina's tellende samenvatting werden gegraven door de advocaten van Trump.

Zij veroordelen de afzettingszaak tegen hun cliënt als een "gevaarlijke aanval op het recht van het Amerikaanse volk om vrijelijk een president te kiezen" en doen de zaak af als een grondeloze, onwettige en volledig politiek gemotiveerde Democratische wraakoefening.

Twee juristen schreven in The Atlantic dat de samenvatting van Trumps verdediging niet op een juridisch betoog lijkt, maar eerder doet denken aan de "kreet van een gewond dier".

Verdedigers Trump: 'Gedrag van president moet misdaad- achtig zijn'

Een van de zeldzame juridische prominenten die wel achter het team van Trump staat, topadvocaat en academicus Alan Dershowitz, verkondigt dat de president eigenlijk niet kan worden vervolgd, omdat de Democraten hem niet hebben beschuldigd van acties die gelden als misdrijven in het strafrecht.

Tijdens een CNN-interview over de impeachment van Bill Clinton in 1998 leek Dershowitz nog andere mening toegedaan. "Er hoeft zeker geen sprake van een misdrijf te zijn, als je het over iemand hebt die het ambt van de president volledig corrumpeert, misbruik maakt van vertrouwen en een groot gevaar voor onze vrijheid vormt. Je hebt dan geen technisch misdrijf nodig", zei hij toen.

Geconfronteerd met die uitspraak, stelde de topadvocaat dat het gedrag van de president op z'n minst "misdaad-achtig" moet zijn, tot hoon van de meeste van zijn vakgenoten.

"Het argument dat alleen strafrechtelijke misdrijven grond voor impeachment kunnen zijn is al duizend doden gestorven in de geschriften van alle experts die over dat onderwerp hebben geschreven", stelde Harvard-hoogleraar Laurence Tribe in The Washington Post.