De Amerikaanse topdiplomaat William Taylor heeft woensdag in het Huis van Afgevaardigden getuigd over het Oekraïneschandaal. Zijn verklaring is de schadelijkste voor president Donald Trump tot nu toe. Drie vragen over wat Taylor de parlementsleden vertelde en hoe dat binnen het Oekraïneschandaal past.

Waar draait het onderzoek ook alweer om?

Het afzettingsonderzoek naar Trump werd gestart nadat een klokkenluider een klacht indiende die werd gedeeld met het Huis van Afgevaardigden. Trump zou de Oekraïense president Volodymyr Zelensky onder druk hebben gezet om de Democratische Partij in het algemeen en oud-vicepresident en huidige presidentskandidaat Joe Biden in het bijzonder strafrechtelijk te onderzoeken.

Trump ontkent dat er sprake was van een quid pro quo, een 'voor wat, hoort wat'.

De Democraten, die een meerderheid in het Huis hebben, besloten eind september een afzettingsonderzoek te starten. Drie comités van het door Democraten gedomineerde Huis houden zich daarmee bezig. Ze vragen documenten op en horen getuigen.

Het Witte Huis werkt niet mee en legt de dagvaardingen van het Huis naast zich neer. Ondanks verboden van hun ministeries, hebben verschillende regeringsfunctionarissen er toch voor gekozen verklaringen af te leggen in het Huis. Onder anderen EU-ambassadeur Gordon Sondland en de voormalige speciale gezant voor Oekraïne, Kurt Volker, deden dat achter gesloten deuren. Ook de uit de laan gestuurde Amerikaanse oud-ambassadeur in Oekraïne, Marie Yovanovitch, maakte haar opwachting.

De getuigenis die topdiplomaat Taylor woensdag aflegde, geldt als de schadelijkste voor Trump tot nu toe.

Wat zei Taylor?

De diplomaat, die al bijna vijftig jaar in het vak zit, werd ook achter gesloten deuren gehoord. The Washington Post wist de hand te leggen op zijn openingsverklaring.

Hij stelt dat er wel sprake was van 'voor wat, hoort wat'. Taylor legt een verband tussen de opschorting van 400 miljoen dollar aan militaire assistentie - enkele dagen voor het telefoongesprek tussen Trump en Zelensky - een geplande ontmoeting tussen de twee leiders in het Witte Huis (die Oekraïne heel graag wilde) en de onderzoekseisen van Trump.

Taylor bleef na het einde van zijn ambassadeurschap in Oekraïne in 2009 sterk betrokken bij het land en werd na het vertrek van Yovanovitch benoemd tot waarnemend ambassadeur. Hij vertelde het Congres over de twijfels die bij hem rezen over het optreden van de regering-Trump.

"Tegen medio juli werd het me steeds duidelijker dat de ontmoeting die president Zelensky wilde afhankelijk was van de onderzoeken naar Burisma (het Oekraïense energiebedrijf waar de zoon van Joe Biden voor werkte, red.) en vermeende Oekraïense inmenging in de Amerikaanse verkiezingen van 2016", aldus Taylor.

Naast het gebruikelijke, officiële kanaal voor beleid ten aanzien van Oekraïne, was er een onofficieel kanaal, zegt Taylor. Dat bestond uit EU-ambassadeur Sondland, gezant Volker, energieminister Rick Perry en de persoonlijke advocaat van Trump, Rudy Giuliani.

"Het was ook duidelijk dat die voorwaarde werd gedreven door het onofficiële beleidskanaal, dat, naar ik had begrepen, werd aangestuurd door meneer Giuliani."

Later in zijn verklaring zei hij: "Ambassadeur Sondland vertelde me ook dat hij nu erkende een fout te hebben gemaakt door de Oekraïense functionarissen met wie hij had gesproken te vertellen dat een Witte Huis-ontmoeting met president Zelensky afhing van een publieke aankondiging van onderzoeken - ambassadeur Sondland zei namelijk dat "alles" afhing van zo'n aankondiging, inclusief hulp op het gebied van veiligheid."

Sondland zou Taylor ook hebben uitgelegd dat president Trump een zakenman is. "Als een zakenman op het punt staat een cheque uit te schrijven aan iemand die hem iets schuldig is, zei hij, dan vraagt de zakenman die persoon om te betalen, voordat hij de cheque tekent."

In de verklaring van de topdiplomaat worden ook inspanningen van het Witte Huis om carrièrediplomaten buiten de gesprekken met Oekraïne te houden geschetst. Taylor zei bijvoorbeeld verbaasd te zijn geweest dat hij, als adjunct-ambassadeur die werd ingevlogen na het vertrek van ambassadeur Yovanovitch, niet door het Witte Huis op de hoogte werd gebracht van het telefoongesprek tussen Trump en Zelensky.

Hoe werd op zijn getuigenis gereageerd?

De Democratische afgevaardigde Stephen Lynch noemde de verklaring van Taylor "de krachtigste die we tot nu toe hebben gehoord". Andere Democraten prezen de topdiplomaat voor de volledigheid van zijn getuigenis.

De Democraten benadrukten dat hun onderzoek nog niet klaar is: Ze willen meer getuigen horen en documenten inzien. De onderzoekers zijn verwikkeld in een juridische strijd met het Witte Huis om medewerking af te dwingen.

President Trump ontkende op Twitter dat de getuigenis van Taylor op een quid pro quo duidt. "De zaak van de Niksdoende Democraten is DOOD!" schreef hij. De president blijft volhouden dat sprake is van een "lynchpartij", een politiek complot "om de uitkomst van de verkiezingen van 2016 nietig te verklaren".