WikiLeaks-oprichter Julian Assange is de hoofdverdachte in een Zweedse verkrachtingszaak, die onlangs werd heropend. De Australiër meent dat hij onschuldig is en ziet de vervolging als een poging om hem uit te leveren aan de Verenigde Staten. Daar ligt hij onder vuur vanwege zijn klokkenluidersplatform. Maandag buigt een Zweedse rechter zich in een hoorzitting over het heropende onderzoek. Een overzicht van de slepende zaak.

Het is 13 augustus 2010. Assange arriveert in Zweden voor een WikiLeaks-conferentie in Stockholm. Tijdens zijn bezoek ontmoet hij vrouwen door wie hij later wordt beschuldigd van seksuele misdrijven.

De eerste vrouw, Anna Ardin, zegt dat Assange het seksuele contact initieerde door haar uit te kleden. Ze vond het "te snel gaan" en voelde zich ook "ongemakkelijk", vertelt ze later aan de politie. In politiedocumenten, in handen van The Guardian, staat dat Ardin zich niet tegen de seks verzette. Het was volgens haar "te laat om Assange te stoppen", omdat ze tot dat moment met alles had ingestemd.

Assange ging volgens Ardin met veel tegenzin akkoord met het gebruik van een condoom. Aan de politie vertelt ze dat hij "iets" met het condoom had gedaan, waardoor het scheurde en ze toch onbeschermde seks hadden.

De andere vrouw, S. W., verklaart dat ze twee keer seks heeft gehad met Assange. De eerste keer met een condoom, hoewel hij dat volgens de vrouw eigenlijk niet wilde. W. zegt ook dat ze die ochtend daarop wakker werd doordat hij onbeschermde seks met haar had.

Assange onderweg naar de Britse rechtbank in 2011. Hij deed een poging om zijn overlevering aan Zweden te voorkomen. (Foto: AFP)

Vrouwen stappen naar de politie

De vrouwen stappen naar de politie, waarna een arrestatiebevel wegens verkrachting en aanranding wordt uitgevaardigd. De eerstgenoemde verdenking wordt een dag later door een officier van justitie van tafel geschoven wegens gebrek aan bewijs. Het arrestatiebevel wordt eveneens ingetrokken.

Assange wordt op 30 augustus 2010 ondervraagd over de vermeende aanranding van Ardin. Op 1 september besluit Marianne Ny, een andere officier van justitie, dat de vermeende verkrachting van W. alsnog moet worden onderzocht. Ook laat zij onderzoeken of Assange mogelijk meer strafbare feiten heeft gepleegd.

De Australiër ontkent tot op de dag van vandaag schuldig te zijn. Hij spreekt van vrijwillige seks met beide vrouwen. Ongeveer een maand na zijn politieverhoor verlaat Assange Zweden. Hij had eerder te horen gekregen dat hij het land mocht verlaten.

'We zijn gewaarschuwd voor vuile trucjes'

Kort na de bekendmaking van het onderzoek wijst Assange de Verenigde Staten meermaals aan als de mogelijke drijvende kracht achter de aanklachten. "We zijn gewaarschuwd voor vuile trucjes", schrijft hij op Twitter. "Nu hebben we de eerste."

WikiLeaks haalt in 2010, vóór de conferentie in Stockholm, de internationale pers met de publicatie van een geheime video van het Amerikaanse leger. Daarop is te zien hoe tientallen mensen, onder wie twee journalisten van persbureau Reuters, in de Iraakse hoofdstad Bagdad met Apache-helikopters worden gedood.

In de maanden daarop publiceert WikiLeaks geheime overheidsdocumenten die de Amerikaanse autoriteiten opnieuw in verlegenheid brengen. Het duurt niet lang tot de autoriteiten eisen dat WikiLeaks de documenten teruggeeft en van het platform verwijdert. Politici pleiten voor vervolging van WikiLeaks-oprichter Assange.

Officier van justitie Ny stelt dat haar onderzoek niets te maken heeft met WikiLeaks en dat ze door niemand onder druk is gezet. In november 2010 vraagt ze een internationaal arrestatiebevel aan en enkele weken later wordt de Australiër opgepakt in Londen. Als hij onder borgtocht is vrijgelaten, begint hij een lange juridische strijd tegen zijn overlevering aan Zweden.

Assange spreekt in mei 2017 de pers toe vanuit de ambassade van Ecuador. (Foto: EPA)

Assange vlucht naar Ecuadoraanse ambassade

In mei 2012 besluit het Britse hooggerechtshof dat Assange mag worden overgeleverd. De Australiër, die vreest dat hij vervolgens door Zweden wordt uitgeleverd aan de Verenigde Staten, vlucht in juni naar de Ecuadoraanse ambassade in Londen. Hij zal het gebouw jarenlang niet verlaten.

De Zweedse officier van justitie laat de aanklachten wegens aanranding in augustus 2015 vallen, omdat ze na vijf jaar verjaard zijn. In mei 2017 wordt de laatste aanklacht opgeschort, omdat "alle mogelijkheden om het onderzoek te bevorderen zijn uitgeput". De verjaringstermijn voor verkrachting is tien jaar.

Hoewel het arrestatiebevel is ingetrokken, blijft Assange in de ambassade omdat hij vreest opgepakt te worden. De Ecuadoraanse regering laat zich steeds vaker negatief uit over het gedrag van Assange en trekt op 11 april 2019 het verleende politiek asiel in. Britse agenten arresteren hem diezelfde ochtend vanwege een door de VS ingediend uitleveringsverzoek wegens "computergerelateerde misdrijven".

Assange wordt op 1 mei 2019 door een Britse rechter veroordeeld tot vijftig weken cel voor het schenden van de voorwaarden van zijn borgtocht. Enkele weken later besluit een Zweedse aanklager de verkrachtingszaak te heropenen. Hiertoe is besloten na een verzoek van het vermeende slachtoffer.

Kort daarop dient de VS nieuwe aanklachten tegen Assange in. Hij wordt onder meer verdacht van spionage en samenzwering met klokkenluider Chelsea Manning voor het verkrijgen van staatsgeheimen. Ook zou hij met de WikiLeaks-publicaties de veiligheid van de VS in gevaar hebben gebracht.