De Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un gaat donderdag op bezoek bij de Russische president Vladimir Poetin. Wat kunnen beide landen voor elkaar betekenen?

Dat de staatshoofden elkaar ontmoeten, is op zichzelf niet opmerkelijk, zegt Remco Breuker, hoogleraar Korea Studies aan de Universiteit Leiden. De twee landen zijn buren en delen een korte grens.

Het wordt het eerste officiële bezoek van Kim Jong-un aan Rusland. Zijn vader, Kim Jong-il, bezocht de noorderbuur voor het laatst in 2011, maanden voor zijn overlijden.

"Het is een ontmoeting die op korte termijn is geregeld, wat duidt op veiligheidszorgen bij Kim Jong-un", zegt Breuker. "En het is in Vladivostok. Aan de ene kant ligt dat voor de hand, want je hebt daar zo'n tienduizend Noord-Koreaanse arbeiders, maar aan de andere kant is het vreemd. Je zou denken dat zo'n eerste staatsbezoek ook dit keer in Moskou of Sint-Petersburg zou plaatsvinden."

De hoogleraar verwacht "weinig harde afspraken" na de top tussen Kim en Poetin. Die zal vooral bedoeld zijn om te bekijken hoe de twee landen economisch kunnen samenwerken.

Noord-Korea: Strategisch gelegen

Rusland en Noord-Korea hebben elkaar over en weer een en ander te bieden. Noord-Korea profiteert van zijn strategische ligging: een geplande Russische gaspijpleiding naar Zuid-Korea zou bijvoorbeeld via Noord-Korea moeten lopen. "Dat is een oude Russische wens, die nu weer afgestoft kan worden", zegt Breuker.

Het Aziatische land heeft zelf ook een grote rijkdom aan bodemschatten, waaronder zeldzame metalen, waartoe Rusland graag meer toegang zou willen hebben.

Noord-Korea zou bovendien kunnen helpen een van de traditionele geopolitieke pijnpunten voor de Russen te verzachten. Breuker: "Rusland heeft in het oosten geen havens die het hele jaar ijsvrij zijn. Noord-Korea wel."

Rusland: Mogelijke investeerder

De warme banden met de toenmalige Sovjet-Unie leverden Noord-Korea in het verleden niet alleen zendingen van wapens, geld en hulpgoederen op; tientallen Noord-Koreaanse fabrieken en belangrijke stukken infrastructuur zijn van Sovjetmakelij. Pyongyang wil die graag moderniseren. Rusland zou de buurman ook kunnen helpen zijn elektriciteitsvoorziening op peil te krijgen.

"Kim wil Rusland stimuleren om te investeren in Noord-Korea of om ontwikkelingshulp te geven", zegt Breuker. Ook zal Kim waarschijnlijk pleiten om Russische hulp bij het afzwakken van de internationale sancties tegen zijn land.

Daarnaast is er de Noord-Koreaanse dictator veel aan gelegen om ervoor te zorgen dat de circa 50.000 Noord-Koreaanse arbeiders die in Rusland werken daar kunnen blijven. Zij vormen een belangrijke inkomstenbron voor de pariastaat. Onder VN-sancties moeten ze Rusland voor het einde van dit jaar verlaten.

Samen tegen China

"Wat nu ook direct een rol speelt, is dat Noord-Korea en Rusland natuurlijk partners zijn om de invloed van China een beetje tegen te houden", zegt Breuker.

Voor Kim is dat van levensbelang, omdat zijn land zo van China afhankelijk is. Het land is veruit de grootste handelspartner van de Noord-Koreanen. "Een deel van de handel gaat al naar of via Rusland, maar als dat deel groter zou worden, komt dat Noord-Korea's onafhankelijkheid wel ten goede."

Breuker denkt niet dat een economische vrijage tussen Pyongyang en Moskou in Peking tot veel opgetrokken wenkbrauwen zal leiden. "Het Chinese overwicht in Noord-Korea, zeker economisch gezien, is zo groot, dat daar best 20 procent af kan zonder dat de Chinezen dat merken."

Signaal afgeven aan Trump over kernontwapening

De onderhandelingen met de Verenigde Staten over een einde aan het Noord-Koreaanse kernwapenprogramma verlopen bijzonder stroef. Volgens verschillende commentatoren in internationale media zou Kim met zijn ontmoeting met Poetin dan ook een signaal willen afgeven aan de Amerikaanse president Donald Trump.

Breuker ziet die impliciete waarschuwing aan het adres van de Amerikanen niet als hoofdmoot van de top, maar voor Kim is het waarschijnlijk wel een voordelige bijkomstigheid.

"Naast de economische belangen, is zo'n top natuurlijk ook een gebaar naar Trump, waarmee Noord-Korea zegt: 'Kijk, als je nou echt met ons praat, als je ons echt iets zou geven, dan geven wij jou ook iets, zoals we met Rusland doen'", zegt hij.

Wat betreft zijn kernwapenprogramma hoeft Kim in ieder geval niet op veel hulp van het Kremlin te rekenen.

Breuker: "Noord-Korea heeft in het verleden wel geprobeerd nucleaire kennis te importeren uit Rusland en eerder uit de Sovjet-Unie. Daar zijn de Russen altijd tegen geweest, omdat het zo gevaarlijk is als een kleine buur zoals Noord-Korea kernwapens heeft. Moskou zou de kerncentrales die er zijn liever omgebouwd zien worden naar energiecentrales."