De drie verdachten van het moedwillig aansteken van een dodelijke brand in een flat in Diemen krijgen vrijdag hun straf te horen. NU.nl besprak de gevolgen met Kaylee, die zwaargewond raakte bij de brand, en haar ouders.

Het is 24 juli 2017, vijf dagen na de brand in een studentenflat in Diemen, als Kaylee bijkomt in een ziekenhuisbed op de trauma-afdeling van het AMC-ziekenhuis in Amsterdam. Er hangen briefjes boven haar bed, zodat ze zich realiseert wat er is gebeurd. Op een van de briefjes leest ze dat David Swart is overleden.

De 27-jarige David is een goede vriend van Kaylee. De twee leren elkaar in 2011 kennen op de journalistiekopleiding in Utrecht. Er is dan ook nog regelmatig contact. Zo ook op 18 juli 2017, de dag voor de brand. Niet dat Kaylee zich dat nog uit zichzelf kan herinneren, maar dat is wat de WhatsApp-berichten tussen haar en David van die dag haar vertellen.

Hij vraagt Kaylee of ze zin heeft om langs te komen in de flat in Diemen waar hij woont, en ze kan blijven logeren. Hij was nog met vrienden uit in Amsterdam, maar 's nachts ontmoeten ze elkaar in Diemen.

Ze liggen te slapen als er brand uitbreekt. Uit onderzoek van de politie en het rapport (pdf) van het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV), dat onderzoek doet naar het optreden van de brandweer, wordt duidelijk wat er zich heeft afgespeeld.

Twee mannen stichten brand met vloeibare brandstof

In die nacht van dinsdag 18 op woensdag 19 juli wordt er op de begane grond van de studentenflat op de Rode Kruislaan 1300 in Diemen brand gesticht door twee mannen. Een daarvan is Gilermo I. (25), die een bekentenis heeft afgelegd. Zijn mogelijke mededader Rachied V. (27) zwijgt vooralsnog.

Volgens de politie spuiten zij rond 3.39 uur een brandbare vloeistof in het appartement 130 1B en steken ze die aan. Simona I., de zus van Gilermo, is de bewoner van het appartement en heeft haar kostbare spullen dan al uit haar appartement gehaald. De bedoeling is om de verzekering op te lichten. Ook zij heeft bekend.

Door de vloeistof verspreidt de brand zich snel door het appartement en volgt er ook een explosie. Die zorgt ervoor dat de deur tussen de gang en het trappenhuis openschiet en open blijft staan. Omdat ook de deur van het appartement 130 1B openstaat, verspreidt de rook zich razendsnel via de gang naar het interne trappenhuis en door de flat, als ware een schoorsteen.

Binnen zeven minuten na de melding van 3.40 uur over de brand heeft de rook zich al verspreid tot aan de bovenste, vijftiende verdieping. Het appartement van David waar ook Kaylee zich bevindt, is op de twaalfde etage.

De politie verricht technisch onderzoek in het appartement waar brand is ontstaan (Foto: ANP)

Brandweer besluit alleen eerste zeven verdiepingen te ontruimen

De brandweer arriveert zes minuten na de melding om 3.46 uur. Na aankomst van de eerste brandweerwagen volgt vrijwel direct de tweede. Die krijgt de instructie om verdiepingen boven de brandhaard te verkennen.

De commandant van het tweede team besluit uiteindelijk op eigen initiatief tot en met de zevende verdieping te ontruimen. Hij geeft daarna aan de officier van dienst door dat hij afgelost wil worden, maar dat hij aanraadt ook de rest van de verdiepingen te ontruimen. Als reden geeft hij de rookontwikkeling in het trappenhuis.

De officier van dienst beseft echter niet dat hiermee het interne trappenhuis wordt bedoeld en niet het noodtrappenhuis aan de zijkant van de flat. Daarom volgt hij het dringende advies van zijn commandant niet op. Om 4.22 uur wordt het sein brand meester gegeven.

Na sein brand meester komt opnieuw noodmelding binnen

Ruim drie uur later, om 7.46 uur, komt opnieuw een noodmelding binnen bij de brandweerkazerne in Diemen. En wederom is het adres Rode Kruislaan 1300. Het betreft een reanimatie. De politie heeft bij doorzoeking het lichaam van David gevonden. De reanimatiepogingen zijn zinloos en het ambulancepersoneel stelt vast dat hij is overleden.

Drie kwartier later wordt er wederom een persoon aangetroffen. Ditmaal op de elfde verdieping. Het is Kaylee. Ze is bij bewustzijn, maar verward, en haar gezicht zit onder het roet. Ze wordt door een agent naar beneden begeleid en met spoed naar het ziekenhuis gebracht.

Ouders Kaylee zijn in Duitsland als ze horen dat dochter in ziekenhuis ligt

Het is dan woensdag 19 juli. De ouders van Kaylee zijn die ochtend met de auto richting hun boot in Duitsland vertrokken. De vader is schipper en wordt die middag om 15.00 uur gebeld door de middelste dochter van het gezin. Hij staat op het punt de sluis bij Frankfurt binnen te varen als hij hoort dat er politie voor de deur van het ouderlijk huis in Gorinchem staat.

Het enige dat hij meekrijgt is dat Kaylee in kritieke toestand in het ziekenhuis ligt en bij een brand betrokken is geweest. Ze leggen de boot stil en rijden met de auto richting Nederland. Onderweg belt een verpleger van de intensive care (IC); Kaylee is buiten levensgevaar.

Om 20.30 uur staan ze aan haar bed op de IC-afdeling in het AMC. Enigszins schoongemaakt, maar met nog zichtbare roetsporen in haar gezicht en overal slangetjes. Ze wordt kunstmatig onder narcose gehouden.

Ze krijgt zuurstof toegediend door een beademingsbuis, want haar longen zitten vol met roet. Omdat de longblaasjes kapot zijn, wil haar bloed geen zuurstof opnemen. Ze heeft een koolmonoxidevergiftiging opgelopen en haar ogen zijn ontstoken.

Maanden nadien hoest Kaylee nog steeds roet op en is haar snot zwart als ze haar neus snuit. Haar longcapaciteit is weer hersteld, maar het orgaan blijft een gevoelige plek voor ontstekingen.

Kaylee en David zijn waarschijnlijk klem komen te zitten in trappenhuis

Uit onderzoek van de politie komt later een scenario van wat er zich mogelijk heeft afgespeeld naar voren. Kaylee en David hebben allebei geprobeerd te vluchten via het interne trappenhuis, maar komen niet verder door de hoeveelheid rook en de hitte.

Ze moeten terug naar de twaalfde, want alleen daar kunnen ze naar buiten met een elektronische tag die alleen op hun eigen verdieping werkt.

David bezwijkt op de twaalfde. Kaylee redt het wonder boven wonder wel. Ze is vermoedelijk bewusteloos geweest, maar is bij kennis als de politie haar vindt. Uit onderzoek van de IFV kan niet een op een gezegd worden of David het had gered als ook zijn verdieping was ontruimd. Het tijdstip van zijn overlijden kan niet worden vastgesteld.

Inwoners die op tijd de flat in Diemen zijn uitgekomen staan buiten te wachten (Foto: ANP)

Kaylee loopt hersenbeschadiging op door brand

En nu zit Kaylee ruim anderhalf jaar later aan de tafel in haar ouderlijk huis in Gorinchem. Gefrustreerd, omdat ze zich niks meer kan herinneren van de brand en van wat er gebeurd is, maar ook beperkt in haar leven.

Ze heeft hersenbeschadiging opgelopen en op 28 juli wordt haar ouders voor het eerst duidelijk wat de gevolgen hiervan zijn. Ze wordt die dag ontslagen uit het ziekenhuis. Net iets eerder dan gepland, maar het is de dag van de begrafenis van David.

Bij de afscheidsceremonie in Zaandam lopen studiegenootjes en andere bekenden rond. Op de weg terug in de auto vraagt ze aan haar ouders wie al die mensen waren. "Terwijl ze er net nog mee had gesproken", legt haar vader uit. "Ze was de namen kwijt."

Geheugenverlies zorgt voor het anders moeten indelen van leven

Neurologen stellen vast dat 2 procent van de hersencapaciteit van Kaylee niet meer werkt. Waar in de hersenen en welke functies, is niet duidelijk, maar het geheugen is er zeker één van. Dit zorgt ervoor dat ze haar leven helemaal anders moet gaan indelen.

De maanden na de brand staan dan ook vooral in het teken van hoe om te gaan met het geheugenverlies. Het blijkt lastig voor een vrouw die eerst alles spontaan deed. "En ik kan de vinger er niet opleggen wat ik wel onthoud en waarom dingen niet", legt Kaylee uit.

De agendafunctie wordt vooral vervuld door haar ouders. "Bellen heeft geen zin, want als ze ophangt kan ze het vergeten zijn. Dus alles op de app", vertelt haar moeder. "Vergeet dit niet, vergeet dat niet. Heb je post? Scan het in."

Kaylee woont inmiddels weer zelfstandig

Inmiddels woont Kaylee weer zelfstandig in De Bilt, maar ook daar moet ze continu herinnerd worden aan belangrijke dingen. Een briefje bij de deur herinnert haar eraan de sleutelbos niet te vergeten en verwijst naar de checklist op haar telefoon. 'Heb je het licht uit gedaan? Heb je het gas uitgedraaid?', valt daarop te lezen.

In de woning hangt een krijtbord, dat haar herinnert aan andere dagelijkse dingen als het vuilnis buiten zetten. "Het moet zichtbaar zijn", legt haar vader uit. "Alles wat nu gebeurt, gebeurt op routine", verduidelijkt hij. Zo kan Kaylee wel autorijden, maar ligt er altijd een tomtom in de auto. "Als er een omleiding is, is er paniek."

Ook op haar werk bij de HEMA wordt er rekening gehouden met de beperkingen van Kaylee; passend werk, zoals vakkenvullen, dat weinig prikkels oplevert. Maar komt een klant iets vragen en komt ze daarna terug bij haar schap, "dan weet ze het niet meer", legt haar vader uit.

Ouders herkennen dochter van voor de brand niet meer terug

Kaylee kan het maar moeilijk accepteren. Een vrouw van 24 die op het punt stond haar opleiding journalistiek af te ronden en graag wilde beginnen op de pabo. Een vrouw die bij het horen van een alarm of de geur van een haardvuur direct terugdenkt aan die brand in 2017.

Haar ouders vinden het moeilijk om te zien dat hun dochter veranderd is. "Het is niet meer dezelfde Kaylee als voor de brand", aldus haar vader. "Vroeger kon ze alles tegelijk. Ook emotioneel is ze vlakker geworden", vult de moeder aan.

Beiden vinden het moeilijk voorspellen hoe het verder moet. "Het lijkt wel alsof je uit de kudde wordt geplaatst als zoiets je overkomt", vertelt de vader. "Wie zal haar nog aannemen? Kan ze nog dingen doen die ze voor ogen had? Dat wordt het zwaarste punt voor de toekomst."