In het Groningse Zuidwolde start zaterdag de driedaagse aardbevingsoefening waarbij inwoners en de hulpdiensten een noodsituatie met bijvoorbeeld instortende woningen simuleren. Betrokkenen noemen het een ver-van-je-bedshow die voor Groningers wel degelijk realiteit kan worden. 

In het kort

  • Driedaagse oefening met zware aardbeving start zaterdag in Zuidwolde
  • Eén dag is met inwoners en hulpdiensten erbij, twee dagen achter gesloten deuren
  • Rol van burgers bij zware aardbeving wordt groot
  • Deel van Groningers heeft dubbel gevoel, omdat huizenversterking langzaam gaat

Want hoewel de gaskraan langzaam wordt dichtgedraaid en voor 2030 helemaal is afgesloten, is het scenario van een forse aardbeving waarbij in Groningen woningen en andere panden instorten nog steeds denkbaar. En juist dit scenario zal zaterdag in het dorp Zuidwolde, waar ruim zesduizend mensen wonen, geoefend worden. 

De veiligheidsregio en verschillende Groningse organisaties, waaronder het Groninger Gasberaad en de Groninger Bodem Beweging, vinden het goed dat er op zo'n grote schaal een test zal plaatsvinden. 

"Het is spannend en uniek", vertelt een woordvoerder van de veiligheidsregio. Tijdens de eerste momenten zal alles neerkomen op de schouders van de burgers, die de "eerste hulpverleners" moeten zijn. "De opkomsttijd van de hulpdiensten hou je namelijk altijd. De rol van de inwoners is cruciaal in het begin, het gaat om zelfredzaamheid", aldus de veiligheidsregio.

'Alles komt dichtbij in dit gebied'

Nooit eerder werd op deze schaal geoefend in Groningen. Het exacte scenario dat wordt gesimuleerd, wordt niet bekendgemaakt omwille van de test. Maar volgens de veiligheidsregio is alles mogelijk. Hierbij horen ook het volledig of deels wegvallen van de infrastructuur en het instorten van panden wat slachtoffers tot gevolg heeft. 

Vanuit de veiligheidsregio is van tevoren goed gesproken met de inwoners van het dorp, juist omdat het scenario erg complex is voor de Groningers die te maken hebben met de gevolgen van de gaswinning. "Er wordt iets nagespeeld wat normaal een ver-van-je-bedshow is, maar voor de mensen die er wonen wel degelijk realiteit kan worden", legt Kirsten Wind van het Groninger Gasberaad uit. "Alles komt dichtbij in dit gebied."

Mede hierdoor wordt de oefening ook niet uitgevoerd in Loppersum, de 'aardbevingsregio'. "Dat zou te emotioneel worden", aldus Jelle van der Knoop, voorzitter van belangenvereniging de Groninger Bodem Beweging. "De mensen hebben hier te veel last van de dreiging."

Deel van Groningers heeft een dubbel gevoel

De oefening leidt wel tot een dubbel gevoel bij een deel van de Groningers, schetst Van der Knoop. Volgens hem zijn de Groningers over het algemeen positief over de oefening. Toch snapt een deel van de Groningers niet dat het instorten van huizen geoefend gaat worden, terwijl de versterkingsoperatie van deze woningen tegelijkertijd voor hun gevoel veel te lang duurt.

"Er zit geen tempo in", vat Van der Knoop samen. Ook Wind ziet dat de inwoners last hebben van de versteviging die "op zijn gat ligt".

De versterkingsoperatie van een deel van de panden in Groningen is deze zomer stilgelegd, nadat bekend werd dat de gaskraan voor 2030 helemaal dichtgedraaid moet zijn. Verantwoordelijk minister Eric Wiebes (Economische Zaken) meldde toen dat hij eerst wilde kijken of al deze onveilige panden mogelijk niet versterkt hoefden te worden met het nieuwe gegeven van het stoppen van de gaswinning. 

Na aandringen van onder meer het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), die noemde dat ruim vijfduizend panden in Groningen niet aan de veiligheidsnorm voldoen, is het maken van plannen weer hervat. Wiebes liet eerder deze maand in een brief aan de Tweede Kamer weten dat de operatie in het eerste kwartaal van volgend jaar weer moet lopen. 

Gevoel van onveiligheid is nog aanwezig

Uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen bleek eerder deze maand al dat Groningers met aardbevingsschade aan hun woningen weinig vertrouwen hebben in de plannen van de overheid.

Uit een eerste meting na de zware beving van begin dit jaar in Zeerijp zegt 65 procent van de ruim dertienhonderd ondervraagden geen vertrouwen te hebben in het dichtdraaien van de gaskraan. Zij voelen zich nog steeds onveilig.

Dit herkent ook Van der Knoop. "Ik heb zelf wat scheuren in mijn huis en maak me niet veel zorgen. Maar er is een groep wiens woning ernstig beschadigd is en zij zitten met die angst. Als je elke dag met die dreiging (van het instorten van een woning, red.) zit, heb je geen leven meer."

Ook Wind zegt dat ze namens het Gasberaad soms een "luisterend oor" moet bieden aan inwoners. 

Niet iedereen hoeft mee te doen 

De veiligheidsregio heeft ervoor gezorgd dat mensen het duidelijk kenbaar kunnen maken als ze niet willen meedoen aan de oefening. Met een hanger die aan de voordeur bevestigd kan worden, laten inwoners zien dat ze niet participeren. 

"Het hele dorp staat zaterdag op z'n kop", verwacht de veiligheidsregio. Na de test zal twee dagen achter gesloten deuren de situatie na een calamiteit in kaart worden gebracht.