Over de dood van de achttienjarige Ivana Smit kwamen er na maanden van getuigenverhoringen in Maleisië meer vragen bij dan er zijn beantwoord. Waar staat de Coroner's Court in het proces en wat kunnen we verwachten van de uitkomst van de zittingen, die woesdag worden worden afgerond? 

In het kort

  • De Coroner's Court in Kuala Lumpur is in augustus begonnen met het bekijken van de zaak-Ivana Smit. 
  • De achttienjarige Nederlandse werd vorig jaar op 7 december dood gevonden na een val van de twintigste verdieping van een flatgebouw in de Maleisische hoofdstad. 
  • Ze had die nacht gefeest met het Amerikaanse echtpaar Alexander en Luna Johnson, van wiens balkon ze is gevallen. 
  • Tal van verhoorde getuigen gaven het beeld van een slecht uitgevoerd politieonderzoek.

Sébas Diekstra, de advocaat van de nabestaanden van het model spreekt van "bizarre wendingen" als hij terugblikt op de afgelopen periode. Sinds augustus staan elke week getuigen voor de rechter van de Coroner's Court. Ze worden ondervraagd over hun bevindingen. 

Zo zei een Maleische politieagent tijdens een zitting dat het onderzoek naar Smit eigenlijk aangepakt had moeten worden als een moordonderzoek, waren er tegenstrijdige verklaringen van een bewoner van het flatgebouw, bleek het appartement waar Smit was vóór het sporenonderzoek op bevel van de Johnsons te zijn schoongemaakt en trok de Maleisische patholoog tijdens ondervraging haar rapportage in.

Volgens Diekstra komt er door de zittingen een beeld naar voren van incompetente Maleisische politieagenten. De Nederlandse forensisch patholoog Frank van de Goot, die door de familie werd ingeschakeld om een tweede sectie uit te voeren op het lichaam van Smit, ziet ook dat er fouten zijn gemaakt.

"Bijvoorbeeld het ontbreken van een temperatuurmeting op de plaats waar het lichaam is aangetroffen. Dat had een wereld van verschil gemaakt voor het onderzoek naar of ze wel of niet in leven is geweest ten tijde van de val", legt Van de Goot uit. 

'De zaak is eigenlijk onderschat'

Tijdens een zitting in de zaak bleek al dat de Johnsons vanuit het politiebureau hebben geregeld dat hun appartement schoongemaakt zou worden. De woning was niet verzegeld door de politie. "Het complete sporenonderzoek in het appartement van het echtpaar is pas gedaan nadat alles zo'n beetje opgeruimd was", aldus de forensisch patholoog over deze kwestie. Hij schetst dat de situatie anders was geweest als de autoriteiten minder snel waren uitgegaan van een ongeval of zelfdoding. "De zaak is eigenlijk onderschat."

Ook Van de Goot is in Maleisië ondervraagd. Hij moest vragen beantwoorden over de door hem uitgevoerde sectie. De forensisch patholoog zegt dat hij het scenario dat Smit al was overleden voordat ze naar beneden viel niet kan uitsluiten. Zo zijn er sporen op haar lichaam die erop wijzen dat er een "tweede moment van geweld" kan zijn geweest waardoor letsel bij de achttienjarige is ontstaan. 

Meerdere scenario's mogelijk

"Als je het heel strikt neemt, zijn er vier scenario's waaraan je grofweg kunt denken", schetst Van de Goot. Het eerste scenario, waarbij Smit door geweld om het leven zou zijn gebracht en vervolgens over de rand van het balkon is gegooid, vindt hij niet waarschijnlijk. Ook kan het volgens de visie van de forensisch patholoog niet om zelfdoding gaan, omdat Smit dermate onder invloed was dat het dan eerder een ongeval door drugs zou zijn. 

Waarschijnlijker vindt hij dat Smit onderuit is gegaan doordat ze onder invloed was. Of dat ze is omgekomen door de drugs en dat het echtpaar in paniek haar lichaam over de rand heeft gegooid. Ook kan het volgens hem dat de achttienjarige per ongeluk over de rand is gegaan, omdat ze onder invloed was. "Maar alle scenario's spelen nog mee."

Het gebouw waar de achttienjarige Ivana Smit om het leven is gekomen (foto: ANP).

Details komen op tafel tijdens zittingen

De Coroner's Court in Maleisië is niet te vergelijken met wat wij een rechtbank noemen in Nederland. De rechter wijst geen schuldigen aan, maar bekijkt of de zaak heropend moet worden en hoort getuigen zoals politieagenten, pathologen en bijvoorbeeld ook de manager van het flatgebouw waarin het Amerikaanse echtpaar woonde. Omdat het dossier over de zaak al die tijd bij de politie heeft gelegen, waren veel details over de dood van Smit nog niet bekend. 

Volgens advocaat Diekstra is het voor de nabestaanden van Smit "een lijdensweg". Door hun inzet en aandringen is de zaak toch bekeken door de Coroner's Court. "Zij moeten wel elke keer de kracht vinden om het gevecht aan te gaan", aldus Diekstra. "Maar hun overtuiging wordt alleen maar sterker naarmate er meer naar buiten komt."

De oom van Ivana Smit bij de Coroner's Court (foto: ANP) 

Onbekend wat verder verloop zal zijn

Het is aan de Coroner's Court om te bepalen of de zaak heropend moet worden. "Ik heb werkelijk waar geen idee welke kant het opgaat", zegt Van de Goot. 

"Als de zaak wordt gesloten, hebben de nabestaanden alles gedaan wat ze konden doen. Als de zaak wordt heropend, zal het mij verbazen als er iets uitkomt wat daadwerkelijk tot een veroordeling zal leiden." Dit verwacht de forensisch patholoog, omdat er vrijwel niets van tactisch of technisch bewijs is.

"We zullen moeten accepteren dat nooit meer alle feiten op tafel zullen komen", schetst Diekstra. "Er zijn heel veel losse bewijsmiddelen die de rechter voor zichzelf achter elkaar moet plakken. Zij moet nu kijken wat voor haar de aannemelijkste toedracht is."

De nabestaanden van de achttienjarige hopen dat het komt tot een strafrechtelijke vervolging van de Johnsons, zodat een rechter naar de zaak kan kijken. "Met een strafrechtelijke vervolging zou je recht doen aan deze zaak", aldus de advocaat van de nabestaanden.

Waarschijnlijk wordt in januari duidelijk of er strafrechtelijke vervolging zal plaatsvinden.