De Saoedische journalist Jamal Khashoggi wordt vermist sinds zijn bezoek aan het Saoedische consulaat in Istanbul op 2 oktober. De Turkse autoriteiten zeggen dat de zestigjarige man is vermoord, terwijl de Saoedische autoriteiten stellen dat de journalist het consulaat heeft verlaten. Wat weten we over de verdwijning van Khashoggi?

Wie is Khashoggi en waarom raakte hij in opspraak?

Khashoggi is een bekende journalist afkomstig uit Saoedi-Arabië die vooral te boek staat als criticus van het regime en het koningshuis in zijn land. Hij was de hoofdredacteur van Al-Arab News Channel, een nieuwskanaal dat in 2015 na de eerste uitzending werd opgeheven, omdat het niet zou stroken met de normen van de Saoedische regering.

Khashoggi werkte ook voor de krant Al Watan, hij transformeerde het dagblad in een platform voor Saoedische progressieven. Hij werd ontslagen in zijn functie als hoofdredacteur. De reden voor zijn ontslag zou zijn dat de krant te kritisch schrijft over de wrede islamitische wetten in het land. 

De kritische Khashoggi ontvluchtte het land in september 2017, nadat de Saoedische regering hem van Twitter verbande. De journalist nam daarna een scherpere toon aan in zijn artikelen over de regering van Saoedi-Arabië. Hij zocht zijn toevlucht in de Verenigde Staten en ging werken als politiek commentator voor grote internationale media, zoals CNN en The Washington Post. Daar haalde hij vaak interviews aan die hij had met Osama bin Laden.  

De Saoedische journalist had altijd goede banden met het Saoedische koningshuis, maar is de laatste tijd erg kritisch over de huidige kroonprins Mohamed Bin Salman en koning Salman bin Abdulaziz Al Saud. In zijn eerste column in The Washington Post schreef Khashoggi al dat hij bang was gearresteerd te worden door Bin Salman vanwege zijn afwijkende mening. 

Wat zou er zijn gebeurd?

Khashoggi ging dinsdag 2 oktober naar het consulaat van Saoedi-Arabië in Istanbul om dingen te regelen voor zijn huwelijk met zijn Turkse verloofde. Hij heeft papieren van zijn thuisland nodig om te kunnen trouwen. Op 28 september had hij al een eerste bezoek gebracht aan de ambassade om een document te verkrijgen dat bevestigde dat hij was gescheiden van zijn vorige partner. Hij zou tegen vrienden hebben gezegd dat hij toen "zeer warm" was behandeld. Hij moest op 2 oktober terugkomen en was door zijn eerdere ervaring niet bang dat hem iets zou overkomen. Toch gaf hij zijn Turkse verloofde twee mobiele telefoons en gaf hij haar opdracht een Turkse presidentsadviseur te bellen als hij niet terug zou keren. Ze wachtte meer dan tien uur buiten het consulaat op haar verloofde. Sindsdien ontbreekt van hem ieder spoor.

Turkije is ervan overtuigd dat Khashoggi in het consulaat op brute wijze is vermoord en in stukken is gezaagd. Zij zouden zelfs video- en audiobewijzen hebben, die opgenomen zijn via de smartwatch van Khashoggi. Er zou te horen zijn dat Khashoggi wordt aangehouden, gemarteld en uiteindelijk gedood en in stukken gezaagd. Een doodseskader, ingevlogen door Saoedi-Arabië, zou verantwoordelijk zijn voor de vermeende moord op Khashoggi. 

Saoedi-Arabië ontkent het verhaal van Turkije en doet het af als "leugens". Kroonprins Bin Salman stelt dat Khashoggi het consulaat gewoon heeft verlaten. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan stelt dat de Turkse regering geen enkele reden heeft om de uitleg van Saoedi-Arabië te geloven. Hij eist dat Riyad de claim onderbouwt en met bewijzen komt dat de vermiste journalist de ambassade in Istanbul levend heeft verlaten. 

Turkije en Saoedi-Arabië gaan samen een team samenstellen dat onderzoek gaat doen naar de verdwijning van Khashoggi, die zaterdag 13 oktober 59 jaar is of zou zijn geworden. 

Wat is het belang van Saoedi-Arabië in deze kwestie?

Saoedi-Arabië heeft onlangs contracten afgesloten met de VS voor wapendeals waarmee tientallen miljarden gemoeid zijn. Mocht de Amerikaanse staatsburger Khashoggi zijn vermoord door een door de Saoedi's ingehuurd doodeskader dan zal het land volgens de Amerikaanse president Donald Trump zwaar gestraft worden. 

Veel Amerikaanse bedrijven hebben de afgelopen dagen al gemeld handel met en investeringen in Saoedi-Arabië te bevriezen zolang niet duidelijk is wat er met Khashoggi is gebeurd. De Britse zakenman Richard Branson stelt gesprekken met het Saoedische Public Investment Fund over een investering van 1 miljard dollar (865 miljoen euro) uit na de verdwijning van de journalist.

Wat zijn de reacties van de internationale gemeenschap? 

De speculatie dat het Saoedische koningshuis te maken zou hebben met de vermoedelijke dood van de Amerikaanse staatsburger heeft de regering-Trump flink in verlegenheid gebracht. Trump heeft tijdens zijn presidentschap, tegen advies van specialisten in, flink geïnvesteerd in de relatie met Saoedi-Arabië.

Trump zei onder meer dat er "heel veel op het spel staat" in deze zaak, "misschien ook vooral" omdat Khashoggi een journalist is. Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden wil dat alle wapenverkopen aan Saoedi-Arabië worden gestopt. Trump is bang dat de wapens dan in China en Rusland worden gekocht en wil juist dat de handel met de Saoedi's blijft doorgaan.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo heeft de regering van Saoedi-Arabië opgeroepen een grondig onderzoek naar de verdwijning van Khashoggi te steunen. Saoedi-Arabië heeft het consulaat opengesteld voor onderzoek door Turkije.

 "We moeten deze zaak zo snel mogelijk oplossen", zei Erdogan over het onderzoek. "De mensen van het Saoedische consulaat kunnen zichzelf niet redden door simpelweg te beweren dat hij weer naar buiten is gelopen."

Turkse regeringsmedewerkers hebben inmiddels aan Amerikaanse collega's duidelijk gemaakt dat ze overtuigd zijn van de moord dat blijkt uit de bewijzen die ze zeggen in handen te hebben. De Turkse geheime dienst wil de bewijzen niet vrijgeven, omdat dan bekend wordt hoe buitenlandse ambassades worden afgeluisterd. 

Minister Wopke Hoekstra van Financiën spreekt eind oktober op een investeringsconferentie in Riyad, maar regeringspartij D66 roept hem op af te zeggen. "Nu er zulke sterke verdenkingen zijn dat dit regime een journalist op deze manier het zwijgen heeft opgelegd, zou een optreden daar op dit moment een verkeerd signaal afgeven", stelde D66-kamerlid Joost Sneller. 

Hoekstra noemt de berichten uit Turkije "buitengewoon zorgelijk en verontrustend". De minister laat zich naar eigen zeggen over de situatie informeren door het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hij wilde nog niet vooruitlopen op eventuele gevolgen voor zijn reisplannen.

Overzicht: Journalist vermoord op Saoedisch consulaat
134
Overzicht: Journalist vermoord op Saoedisch consulaat

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!