Achtergrond

Hoe geloofwaardig is Rutte na gedraai over dividendmemo's?

Er zijn toch wel memo's. Het was VVD-minister Eric Wiebes zelf die heeft meegeschreven en premier Mark Rutte gebruikte ze voor onderhandelingen met CDA, D66 en CU om de dividendbelasting af te schaffen.

Maandenlang hield de premier vol zich het bestaan van de memo's, die dinsdagavond alsnog openbaar werden gemaakt, niet te herinneren. Woensdagmiddag debatteert de Tweede Kamer met Rutte over de kwestie, waarbij de volgende vraag centraal staat: hoe geloofwaardig is premier Rutte nog?

Dinsdagavond laat maakte Rutte de omstreden documenten over de afschaffing van de dividendbelasting alsnog openbaar. Na maanden aandringen van de oppositie werd alsnog bekend wat er in de stukken staat, terwijl tot voor kort Rutte, maar ook coalitiepartners Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en Gert-Jan Segers (CU), volhielden dat er geen memo's zouden bestaan. Althans: niet dat zij zich kunnen herinneren.

Zo zei Pechtold in november vorig jaar gekscherend: "Er hangt nu een suggestie van niet-bestaande memo's. Ik vraag me bijna af: waar is mijn bonnetje? Op zoek naar mijn bonnetje!" Segers: "Er is een soort obsessie met een memo. Ik kan oprecht met de hand op mijn hart zeggen dat ik mij niet herinner dat er zo'n memo heeft gelegen."

Rutte kon zich naar "zijn beste weten" geen memo herinneren. Maar de memo's zijn er wel, zo bleek afgelopen vrijdag uit een publicatie van Trouw. Rutte kon niets anders doen dan de stukken alsnog vrijgeven.

Stapels

Uit de documenten blijkt nu dat er zelfs een hele stapel memo's is. In de begeleidende Kamerbrief geeft Rutte toe een van de memo's, een VVD-partijdocument dat nota bene is opgesteld door toenmalig staatssecretaris van Financiën Wiebes, gebruikt te hebben.

"Ik heb dit stuk tijdens de onderhandelingen gebruikt in informele bilaterale gesprekken met de onderhandelaars", schreef Rutte. De verklaring staat haaks op de eerder ingenomen standpunten van niet alleen de premier, maar ook die van Wiebes.

Wiebes verklaarde afgelopen vrijdag nog niet over de afschaffing van de belasting onderhandeld te hebben. Van memo's zou hij niets weten.

Geloofwaardigheid

De vraag is hoe geloofwaardig de oppositie dit verhaal van Rutte, Wiebes, maar dus ook Buma, Pechtold en Segers vindt. De memo's bieden de oppositie sowieso voldoende munitie om de premier het vuur aan de schenen te leggen.

Zo blijkt uit de stukken dat ambtenaren van het ministerie van Financiën zeer kritisch zijn over de afschaffing van de dividendbelasting, die de schatkist jaarlijks 1,4 miljard euro zal kosten.

De afschaffing speelt voor het vestigingsklimaat in Nederland "geen grote rol" en is "slecht voor het imago" van Nederland, omdat de maatregel de kans vergroot dat Nederland als doorsluisland om belasting te ontwijken wordt gebruikt.

Belastingverhoging

Financiën stelt in de memo's dat met name buitenlandse overheden en een klein deel van de buitenlandse aandeelhouders zal profiteren. Het ministerie waarschuwt ervoor dat de gederfde belastinginkomsten van 1,4 miljard euro waarschijnlijk moeten worden opgevangen door de Nederlandse belastingbetaler.

De coalitie verdedigde de maatregel de afgelopen maanden vurig. Het afschaffen van de dividendbelasting zou nodig zijn, omdat grote bedrijven anders Nederland zouden verlaten. In de memo's staat inderdaad dat de belastingdruk van belang is, maar de dividendbelasting speelt daar maar een kleine rol in. "Binnen de totale belastingdruk is de dividendbelasting voor slechts een deel van de onderneming van belang", staat in de memo.

De oppositie ziet in de stukken het bewijs dat de maatregel vooral de multinationals ten goede zal komen.

GroenLinks-leider Jesse Klaver: "Wat bezielt dit kabinet?" Lilian Marijnissen (SP): "Opnieuw wordt hij (Rutte) ontmaskerd als loopjongen van het grootkapitaal." Lodewijk Asscher (PvdA) dreigt met een motie van wantrouwen. "De positie van de premier en van zijn derde kabinet is in het geding."

Lees meer over:
Tip de redactie