Loopt de opening van Lelystad Airport opeens gevaar?

Al jaren wordt er gesproken over het omvormen van Lelystad Airport tot burgerluchthaven. Het vliegveld in Flevoland moet vakantievluchten van het overvolle Schiphol overnemen, maar er gaat veel mis waardoor de plannen steeds worden uitgesteld.

De opening staat gepland op 1 april 2019. Daarmee is de startdatum al met een jaar uitgesteld, maar nu staat ook die planning op losse schroeven nu regeringspartij ChristenUnie zinspeelt op uitstel.    

Dat zou grote gevolgen hebben voor Schiphol, de eigenaar van Lelystad Airport. De luchthaven heeft met de betrokken partijen (overheden, bewoners, luchtvaartsector en brancheorganisaties) een plafond van een half miljoen starts en landingen per jaar afgesproken tot en met 2020. Het afgelopen jaar bleef de luchthaven hier met 496.000 zogenoemde vliegtuigbewegingen maar net onder.

Doorgroeien met uitstel zit er nauwelijks in, terwijl de belangen voor doorontwikkeling groot zijn, vinden voorstanders. Schiphol zorgt namelijk voor veel banen en is cruciaal voor de internationale vestigingspositie van Nederland, klinkt het.

Wat gaat er allemaal mis?

Aanvliegroutes

Lelystad Airport kan in eerste instantie maximaal 10.000 starts en landingen per jaar verwerken. Dat wordt vervolgens langzaam opgeschroefd naar 45.000.

Om het toenemende luchtvaartverkeer in goede banen te leiden met zo min mogelijk hinder voor de omgeving, is een herinrichting van het luchtruim noodzakelijk. Daarbij moet rekening worden gehouden met het vliegverkeer van en naar Schiphol, het militaire luchtruim en de effecten op mens en milieu.

Daarom is er door Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) en het Commando Luchtstrijdkrachten (CLSK) besloten dat een aantal aanvliegroutes naar Lelystad zich voor een lange afstand in het lagere luchtruim (tot maximaal 1.800 meter) moeten bevinden zodat het Schipholverkeer niet wordt gehinderd.

De volledige herindeling is volgens minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur) niet eerder dan in 2023 afgerond.

Dat leidt tot onrust bij bewoners van Flevoland, Overijssel, Gelderland, Friesland en Drenthe. Zij vrezen met deze 'lage' aanvliegroutes voor geluidsoverlast. Dat heeft niet alleen gevolgen voor het woongenot, ook de toeristensector in de regio lijdt eronder, denken ze. Het kan en moet hoger, zegt actiecomité HoogOverijssel daarom.

In een door de bewoners gezamenlijk uitgebracht advies wordt gevraagd om de opening van Lelystad Airport uit te stellen tot nadat de herindeling volledig is afgerond, dus niet eerder dan 2023. Van Nieuwenhuizen houdt zich voorlopig aan de gemaakte afspraak van april 2019.

Herriecijfers

De onrust en het ongenoegen bij de bewoners wordt ook gevoed door gebrekkige voorlichting. Niet alleen werden omwonenden pas laat en onvoldoende bij het beslissingsproces betrokken, ook de geluidscijfers die staan in de milieueffectenrapportage (MER) blijken niet te kloppen.

Tijdens een bijeenkomst waar ambtenaren van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de cijfers duiden, worden bewoners achterdochtig. De geluidsoverlast wordt naar hun mening veel te rooskleurig voorgesteld.

En dat blijkt na berekeningen van het actiecomité HoogOverijssel zelf inderdaad zo te zijn. Sharon Dijksma, de vorige bewindspersoon op dit dossier, heeft het in een Kamerbrief nog eufemistisch over "onvolkomenheden".

Daarmee bedoelt Dijksma dat vliegtuigen in werkelijkheid meer geluidsoverlast veroorzaken dan in de berekeningen van de MER staat.

Het gaat specifiek om de stuwkracht van een Boeing 737 die bij de landing te laag is ingeschat, waardoor ook de geluidsberekeningen lager uitvielen. Daarnaast is er een fout gemaakt bij de hoogte van landend vliegverkeer. Vliegtuigen naderen Lelystad in werkelijkheid op een lager niveau waardoor er ook meer lawaai op de grond is te horen.

De fouten worden nu aangepast. In februari wordt de herberekening verwacht en overweegt Van Nieuwenhuizen opnieuw haar besluit.

Wat vindt de politiek?

Sinds 2008 wordt er door de politiek gekeken naar de mogelijkheden om Lelystad Airport uit te breiden. Uiteindelijk werd in 2012 definitief besloten dat het vliegveld er ook daadwerkelijk moet komen.

Maar met de jaren groeit ook het verzet. Belangengroepen zijn beter georganiseerd en laten meer van zich horen. Dat heeft invloed op het politieke besluitvormingsproces in Den Haag.

Zo was de PvdA er in het vorige kabinet nog voorstander van om de opening op 1 april 2019 te laten staan. Het was per slot van rekening toenmalig staatssecretaris Dijksma van diezelfde partij die de plannen in de Kamer verdedigde.

Maar nu de sociaaldemocraten niet meer in de regering zitten, zijn ze gewisseld van standpunt en sluiten ze zich aan bij de oppositie. Bij de PvdA hebben ze het over voortschrijdend inzicht nadat ook de bewoners om uitstel vragen.  

Eerst moet de herindeling van het luchtruim zijn afgerond, dan pas mag het vliegveld zijn deuren openen. Dat betekent geen burgerluchtvaart in Flevoland tot in ieder geval 2023.

Een motie met precies die strekking, door de SP vlak voor de kerstvakantie ingediend, kreeg wel veel steun (70 zetels), maar geen meerderheid. Denk stemde net als regeringspartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie tegen (79 zetels).

Gemeente

Dat was de situatie vlak voor de jaarwisseling. De ChristenUnie gooit de verhoudingen nu weer overhoop door openlijk te twijfelen aan de planning. Minister van Nieuwenhuizen is eveneens minder stellig. "Ik laat me niet opjagen", zegt ze begin januari.

Ook lokale overheden van regeringspartijen vinden de opening in januari 2019 geen uitgemaakte zaak. De CDA-gemeentefractie in Apeldoorn wil wachten op de herindeling van het luchtruim en pleit voor uitstel, laat fractievoorzitter Jan Dirk van der Borg deze week weten.

De VVD in die gemeente is ook kritisch, maar houdt vast aan het standpunt “zo snel mogelijk zo hoog mogelijk om de overlast te minimaliseren”, zegt lijsttrekker Jenny Elbertsen.

De ChristenUnie in Zwolle, de grootste partij in die gemeente, wil bovenal een goed en zorgvuldig proces. Dat is voor fractievoorzitter Gerdien Rots veel belangrijker dan het halen van de geplande openingsdatum. Met de slechte informatievoorziening voor burgers en de meetfouten voor geluidsoverlast is daar vooralsnog geen sprake van.

Provincie

Ook provincies uiten hun onvrede. Zo roepen partijen van de Provinciale Staten van Gelderland, inclusief de vier regeringspartijen, de Tweede Kamer op te wachten met de opening totdat het luchtruim opnieuw is ingedeeld. Hetzelfde geluid klinkt uit de  provinciale politiek in Overijssel.

Met afstel houdt vrijwel niemand rekening en uiteindelijk beslist 'Den Haag'. Maar met naderende verkiezingen voor de gemeenten (maart dit jaar) en iets verder weg die voor de provincies (maart 2019), krijgt de coalitie nog een behoorlijke kluif om de opening op 1 april 2019 erdoorheen te krijgen.

Lees meer over:
Tip de redactie