Achtergrond

Jaren gesteggel over Lelystad Airport, hoe zit het precies?

Al jaren wordt er gesproken over het omvormen van Lelystad Airport tot burgerluchthaven. Het vliegveld in Flevoland moet vakantievluchten van het overvolle Schiphol overnemen, maar er gaat veel mis waardoor de plannen steeds worden uitgesteld.

Dit jaar zou het vliegveld in de Flevopolder eigenlijk opengaan, maar dat besluit is inmiddels twee keer met een jaar uitgesteld. Dat betekent dat er niet eerder dan april 2020 met lijnvluchten wordt gevlogen vanaf Lelystad.

Dat heeft grote gevolgen voor Schiphol, de eigenaar van Lelystad Airport. De luchthaven heeft met de betrokken partijen (overheden, bewoners, luchtvaartsector en brancheorganisaties) een plafond van een half miljoen starts en landingen (vliegbewegingen) per jaar afgesproken tot en met 2020.

Het afgelopen jaar bleef de luchthaven hier met 496.000 vliegtuigbewegingen daar maar net onder, dit jaar loopt Schiphol tegen zijn grenzen aan.

De belangen om door te groeien zijn groot, benadrukken voorstanders als Schiphol zelf en KLM.

"Uiteindelijk hangt er werkgelegenheid, ontwikkeling van steden en gebieden en een vestigingsklimaat mee samen", waarschuwde KLM-topman Pieter Elbers onlangs. Als Lelystad niet in 2019 opengaat, wil hij dat Schiphol verder moet kunnen doorgroeien.

Maar tegenstanders vrezen voor geluidsoverlast en willen dat de plannen helemaal van tafel gaan.

Wat gaat er allemaal mis?

Lelystad Airport kan in eerste instantie maximaal 10.000 starts en landingen per jaar verwerken. Dat wordt vervolgens langzaam opgeschroefd naar 45.000.

Om het toenemende luchtvaartverkeer in goede banen te leiden met zo min mogelijk hinder voor de omgeving, is een herinrichting van het luchtruim noodzakelijk. Daarbij moet rekening worden gehouden met het vliegverkeer van en naar Schiphol, het militaire luchtruim en de effecten op mens en milieu.

Daarom is er door Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) en het Commando Luchtstrijdkrachten (CLSK) besloten dat vliegtuigen richting Lelystad voor langere tijd laag moeten vliegen (tot maximaal 1.800 meter) zodat het Schipholverkeer er geen last van heeft.

Zo’n nieuwe herindeling van het luchtruim is volgens minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur) niet eerder dan 2023 klaar.

De lage aanvliegroutes zorgen voor onrust bij omwonenden. In Overijssel, Gelderland, Friesland en Drenthe vreest men voor geluidsoverlast. Dat heeft niet alleen gevolgen voor het woonplezier, ook de toeristensector in de regio lijdt eronder, denken ze. Er kan en moet hoger worden gevlogen, zegt actiecomité HoogOverijssel daarom.

Daarom vragen de bewoners in een gezamenlijk uitgebracht advies om de opening van Lelystad Airport uit te stellen tot de herindeling volledig is afgerond, dus niet eerder dan 2023.

Herriecijfers

De onrust en woede werd bij de omwonenden verder aangewakkerd door gebrekkige voorlichting. Niet alleen werden zij pas laat bij het beslissingsproces betrokken, ook de geluidscijfer in de milieueffectenrapportage (MER) bleken niet te kloppen.

Tijdens een informatiebijeenkomst van ambtenaren van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat werden bewoners achterdochtig, omdat de geluidsoverlast naar hun mening te rooskleurig werd voorgesteld.

Sharon Dijksma, de vorige bewindspersoon op dit dossier, noemde de foute MER-cijfers in een Kamerbrief nog eufemistisch "onvolkomenheden".

De foutieve berekening betreft specifiek de stuwkracht van een Boeing 737 die bij de landing te laag is ingeschat, waardoor ook de geluidsberekeningen lager uitvielen. Daarnaast is er een fout gemaakt bij de hoogte van landend vliegverkeer. Vliegtuigen naderen Lelystad in werkelijkheid op een lager niveau waardoor er ook meer lawaai op de grond is te horen.

Door de fouten daalde het vertrouwen in de politiek tot een dieptepunt, ook al belooft het ministerie de fouten te repareren. Veel maatschappelijke organisaties pleiten inmiddels voor afstel in plaats van uitstel.

Wat vindt de politiek?

Sinds 2008 wordt er door de politiek gekeken naar de mogelijkheden om Lelystad Airport uit te breiden tot burgerluchthaven. Uiteindelijk werd in 2012 definitief besloten dat het vliegveld er ook daadwerkelijk moet komen.

Maar met de jaren groeit ook het verzet. Belangengroepen zijn beter georganiseerd en laten meer van zich horen. Dat heeft invloed op het politieke besluitvormingsproces in Den Haag.

Zo verklaarde de PvdA zich onlangs solidair met de bewoners, terwijl de partij in het vorige kabinet nog de lijn van het ministerie volgde. Het was per slot van rekening toenmalig staatssecretaris Sharon Dijksma van diezelfde partij die de plannen in de Kamer verdedigde.

SP en GroenLinks willen inmiddels dat het vliegveld er helemaal niet meer komt. Ook bij de andere oppositiepartijen klinkt het geluid dat er niet mag worden totdat het luchtruim helemaal opnieuw is ingedeeld. Dat zou betekenen dat er geen burgerluchtvaart in Flevoland is tot in ieder geval 2023.

Coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie willen van afstel niets weten, maar leggen zich neer bij het besluit om de opening uit te stellen tot april 2020. De partijen roepen om een "zorgvuldig proces". Een jaar vertraging vinden ze daarbij acceptabel.

Verkiezingen

Hoewel de politiek in Den Haag de uiteindelijke beslissing neemt, groeit het verzet op gemeentelijk en provinciaal niveau.

De CDA-gemeentefractie in Apeldoorn wil wachten op de herindeling van het luchtruim en pleit voor uitstel. De VVD in diezelfde gemeente is ook kritisch, maar houdt vast aan het standpunt "zo snel mogelijk zo hoog mogelijk" om de overlast te minimaliseren. 

De ChristenUnie in Zwolle, de grootste partij in die stad, wil vooral een goed en zorgvuldig proces. Met de slechte informatievoorziening voor burgers en de meetfouten voor geluidsoverlast is daar vooralsnog geen sprake van.

De Provinciale Staten van Gelderland, inclusief de vier regeringspartijen, roepen de Tweede Kamer op te wachten met de opening totdat het luchtruim opnieuw is ingedeeld. Hetzelfde geluid klinkt uit Overijssel.

Vooralsnog zorgt uitstel niet voor afstel, maar het verzet groeit. Met de verkiezingen voor de gemeenten (maart dit jaar) en provincies (maart 2019), staat de coalitie voor een helse klus.

Lees meer over:
Tip de redactie