Meer dan 7 miljoen liter water per seconde stroomt er in de Rijn bij Lobith naar binnen. Het zal woensdagochtend leiden tot een waterpeil dat gemiddeld eens in de vijf jaar wordt bereikt. Wat doen Rijkswaterstaat en de waterschappen om het hoogwater te controleren?

Smeltwater uit de Alpen en regenbuien in Nederland en Duitsland stuwen het water geleidelijk op naar 14,70 meter boven Normaal Amsterdams Peil (NAP). Het verwachte hoogtepunt op woensdagochtend zorgt niet voor kopzorgen bij Rijkswaterstaat en de waterschappen. Nederland blijkt prima bestand tegen het huidige waterpeil.

"Het is echt veel water, maar we kunnen twee keer zoveel aan", zegt Harold van Waveren, voorzitter van de Landelijke Coördinatiecommissie Overstromingsdreiging. "We kunnen de situatie goed aan, want hier is het rivierengebied op ingesteld."

De waterschappen hebben de oevers gewapend tegen het stijgende water. Zo sloot waterschap Rivierenland zaterdag uit voorzorg twee onderbrekingen in een waterkering, onder meer de coupure in de Waalkade in Nijmegen werd gedicht.

Mest en hooi

Waar vroeger de gaten in de dijken werden gedicht met mest en hooi, gebeurt dat tegenwoordig een stuk moderner. "In Nijmegen zit bijvoorbeeld een coupure in een stadswal", zegt Lotte Kaatee van waterschap Rivierenland. "Die trek je uit en sluit je. Met aluminium balken creëer je vervolgens een waterdichte laag. Dat is in een paar uur gebeurd."

Met het rivierengebied heeft waterschap Rivierenland een belangrijke taak in het controleren van het aanzwellende water. Deze week inspecteert Rivierenland dagelijks de dijken. "Dan letten we bijvoorbeeld op zwerfvuil dat tegen de dijken klotst en voor beschadiging van het gras kan zorgen", aldus Kaatee. "Dan moet je denken aan bijvoorbeeld boomstronken of een oude fiets die op de bodem van de rivier lag. Dat noemen we ook wel drijfvuil."

Naast de maatregelen van de waterschappen, zijn er ook initiatieven nodig om dieren uit weilanden te redden. Zo werden maandag 122 paarden en 65 runderen naar hogergelegen gebied geleid gebracht. Voor 43 schapen bij Heteren in Gelderland liep het minder goed af. De dieren verdronken maandag toen zij van een veilig stuk weiland weer terechtkwamen in een lager gebied.

Duitse dijken

Niet alleen in Nederland zijn maatregelen nodig om de gevolgen van het stijgende waterpeil te controleren. Zo hebben de Fransen verschillende gebieden langs de oevers van de Seine afgezet. In Duitsland heeft het water in de buurt van Düsseldorf, Keulen en Bonn voor problemen gezorgd. De waterbestrijding bij de Duitsers is belangrijk, omdat het water in onze rivieren uit oostelijke richting komt.

"We hebben intensief contact met onze Duitse collega's", zegt Van Waveren. "Ze hebben daar meer overlast, omdat de dijken minder sterk en lager zijn. Ze werken ook aan verbetering."

Het huidige waterpeil komt gemiddeld eens in de vijf jaar voor. Van Waveren verwacht een dergelijk peil in de toekomst vaker te zien. "Door klimaatverandering neemt de afvoer van de Rijn toe. Dan hebben we het niet over komend jaar, maar over de komende decennia."

Hij ziet de huidige situatie als een goede test. "Maar het is niet de ultieme test, dat zou een toestroom van 16 miljoen liter water per seconde zijn. We doorstaan de situatie prima."

Ook Kaatee van waterschap Rivierenland ziet dat de huidige maatregelen ruim voldoende zijn. "Onze versterkingen van de afgelopen 25 jaar blijken goed te werken. Nederland is goed ingericht als delta."

Normale waarden

Vanaf woensdag zal het waterpeil geleidelijk teruglopen. Na ongeveer een week zal het water weer rond de normale waarden zitten, rond de twaalf meter boven NAP. Van Waveren vergelijkt het water met een golf die door Nederland loopt. "Die begint in de Rijn bij Lobith en gaat dan langzaam door het land, richting het westen. Na een of twee dagen verdwijnt het langzaam uit het land bij de Haringvliet."

Daarna worden de dijken nog eens goed gecontroleerd op eventuele zwakke punten die zijn ontstaan, maar grote problemen worden niet verwacht. Toch stipt Van Waveren het belang aan van nieuwe dijkversterkingen. "Waterveiligheid in Nederland is nooit af. Iedere versterking richt zich op vijftig jaar vooruit."