Met de uitspraak van de rechtbank in Utrecht dat motorclub Bandidos wordt verboden is een algeheel verbod op motorbendes in Nederland plotseling heel reëel. 

Het besluit van de rechter is nog niet definitief omdat de Bandidos hoogstwaarschijnlijk in hoger beroep gaan, maar er is wel een precedent geschapen. Niet eerder slaagde het Openbaar Ministerie (OM) erin om een motorclub te verbieden. 

Eerder liep in 2009 een poging om de Hells Angels te verbieden namelijk stuk op het feit dat strafbare feiten gepleegd door individuele leden volgens de rechter niet één op één konden worden gekoppeld aan de vereniging. 

Uitzonderlijk

Het was dus aan het Openbaar Ministerie om in het geval van de Bandidos niet alleen aan te tonen dat de club bestond uit criminele leden, maar ook dat de vereniging op zichzelf criminaliteit stimuleert en faciliteert. Dat de rechter dit bewezen acht is een grote opsteker voor justitie omdat er ook tegen motorbende Satudarah een procedure loopt. Gerechtelijke stappen tegen motorclub No Surrender liggen in de lijn der verwachting.

Dat het om een uitzonderlijke beslissing gaat, blijkt wel uit het feit dat het verbod op pedofielenvereniging Martijn tot aan de Hoge Raad moest worden uitgevochten. Het recht op vereniging is namelijk een grondrecht en dat is iets waar rechters niet graag aan tornen. 

Geleerd

Het OM heeft ogenschijnlijk geleerd van de eerdere fouten die werden begaan bij de poging de Hells Angels te verbieden. Ze bouwden een uitgebreid strafdossier op waarin wordt uitgelegd dat de "ontwrichtende gedragingen van de motorbende, ook in Nederland, een gevaar opleveren voor het maatschappelijk leven", aldus justitie.

En juist daar zat de moeilijkheid zei Joep Koornstra, onderzoeker aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Universiteit van Groningen, eerder in gesprek met NU.nl.

"De officier van justitie zal moeten bewijzen dat het gedrag van de leden, maar ook van het bestuur, dusdanig in strijd is met de openbare orde dat een verbod noodzakelijk is om onze democratische samenleving te beschermen", legt Koornstra uit. "Daarvoor moeten de openbare ordeverstoringen een wezenlijk en structureel onderdeel zijn van de werkzaamheid van de vereniging." 

Die is onmiskenbaar, aldus het OM in hun pleidooi. "De club facliteert en stimuleert geweld", aldus de officier van justitie. "En wordt ook beloond", vertelt de officier terwijl hij een afbeelding van een zogenaamde patch aan de rechtbank toont. Op het stukje stof valt 'expect no mercy' te lezen. "Dit kan een lid van de motorclub verdienen als hij geweld heeft toegepast", verduidelijkt de officier. "Er moet dan wel genoeg bloed gevloeid zijn." 

Wetteloosheid

In de uitspraak van de rechtbank valt te lezen dat de rechter meegaat in deze onderbouwing. "De Bandidos typeren zichzelf als wetteloos en hanteren slogans die gewelddadige boodschappen bevatten", aldus de rechter. 

"Bij de club is sprake van een cultuur waarin het plegen van (ernstig) geweld wordt gestimuleerd. De wetteloosheid blijkt ook feitelijk te bestaan, gezien het aantal leden dat betrokken is bij strafbare feiten. De rechtbank oordeelt dat de cultuur van Bandidos en het daaruit volgende gedrag structureel is. Een verbod is daarom noodzakelijk om de samenleving te beschermen."

Tactiek

De succesvolle tactiek die het OM hanteerde in aanloop naar het verbod van Bandidos is ook toegepast in aanloop naar de zaak tegen Satadurah. Het zorgvuldig opbouwen van een dossier en daaraan gekoppeld strafrechtelijk onderzoeken naar de individuele leden.

De gehele top van Satudarah werd 26 september aangehouden op verdenking deelname aan een criminele organisatie die zich bezighoudt met afpersing, geweld, wapenbezit en drugshandel.

Motorclubs: Wie heeft ruzie met wie?
74
Motorclubs: Wie heeft ruzie met wie?

Clubuitingen

Met de beslissing van de rechtbank zijn de clubhuizen van de Bandidos verboden terrein en zijn clubuitingen niet langer toegestaan. Het OM heeft altijd gezegd dat het geen wondermiddel is tegen criminaliteit, maar dat hiermee wel een einde komt aan de intimiderende werking die uitgaat van de beeldende kenmerken van motorbendes.

Een civiel verbod is daarnaast niet meer het enige wapen. Ook in de Tweede Kamer wordt er gewerkt aan een bestuursrechtelijk verbod. "De bewijslast wordt dan omgedraaid", aldus Arjan Blokland, hoogleraar criminologie aan de Universiteit Leiden, tegen NU.nl voorafgaand aan de uitspraak. Overheden kunnen de clubs dan verbieden en dan is het aan de vereniging om aan te tonen dat deze beslissing onrechtmatig is.

En zo is - tot opluchting van veel burgemeesters in Nederland - een algeheel verbod op motorbendes in een keer een belangrijke stap dichterbij.