Begin november heeft Spanje een arrestatiebevel voor de voormalige Catalaanse leider Carles Puigdemont uitgegeven. Hij vluchtte hierop naar België. Wat staat Puigdemont nu te wachten? 

Eind oktober hebben de Catalanen de onafhankelijkheid uitgeroepen. Kort daarop kwam de Spaanse regering met een arrestatiebevel voor de Catalaanse leider. Hij wordt beschuldigd van rebellie, opruiing en misbruik van belastinggeld. 

Puigdemont is niet de enige uit de afgezette regering van Catalonië waarvoor Spanje een arrestatiebevel heeft uitgevaardigd. Begin november zijn al acht ex-parlementariërs gearresteerd. Een negende kon door het betalen van 50.000 euro borg op vrije voeten blijven. Begin december zijn ook zes andere arrestanten op borgtocht vrijgelaten zijn. Zij zijn allemaal nog steeds in Spanje. 

Puigdemont vluchtte na het uitgeven van het arrestatiebevel samen met vier andere ministers uit zijn regering naar België. Maar omdat Spanje een Europees arrestatiebevel uitgevaardigd had, leek hij ook daar niet te ontkomen aan arrestatie. 

Puigdemont meldde zich begin november uiteindelijk zelf bij de politie in België. Het Belgische Parket besloot Puigdemont toen echter niet te arresteren, maar voorlopig op vrije voeten te stellen tot de behandeling plaats zou vinden van het Europees arrestatiebevel. Justitie in België beraadt zich momenteel op welke manier ze vorm wil geven aan het arrestatiebevel. 

Uitlevering

Een van de opties is het uitleveren van Puigdemont aan Spanje. Maar het is onduidelijk of België ook daadwerkelijk tot uitlevering over zal gaan.

Puigdemont heeft een Belgische advocaat in de arm genomen om te voorkomen dat hij uitgeleverd zal worden. Zijn advocaat zal naar verwachting blijven herhalen dat Puigdemont in Spanje geen eerlijk proces wacht, zegt Cedric Ryngaert, hoogleraar Internationaal en Europees recht aan de Universiteit Utrecht. 

"Hij kan aanvoeren dat het proces te politiek gekleurd is gezien het klimaat momenteel in Spanje. En het feit dat je geen eerlijk proces kan krijgen, kan volgens de Belgische wet een grond zijn om uitlevering te weigeren. Maar het zal lastig zijn voor Belgische rechters te zeggen dat de rechtbank in Spanje geen eerlijk proces kan voeren. Het gaat om een Europees land, dus je gaat er vanuit dat het daar eerlijk verloopt."

Ook zou Puigdemonts advocaat, de Belg Paul Bekaert, volgens Ryngaert aan kunnen voeren dat rebellie, een van de zaken waar Puigdemont van wordt verdacht, in België niet als dusdanig wordt gezien als strafbaar feit. "Maar ik kan me niet voorstellen dat dit argument succes zal hebben", aldus Ryngaert.

Politiek asiel

Ook politiek asiel aanvragen heeft weinig zin omdat de kans dat je dat krijgt, als je vlucht uit een Europees land, erg klein is. "Alleen als je wordt vervolgd vanwege je opinie, maak je enige kans, maar bij Puigdemont gaat het om veel meer. Hij heeft een deel van Spanje afgescheiden en de soevereiniteit in het geding gebracht."

Maar mocht de rechter toch oordelen, op welke grond dan ook, dat Puigdemont niet terug kan naar Spanje, dan zal hij officieel negentig dagen 'als toerist' in België mogen blijven. "Daarna moet hij wel weg, tenzij er kunstmatig een baan voor hem wordt gecreëerd."

Slim?

Heeft Puigdemont er nu slim aan gedaan naar Brussel te gaan? Het was zijn doel om in het 'hart van Europa' de aandacht van de wereldpers te krijgen en dat is hem gelukt, zegt Eric Storm, docent politieke cultuur en nationale identiteit aan de Universiteit Leiden.

"Maar is dat positief? Er is in Europa nog niemand geweest die de onafhankelijkheid erkent en de Vlaamse media drijven een beetje de spot met hem."

Dan is er nog de vraag of de Spaanse rechter niet te ver is gegaan met het arrestatiebevel? Puigdemont was immers al afgezet. Storm: "De rechter is onafhankelijk en kan hier geen rekening mee houden. Net als gewone burgers die de wet overtreden moet ook Puigdemont zich verantwoorden. Hij wist van te voren dat daar dertig jaar gevangenisstraf voor staat."