Achtergrond: Het wil Trump maar niet lukken om van Obamacare af te komen

Het was een van zijn verkiezingsbeloftes: het afschaffen van Obamacare. Maar een half jaar na het aantreden van de Amerikaanse president Donald Trump heeft geen van zijn plannen een meerderheid gekregen. Zijn opties lijken uitgeput. Waarom wil Trump zo graag van dat stelsel af?

De Republikeinen roepen al zeven jaar dat Obamacare vervangen moet worden.

De Republikeinse Partij was al vanaf de invoering ervan tegen de Patiënt Protection and Affordable Care Act, zoals Obamacare officieel heet. Obama wilde hiermee de kosten van medische zorg drukken en verzekeringspolissen betaalbaar maken.

Volgens de Republikeinen kost dit echter honderden miljoenen dollars en schiet het schuldenplafond van de Verenigde Staten hierdoor aanzienlijk omhoog. Daarnaast gaat het veel Republikeinen ook om het principe dat hun keuzevrijheid zou worden beperkt, doordat de wet Amerikanen dwingt een zorgverzekering te nemen. En Amerikanen hechten juist veel waarde aan hun keuzevrijheid.

Tijdens zijn verkiezingscampagne was de afschaffing van Obamacare een van Trumps stokpaardjes.

Meerdere malen noemde Trump Obamacare "dood", een "dood karkas", het zou "exploderen", en Trump zou de zorgwet van zijn voorganger Barack Obama, vervangen door een goedkopere variant.

Onder meer de belastingsubsidies gebaseerd op inkomen, zoals dat in Nederland de zorgtoeslag is, zouden in dit nieuwe plan worden afgeschaft. En ook zou het niet meer afhankelijk zijn van je woonplaats of je recht hebt op Medicaid, het hulpverleningsprogramma voor mensen met een laag inkomen. In plaats hiervan zou er een belastingvoordeel gebaseerd op leeftijd moeten komen. 

In maart 2017 werd de stemming voor de nieuwe wet uitgesteld, omdat er niet genoeg stemmen voor waren in het Huis van Afgevaardigden.

Begin mei stemde het Huis van Afgevaardigden alsnog met een minimale meerderheid voor de zogenoemde Trumpcare. De Senaat moest vervolgens stemmen over het wetsvoorstel, maar omdat er naar verwachting nog veel senatoren waren die wijzigingen wilden doorvoeren, zou die stemming nog even op zich laten wachten.

Volgens een eerste doorrekening in mei zou Amerika onder de nieuwe wet in 2026 23 miljoen extra onverzekerden kennen.

Volgend jaar zouden al 14 miljoen Amerikanen hun zorgverzekering kwijtraken. In 2026 zullen volgens de onafhankelijke rekenkamer van het Congres in totaal 51 miljoen mensen zonder zorgverzekering zitten, tegenover de 28 miljoen onverzekerden die er onder Obamacare zouden zijn. De nieuwe plannen besparen de regering-Trump de komende tien jaar omgerekend 106 miljard euro.

In juni presenteerden de Republikeinen daadwerkelijk een vervangend plan voor Obamacare.

Voorafgaand aan de presentatie was er veel onvrede onder Democraten, de vormgeving van de nieuwe zorgwet zou veel te veel achter gesloten deuren plaats hebben gevonden omdat de Republikeinen zich zouden schamen voor de inhoud van het plan. Het voorstel verplicht Amerikanen niet langer een zorgverzekering af te sluiten en de premies voor Medicaid gaan omhoog. De rijkere Amerikanen zouden met het plan juist financieel beter af zijn.

Toch kan ook de nieuwe versie niet op genoeg steun rekenen in de Senaat.

Eerder oordeelde senator Susan Collins al dat de bezuiningen op Medicaid slecht zullen uitpakken voor de ouderen, invaliden en de armen. Senator Rand Paul oordeelde dat de nieuwe wet juist niet ver genoeg ging in het ontmantelen van Obamacare. Toen senatoren Mike Lee en Jerry Moran zich maandag 17 juli bij dit laatste standpunt aansloten werd duidelijk: ook de laatste versie van Trumpcare kon niet worden doorgevoerd, omdat de Republikeinen niet genoeg stemmen konden verzamelen. 

Toch kondigde Trump kort daarop aan dat de Senaat over de wet zal stemmen.

Dit is opmerkelijk, omdat het plan om Obamacare te schrappen zonder dat daar een goed alternatief voor is op veel kritiek kon rekenen. Trump zette een lunch op touw met alle Republikeinse senatoren om het over het nieuwe zorgstelsel te hebben, maar ook dat bracht geen uitsluitsel.

De Senaat stemde eind juli in met het plan om een debat te gaan voeren over het mogelijke afschaffen of vervangen van (delen van) Obamacare. Maar een goed alternatief, waar een meerderheid van de Senaat voor zal gaan stemmen, ligt er nog steeds niet.

De Senaat verwierp een poging Obamacare af te schaffen zonder vervanging.

Het wetsvoorstel, ingediend door de Republikeinse Senaatsvoorzitter Mitch McConnell, werd op 26 juli verworpen door een Senaatsmeerderheid van 55-45 stemmen. Zeven Republikense senatoren verbraken de partijlijn door tegen te stemmen. Het was een gevoelige tegenslag voor Trump en de zijnen.

Ook de 'skinny repeal', een uitgeklede versie van Trumpcare, kreeg eind juli geen meerderheid.

Met deze nieuwe variant zou alleen een deel van Obamacare naar de prullenbak worden verwezen. Maar ook deze variant kreeg geen meerderheid. Drie Republikeinen hadden zwaarwegende bezwaren en voorzagen grote problemen als dit plan Obamacare zou moeten vervangen.

In september deden de Republikeinen nogmaals een wanhopige poging om Obamacare uit te kleden. Een meerderheid in het Congres bleek echter wederom onhaalbaar door tegensputterende Republikeinse senatoren, waardoor het voorstel niet in stemming kwam.

De mogelijkheden van Trump om het door hem zo gehate zorgstelsel af te schaffen lijken hiermee uitgeput. Bovendien kwam de agressieve wijze waarop hij de laatste weken de druk op Republikeinse en Democratische senatoren opvoerde om toch vóór zijn ideeën te stemmen hem op veel kritiek te staan.

De aanjagers van Trumpcare laten het er daarom voor nu bij zitten. "We hebben gewoon geen tijd meer", liet senator Ron Johnson weten. Zijn Republikeinse partijgenoot Pat Roberts stelde dat de hervorming van de gezondheidszorg, "in enige vorm" op een later moment aan de orde zal komen.

Lees meer over:
Tip de redactie