'De strijd is na de val van Raqqa zeker niet voorbij'

Een grote internationale coalitie maakt zich op voor een offensief tegen Raqqa, de stad die terreurorganisatie IS de hoofdstad van haar kalifaat noemt. Wat zou de val van Raqqa betekenen? En hoe lang gaat de strijd duren?

In Raqqa, in het noorden van Syrië, riep de Islamitische Staat in juli 2014 haar kalifaat uit.

Maar na drie jaar lijkt de opmars van IS definitief een halt toegeroepen en sluit het net zich rond de terreurorganisatie. Het Iraakse leger heeft inmiddels een belangrijk deel van Mosul in handen en in Syrië maakt een internationale coalitie zich op voor een militair offensief tegen Raqqa.

De rebellengroep SDF lijkt het voortouw te nemen bij het offensief, gesteund door de Amerikanen (voor advies en assistentie) en de Russen (die vooral luchtbombardementen uitvoeren). Opmerkelijk zijn de grondtroepen die de VS inmiddels heeft toegezegd voor de aanval, iets waar het land onder Barack Obama nog erg huiverig voor was.

Ook Turkije wil samenwerken bij het bestrijden van de IS-strijders in Raqqa, al stuit de leidende rol van de door Koerden gedomineerde SDF - en dan vooral de aan de PKK gelieerde YPG-militie - Ankara tegen de borst.

Menselijk schild

"De coalitie tegen Islamitische Staat heeft de afgelopen periode flink wat vooruitgang weten te boeken", stelt buitenlandexpert Hans Wurzer van kennisinstituut Clingendael. "Maar de strijd is zeker nog niet voorbij. Het gevecht om Raqqa kan maanden gaan duren. De IS-strijders die zich daar verschuilen zullen tot hun laatste snik doorvechten. Het wordt een kwestie van wijk voor wijk, straat voor straat, huis voor huis de stad veroveren."

Bovendien acht Wurzer de kans klein dat IS de pakweg 200.000 burgers in de stad zomaar laat gaan. “Het is niet ondenkbaar dat ze weer bewoners van de stad als menselijk schild gaan gebruiken."

Koffiedik kijken

Het moet heel vreemd lopen wil het beleg van Raqqa niet eindigen in een nederlaag voor de Islamitische Staat. Over de situatie die daarna ontstaat, is het koffiedik kijken. "Je merkt nu al dat Rusland er bij de vredesbesprekingen in Geneve op aandringt dat de Koerden mee mogen gaan denken over de transitie van de macht na het verdrijven van IS", legt Wurzer uit. "Amerika is het daar ook mee eens. En dat is gezien de grote rol van SDF ook verdiend. Maar de Turken zullen dit nooit zomaar accepteren."

Bovendien betekent de val van Raqqa niet dat Islamitische Staat helemaal verdwenen is. "Het voornemen een islamitisch kalifaat te stichten is mislukt", aldus de expert. "Maar de organisatie kan profiteren van Arabische of Syrische stammen en groepen die zich bij de plannen over de toekomst van Syrië niet gehoord voelen."

Nieuwe voedingsbodem

Veel facties spelen een rol in het conflict: van de troepen van Assad tot Hezbollah, van Iraanse milities tot de lokale warlords die hun eigen gebiedje hebben geclaimd. "Groepen als IS gedijen prima bij dat soort conflicten en geschillen. De internationale gemeenschap en Assad moeten oppassen geen voedingsbodem voor een nieuwe generatie IS-strijders te creëren", zegt Wurzer.

Ook veiligheidsspecialist Peter Wijninga van het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS) vreest dat de val van Raqqa niet direct het einde van Islamitische Staat betekent. "Het is fijn als een groot deel van de kopstukken onschadelijk wordt gemaakt of gevangen wordt gezet", stelt hij, "Maar de rest zal ondergronds gaan. Dan wordt IS een al-Qaeda-achtige organisatie die af en toe met aanslagen de kop opsteekt. Het is niet ondenkbaar dat er dan meer strijders naar Europa komen om hier onheil aan te richten - denk aan wat er deze week in Londen is gebeurd."

Geen succesverhaal

Wurzer is het eens met deze vrees, al vraagt hij zich af hoe groot de aantrekkingskracht van de Islamitische Staat nog zal zijn als de organisatie zoveel gebied en macht is verloren. "Je sluit je als potentiële strijder niet meer aan bij een succesverhaal, want dat is IS op dat moment niet meer", legt hij uit.

Het wordt heel interessant om te zien wat er met Syrië gaat gebeuren, stelt beide kenners. Dit soort zaken wordt nu al besproken op conferenties van de coalitie zoals die onlangs in Washington plaatsvond. "Het land zal na zo’n bloedige oorlog nooit meer hetzelfde worden", beklemtoont Wijninga. "En het is nog lang niet rustig in Syrië."

Minder draagvlak

President Assad wordt nog altijd gesteund door een deel van de bevolking. Maar van een draagvlak zoals bijvoorbeeld de democratisch gekozen regering dat nu in Irak heeft, is zeker geen sprake. "Assad kan nooit meer al zijn macht terugkrijgen en hij heeft ook de troepen niet meer om dat te doen. Alle partijen zullen een graantje van de overwinning mee willen pikken."

Ook de HCSS-expert denkt dat de Russen gaan inzetten op een verzoenende toon en een beloning voor de Koerden. "Het is dan maar afwachten hoe Turkije daarop gaat reageren: dat zelfverklaarde autonome Koerdische gebied in het noorden van Irak is Erdogan een doorn in het oog. Bovendien is het toekennen van dat deel van het land aan de Koerden ook niet iets dat Assad zal toejuichen."

Lees meer over:

NUwerk

Tip de redactie