Dit is er tot nu toe gebeurd in de formatie

De Tweede Kamerverkiezingen zijn achter de rug, het is nu tijd voor de formatie. Welke partijen kunnen en willen met elkaar samenwerken? Een overzicht van de gebeurtenissen tot nu toe.

Maandag 20 maart

Edith Schippers, demissionair VVD-minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, krijgt alle dertien nieuwe lijsttrekkers op bezoek. Ze heeft als verkenner de taak te kijken naar de wensen van alle partijen voor een toekomstige coalitie. Ook wordt de haalbaarheid getoetst.

VVD, 33 zetels

VVD-leider Mark Rutte wil het liefst met D66 en CDA regeren. Deze combinatie van de drie partijen wordt al snel het 'motorblok' genoemd.

Voor de VVD zijn lastenverlichting voor de middenklasse, een belastingherziening, de energietransitie en investeren in ouderen- en verpleegzorg de belangrijkste thema's.

PVV, 20 zetels

Voor de verkiezingen werd de PVV al door de meeste partijen uitgesloten als regeringspartner.  Toch hoopt partijleider Geert Wilders dat zijn partij, de tweede van Nederland, serieus wordt genomen in de onderhandelingen.

Wilders' belangrijkste punten zijn immigratie, ouderenzorg en veiligheid. Met die thema's kun je een kabinet vromen met VVD, PVV, CDA, 50Plus, SGP en Forum voor Democratie, zo laat hij aan Schippers weten.

CDA, 19 zetels

Eigenlijk kan een volgend kabinet bijna niet om het CDA heen. Sybrand Buma (CDA) spreekt zelf nog geen voorkeur uit. Wel laat hij weten dat een progressief-christelijk kabinet, een voorstel van GroenLinks-leider Jesse Klaver, wat hem betreft niet tot de mogelijkheden behoort.

Voor de CDA'er moet een eerlijke arbeidsmarkt, immigratie en integratie en normen en waarden speerpunten zijn van een nieuwe regering.

D66, 19 zetels

Net zoals voor het CDA, lijkt er ook voor D66 een plek gereserveerd in een nieuw kabinet. Partijleider Alexander Pechtold schuift zijn voorkeur niet onder stoelen of banken. Hij wil het liefst gaan regeren met de VVD, CDA en GroenLinks.

Onderwijs, hervorming van de arbeidsmarkt, klimaat en een humaan vluchtelingenbeleid staan bij de democraten hoog op de agenda.

GroenLinks, 14 zetels

GroenLinks is één van de grote winnaars van de verkiezingen, maar wat dat betreft ook de enige partij op links.

Fractievoorzitter Klaver zegt tegen Schippers dat hij het liefst een regering zonder de VVD wil en oppert een progressief-christelijke variant die bestaat uit CDA, D66, GroenLinks, SP, PvdA en ChristenUnie. Een zeer onwaarschijnlijk scenario omdat zoals gezegd het CDA dit niet ziet zitten.

Voor GroenLinks tellen klimaat, inkomensverschillen en een humaan vluchtelingenbeleid zwaar mee tijdens een eventuele kabinetsformatie.

SP, 14 zetels

SP-leider Emile Roemer weet dat hij niet veel kan vragen. Toch stelt hij een centrumlinks kabinet voor aan Schippers met SP, GroenLinks, PvdA, CDA, D66 en ChristenUnie. Dat de partij de PVV en VVD uitsluit, maakt het ook niet makkelijker.

Als de SP toch aan tafel komt te zitten, dan bestaat zijn eisenpakket uit hervorming in de zorg, de aanpak van het doorgeslagen individualisme in de samenleving en het herstel van de gemeenschap.

PvdA, 9 zetels

Als je zoals de PvdA maar liefst 29 zetels verliest, dan weet je dat meeregeren niet aan de orde is. Partijleider Lodewijk Asscher zegt dan ook dat zijn partij bescheidenheid past.

Asscher zou het logisch vinden als de VVD als grootste partij samen met de drie partijen die de meeste zetels hebben gewonnen, namelijk D66, CDA en GroenLinks, het initiatief nemen om een nieuwe regering te vormen.

ChristenUnie, 5 zetels

De ChristenUnie heeft samen met GroenLinks een sleutelpositie omdat zij de meest voor de hand liggende partijen zijn die kunnen aanschuiven bij de VVD, CDA en D66 voor een nieuw kabinet.

Fractievoorzitter Gert-Jan Segers, die geen zetel verloor maar ook niet won, vindt zelf dat er eerst gesproken moet worden met de grootste partij de VVD en de grootste winnaars PVV, CDA, D66 en GroenLinks.

Dinsdag 21 maart

Schippers besluit om verder te praten met de VVD, CDA, D66 en GroenLinks. Daarbij vallen vooral de inhoudelijke verschillen tussen de liberalen en de groenen op.

Rutte gaat daar dinsdag niet op in, maar Klaver noemt die verschillen "heel groot". De plannen van de VVD en GroenLinks over klimaat, inkomensongelijkheid en een humaan vluchtelingenbeleid liggen "mijlenver uit elkaar", aldus Klaver.

Pechtold herhaalt zijn wens die hij maandag uitsprak: de gesprekken moeten verder worden gevoerd met VVD, CDA en GroenLinks.

Buma hield zich nog steeds op de vlakte. "Dit is helemaal niet het stadium om definitief over een coalitie of dé coalitie te spreken", aldus de CDA'er.

Schippers zou de Kamer aanvankelijk woensdag verslag uitbrengen. Ze stelt de Kamer nu voor het debat over haar rapport en over de verkiezingsuitslag een week te verschuiven naar woensdag naar woensdag 29 maart.

Woensdag 22 maart

Woensdag mag Wilders toch nog bij Schippers langskomen. Ze wil een gesprek tussen de PVV-leider, Rutte en Buma inplannen om het vertrouwen te herstellen. Zoals bekend wil de PVV-leider onder andere met de VVD en het CDA een coalitie vormen.

Dat gesprek lijkt bij voorbaat al mislukt want, zo zegt Wilders, de leiders van de VVD en CDA willen alleen nogmaals toelichten waarom ze niet met de PVV in zee gaan. De pijn van het gebroken kabinet in 2010 waar de drie partijen gezamenlijk inzaten zit nog te diep bij VVD en CDA.

"Dat betekent concreet dat zij de 1,3 miljoen kiezers die op de PVV hebben gestemd niet de moeite waard vinden om het gesprek aan te gaan", zegt Wilders. Arrogant en ondemocratisch, foetert de PPV-leider. Overigens was het Wilders die een jaar geleden de samenwerking met Rutte uitsloot.

Of de partijen die wel met elkaar in gesprek gaan er wel uitkomen, blijft onzeker. Klaver vraagt zich bij voorbaat af of een zinvol gesprek met VVD, CDA en D66 überhaupt zinvol is. Hij blijft hameren op de enorme verschillen tussen zijn partij en de VVD over bijvoorbeeld het klimaat en de inkomensverschillen.

Lees meer over:

NUwerk

Tip de redactie