De Amerikaanse Senaat is vrijdag akkoord gegaan met de aanstelling van Neil Gorsuch als nieuwe rechter in het Amerikaanse hooggerechtshof. Maar wie is hij eigenlijk? Welke denkbeelden heeft hij en wat kunnen we van hem verwachten?

Neil Gorsuch komt uit een Republikeins nest en maakte carrière als advocaat.

Gorsuch werd in 1967 geboren in Denver, Colorado. Zijn moeder, Anne Gorsuch Buford, was het eerste vrouwelijke hoofd van de Amerikaanse milieudienst EPA onder president Reagan.

Gorsuch studeerde rechten aan de universiteiten van Columbia en Harvard. Daarna werkte hij als klerk voor rechters Byron White en Anthony Kennedy van het hooggerechtshof en als bedrijfsadvocaat bij een advocatenkantoor in Washington D.C. In 2006 werd Gorsuch door president George W. Bush aangesteld als rechter bij het gerechtshof. 

Hij is getrouwd en heeft twee dochters.

Met zijn 49 jaar is Gorsuch een relatief jonge kandidaat.

Aangezien rechters van het hooggerechtshof worden aangesteld voor het leven, zou hij voor een aanzienlijke periode zijn stempel op de Amerikaanse rechtspraak kunnen drukken.

Als rechter staat Gorsuch bekend als een 'tekstualist'.

De Republikeinen hopen dat hij zich zal ontpoppen als een tweede Antonin Scalia, de in 2016 overleden rechter van het hooggerechtshof. Scalia stond bekend om zijn strakke, tekstgebonden interpretatie van de Amerikaanse grondwet.

Wat Gorsuch ook deelt met Scalia is zijn schrijfstijl: volgens commentatoren is zijn schrijfwijze helder, weloverwogen en vaak vermakelijk. Gorsuch schreef een genuanceerd boek over hulp bij zelfdoding, een kwestie waar hij zich als rechter van het hooggerechtshof waarschijnlijk over zal moeten buigen. Gorsuch is een tegenstander van euthanasie.

Tijdens zijn campagne beloofde Trump een 'pro-life'-rechter aan te stellen, maar het is niet bekend hoe Gorsuch precies denkt over abortus. Als rechter oordeelde hij nooit over de grondwettelijke geldigheid van het recht op de vroegtijdige beëindiging van een zwangerschap.

Gorsuch vindt dat de gerechtelijke macht zich niet te veel moet mengen in sociale kwesties.

In 2005, toen hij werkte als bedrijfsadvocaat, schreef Gorsuch een essay waarin hij betoogde dat "Amerikaanse liberalen" te vaak gebruikmaken van rechterlijke besluiten ten gunste van "hun sociale agenda ten opzichte van het homohuwelijk tot hulp bij zelfdoding tot het gebruik van waardebonnen voor onderwijs op privéscholen".

Als de liberalen hun doelen echt willen verwezenlijken, schreef Gorsuch, kunnen ze beter "proberen verkiezingen te winnen in plaats van rechtszaken".

In het algemeen is Gorsuch een sterke voorstander van godsdienstvrijheid en conservatieve waarden.

In 2016 oordeelde Gorsuch dat de eigenaar van een winkel zijn religieuze principes niet opzij hoefde te zetten voor een wet van de regering-Obama. Die wet verplichtte werkgevers hun personeel ziektekostenpolissen aan te bieden waarin de pil werd vergoed. Ook besloot hij in meerdere zaken dat het plaatsen van monumenten met de Tien Geboden in de openbare ruimte moest worden toegestaan.

Gorsuch zou de balans tussen progressief en conservatief binnen het hooggerechtshof niet veranderen.

Na zijn benoeming zou het hof weer bestaan uit vier rechters die als progressief worden gezien, vier conservatieve rechters en 'swing-rechter' Anthony Kennedy.

Kennedy toonde zich in het verleden vatbaar voor de overredingskracht van collega's uit beide politieke richtingen. De Republikeinen denken dat Gorsuchs overtuigende retorische vaardigheden van pas zullen komen om Kennedy op hun hand te krijgen.

De Republikeinen hebben een onorthodoxe methode gebruikt bij de benoeming van Gorsuch.

De Democratische partij was eerder een zogenaamde filibuster gestart. De senatoren blijven dan zo lang mogelijk spreken om zo te voorkomen dat er gestemd kan worden over de benoeming van de zeer conservatieve Gorsuch. De Republikeinse partij grijpt als reactie eerder naar een onorthodox middel dat de 'nucleaire optie' wordt genoemd om de benoeming van Neil Gorsuch door de Senaat te loodsen. Het lukte de partij niet om de blokkade van de benoeming door de Democraten op reguliere wijze te omzeilen.