In december vorig jaar presenteerde de Commissie Oosting de resultaten van het onderzoek naar de zogeheten 'Teeven-deal' uit 2000, die leidde tot het aftreden van minister Ivo Opstelten en staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie.

De Teeven-deal kan de toets der kritiek niet doorstaan. 

De overeenkomst uit 2000 van Teeven als officier van justitie met drugshandelaar Cees H. was inhoudelijk niet goed en ook niet vanuit het oogpunt van "totstandkoming en afwikkeling".

Teeven splitste de deal in twee afspraken: één over geld en één over strafkorting. Eigenlijk kwam dat neer op een zogeheten 'package-deal'. Zo'n deal was eerder door het college van procureurs-generaal én door toenmalig minister van Justitie Benk Korthals al uitdrukkelijk en ondubbelzinnig afgewezen.

De top van het OM is niet goed geïnformeerd.

Teeven en diens baas in 2000, de huidige VVD-Senator Ben Swagerman, informeerden het college van procureurs-generaal niet goed over de deal. De Belastingdienst werd er bewust buiten gehouden.

De reactie van minister Opstelten schoot tekort.

De manier waarop Opstelten reageerde toen televisieprogramma Nieuwsuur in maart 2014 met onthullingen kwam over de deal "vertoont tekortkomingen", aldus Oosting. Ambtenaren wilden een onafhankelijk onderzoek door Kees Vendrik van de Algemene Rekenkamer.

Maar Opstelten besloot oud-procureur-generaal Henk van Brummen te vragen. Die kreeg uiteindelijk te weinig tijd, mocht niet met Teeven praten en slaagde er niet in door te dringen tot de juiste informatie. Hij vond het bewuste bonnetje over de deal van 4,7 miljoen gulden niet.

Bij het ministerie van Justitie zijn fouten gemaakt.

Opstelten en de ambtelijke top voerden geen "goede regie" in de periode na de onthullingen. Opstelten hield in een Kamerdebat vast aan het onjuiste bedrag van 1,2 miljoen. Later moest hij toegeven dat het om 4,7 miljoen ging.

Oosting schrijft dat als er wel een goede regie was gevoerd, er dan uiteindelijk waarschijnlijk geen situatie was ontstaan waarin Opstelten zich op 9 maart van dit jaar gedwongen zag af te treden, gevolgd door het opstappen van Teeven.

De naderende verkiezingen speelden geen rol.

Zowel in maart 2014 (Gemeentenraden) als in maart 2015 (Provinciale Staten) waren er verkiezingen. Juist voorafgaand aan die verkiezingen kwam Nieuwsuur met nieuwe informatie naar buiten. Dat was onder andere voor minister Edith Schippers (Volksgezondheid) de reden te suggereren dat er sprake zou kunnen zijn van een vooropgezet plan. 

Maar volgens de onderzoekscommissie is er geen sprake van zogenoemde krachten die hebben gezorgd voor een uitgekiende timing.

Aanbevelingen

Er moeten duidelijke regels omtrent schikkingen bij het OM worden opgesteld.

Daarmee moet duidelijk worden of een schikking aan de orde is en wie de bevoegdheid heeft die schikking uit te voeren. Alle stappen moeten zorgvuldig worden gedocumenteerd en gearchiveerd zodat achteraf gemakkelijk verantwoording is af te leggen.

Als dan een besluit tot ontneming, zoals in het geval van Cees H., naar buiten komt door de uitspraak van een rechter, is die verantwoording door het OM eenvoudiger af te leggen.

Politiek gevoelige zaken moeten onafhankelijk beoordeeld worden.

Ook wijst de commissie op de politieke gevoeligheid die bij dit soort zaken komen kijken. Alle betrokkenen moeten zich daarvan bewust zijn. Daarom adviseert de commissie om bij zaken die in de politiek en in de media onder een vergrootglas liggen een onafhankelijk onderzoek in te stellen.