TSN Thuiszorg, de grootste thuiszorgorganisatie van Nederland, is failliet verklaard. Het faillissement heeft gevolgen voor ongeveer tienduizend medewerkers die huishoudelijke hulp aan ruim veertigduizend cliënten leveren. 

Het faillissement zat er al langer aan te komen. De onderdelen Verpleging en Verzorging en de Woonzorgcentra van TSN vallen niet onder het faillissement. 

Cliënten van TSN komen niet zonder huishoudelijke hulp te zitten. De medewerkers krijgen nog maximaal zes weken hun loon doorbetaald via het UWV. 

Eind november vorig jaar kreeg TSN al uitstel van betaling. Directe aanleiding hiervoor was het oordeel van de rechtbank dat het bedrijf de uurlonen niet mocht verlagen met 20 tot 30 procent. Zonder een loonsverlaging moet TSN geld toeleggen op de activiteiten.

De organisatie kondigde zodoende eerder dit jaar aan de lonen van gemiddeld 12,50 euro naar 10 euro per uur te verlagen. De thuiszorgmedewerkers kwamen samen met FNV Zorg & Welzijn in actie, tekenden bezwaar aan en stapten naar de rechter om de loonsverlaging tegen te houden.

"Op vrijdag 13 november 2015 heeft de rechtbank in Almelo ons verboden deze aanpassing in de beloning door te voeren. Met deze uitspraak komt het voortbestaan van ons bedrijfsonderdeel dat Hulp bij de Huishouding levert acuut in gevaar", aldus TSN.

Reorganiseren

Door financiële problemen heeft TSN Thuiszorg de divisie het afgelopen jaar vijf keer moeten reorganiseren, waarbij in totaal meer dan vierduizend banen werden geschrapt. Dat was volgens de directie het gevolg van "extreme bezuinigingen op de thuishulp".

Die bezuinigingen heeft staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid) opgelegd aan gemeenten."Veel gemeenten doen daar bovendien een flinke schep bovenop en verlagen de vergoeding voor thuiszorg soms drastisch", stelde TSN directeur Zion Jongstra eerder.

Hervorming langdurige zorg

Van Rijn is op 1 januari 2015 begonnen met de hervorming van de zorg en ondersteuning. De kosten van langdurige zorg (ruim 28 miljard euro in 2014) dreigen mede door de vergrijzing onbeheersbaar te worden.

De bezuinigingen moeten mogelijk worden gemaakt door mensen langer thuis te laten wonen, is het idee van het kabinet. Daarom wordt de ondersteuning die mensen thuis krijgen, overgeheveld van het Rijk naar de gemeenten. Het kan bijvoorbeeld gaan om een boodschappendienst en huishoudelijke dienst.

Wmo

De gemeente wordt op basis van de Wmo verantwoordelijk voor ondersteuning van mensen met relatief lichte zorgvragen die wel thuis kunnen blijven wonen, zoals gehandicapten, ouderen en mensen met psychische problemen. Het gaat hierbij om zaken als de dagbesteding en huishoudelijke hulp.

Het idee is dat de gemeente aan de keukentafel van de zorgbehoevenden 'zorg op maat' aanbiedt. In dat gesprek bepaalt de gemeenteambtenaar welke zorg iemand nodig heeft en wordt bekeken of er familieleden, vrienden of kennissen zijn die te hulp kunnen schieten.

Veel gemeenten gaan door onduidelijkheid in de wet verder in het bezuinigen op thuiszorg dan was beoogd bij het overhevelen van verantwoordelijkheden door het Rijk.

Beleid

Volgens TSN hebben veel gemeenten de afgelopen tijd het beleid rondom thuishulp op grote schaal naar beneden bijgesteld, om kosten te besparen. "Medewerkers die eerst complexere zorg verleenden, moeten nu een goedkopere vorm van thuishulp leveren", verklaart Jongstra.

Deze mensen stonden bij TSN echter nog op de loonlijst voor hun complexere werkzaamheden. "Het kost ons 27 euro per uur, maar de gemeenten betalen er 21 euro per uur voor. Dat kunnen we niet volhouden", aldus TSN.

Vast contract

Deze ontwikkelingen raken TSN hard, omdat de meeste medewerkers relatief duur zijn vanwege hun vaste contracten en vele dienstjaren. Andere organisaties zetten juist in toenemende mate flexwerkers - zogenoemde alfahulpen - in. 

Thuiszorgorganisatie Sensire wilde zo bijvoorbeeld zeshonderd verzorgers ontslaan en opnieuw inhuren als zzp'er. 

"Er is een ongelijk speelveld ontstaan, waarbij thuishulp in vaste dienst onmogelijk wordt gemaakt", vindt Jongstra. De tarieven voor hulp zijn volgens de organisatie de afgelopen jaren met 25 procent gedaald.

Regeling

TSN moest net als sommige andere organisaties reorganiseren en luidde de noodklok. De regering kondigde vorig jaar een tijdelijke regeling aan om de bezuinigingen te verzachten: de zogenaamde Huishoudelijke Hulp Toelage (HHT).

Ruim 250 miljoen euro werd uitgetrokken, bedoeld om negentienduizend banen te redden. Met deze regeling konden cliënten zelf thuishulp kopen tegen een eigen bijdrage. Thuishulp-cliënten hebben echter meestal een kleine beurs en voor deze groep is de vaak hoge eigen bijdrage niet te betalen, aldus TSN Thuiszorg.