Achtergrond: Duitsland verliest zijn 'beste kanselier'

Zelf hield hij niet van de bijnaam, de rakettenkanselier. Onmiskenbaar blijft de naam Helmut Schmidt echter verbonden met het NAVO-besluit uit 1979 om Amerikaanse Pershing- en kruisraketten te plaatsen als tegenwicht voor de SS-20-raketten die Moskou op Europese steden gericht hield. 

Het besluit leidde in Europa begin jaren tachtig tot massale vredesdemonstraties. Bij zijn dood gold hij echter als een zeer geliefde persoonlijkheid in Duitsland.

De sociaal-democraat Schmidt trad in 1974 aan als bondskanselier. Hij wilde aanvankelijk de ontspanningspolitiek van zijn voorganger Willy Brandt voortzetten.

Al snel trok hij echter de conclusie dat de NAVO-doctrine van wederzijdse afschrikking niet meer werkte toen Moskou besloot nucleaire middellangeafstandsraketten te plaatsen die wel Europa konden raken, maar niet de Verenigde Staten.

Schmidt was ervan overtuigd dat de VS een Russische bom op het westen niet zouden vergelden met een raket op Moskou. De kanselier was voor een nucleair evenwicht tussen NAVO en Warschaupact en niet voor eenzijdige ontwapening. Hij ergerde zich aan de vredesbeweging die honderdduizenden op de been bracht.

Hij bemiddelde tussen Washington en het Kremlin en stond aan de wieg van het zogenoemde dubbelbesluit: plaatsing van middellangeafstandsraketten als tegenwicht voor de SS-20's. Tegelijk wilde hij onderhandelen over vermindering van langeafstandsraketten.

Die strategie lukte. Uiteindelijk verdwenen de middellangeafstandsraketten aan beide zijden van het IJzeren Gordijn. De kwestie ondermijnde desalniettemin Schmidts positie. Eind 1982 moest hij aftreden toen de Bondsdag het vertrouwen in hem opzegde. Schmidt legde alle partijfuncties neer. In 1987 verliet hij het parlement.

Econoom

De econoom Schmidt begon zijn bestuurscarrière als minister van Binnenlandse Zaken, die in 1962 zijn kwaliteiten bewees tijdens een overstroming.

In 1967 werd hij fractieleider van de SPD in de Bondsdag. Toen de SPD in 1969 een coalitie aanging met de liberale FDP werd Schmidt minister van Defensie en later van Financiën.

Als bondskanselier kreeg Schmidt in de jaren zeventig ook te maken met de terreurgroep Rote Armee Fraktion. Die ontvoerde en doodde in 1977 werkgeversvoorzitter Hanns-Martin Schleyer toen Schmidt weigerde te onderhandelen. In 2007 zei hij zich medeschuldig te achten aan Schleyers dood.

Desondanks, onder de bondskanseliers die Duitsland sinds 1949 had, gold 'Der Macher' volgens een opiniepeiling uit 2005 als de beste. De bekendste roker van Duitsland overleed dinsdag op 96-jarige leeftijd in Hamburg.

Video: De carrière van Schmidt in 1 minuut

Lees meer over:
Tip de redactie