Chronologie: Jaren van onderhandelen over atoomprogramma Iran

Na ruim twee jaar onderhandelen en nieuwe deadlines is nu echt een akkoord gesloten tussen Iran en zes wereldmachten - de Verenigde Staten, Rusland, China, Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland  - over het nucleaire programma van Iran. Een overzicht:

April 2006: President Mahmoud Ahmadinejad laat weten dat Iran nucleaire technologie bezit. Dat wordt volgens hem gebruikt voor energieopwekking en niet voor wapens.

Juni-juli 2006: De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (VN) eist dat Iran stopt met haar atoomprogramma. Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) wil inspecties uitvoeren op plekken waar Iran aan nucleaire technologie werkt. De zes wereldmachten gaan daarover met Iran in gesprek. Er volgen VN-sancties, die tussen 2007 en 2010 strenger worden.

2011 - 2012: De Verenigde Staten (VS) lanceren economische sancties tegen Iran. De EU volgt met maatregelen tegen de invoer van Iraanse olie.

Rohani

Juni 2013: De Iraanse economie krimpt door de sancties en de olie-export loopt terug. Hervormer Hassan Rohani wordt gekozen tot president. Het nucleair overleg verloopt nu beter.

Oktober 2013: Rohani start met goedkeuring van het parlement in oktober een charmeoffensief richting het westen. Rohani woont de Algemene Vergadering van de VN bij en belt met de Amerikaanse president Obama. Het is voor het eerst in dertig jaar dat een Iraanse en Amerikaanse president rechtstreeks met elkaar spreken.  

24 november 2013: Iran en de zes wereldmachten bereiken in een maand een voorlopig akkoord over het nucleaire programma van het land. Iran zegt toe zijn nucleaire activiteiten een half jaar drastisch terug te brengen. In dat half jaar zou een definitief akkoord bereikt moeten worden. 

20 juli 2014: De deadline voor een definitief akkoord over het nucleaire programma van Iran wordt niet gehaald. Er wordt een nieuwe deadline in november gesteld.

20 november 2014: De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry, gaat deelnemen aan het overleg. De landen hebben nog vier dagen om tot een akkoord te komen voordat de termijn van het huidige, voorlopige akkoord verloopt. 

24 november 2014: Tijd voor nieuwe deadlines. Half december worden de onderhandelingen weer opgepakt. In juni 2015 moet er dan een definitief akkoord zijn. De sancties tegen Iran zijn nog niet versoepeld, maar het land krijgt maandelijks wel ruim 560 miljoen euro aan bevroren tegoeden uitgekeerd. Ook heeft Iran de voorraad verrijkt uranium teruggebracht tot minder dan 7.400 kilo; dat is in overeenstemming met het voorlopige akkoord. 

Basisakkoord

31 maart 2015: Dit keer wordt een deadline die door de Amerikaanse president Obama was opgelegd, niet gehaald. Obama had graag gezien dat er voor 31 maart een basisakkoord lag dat als geraamte kon dienen.

April 2015: Er ligt nu wel een basisakkoord over het opheffen van sancties en indammen van het Iraanse atoomprogramma.

30 juni 2015: De gesprekken worden hervat in Wenen bij het IAEA, met onder anderen de Amerikaanse minister John Kerry (Buitenlandse Zaken) en zijn Iraanse ambtgenoot Mohammad Javad Zarif. Maar de zelfopgelegde deadline wordt weer niet gehaald. Belangrijke geschilpunten zijn onder meer de beperkingen van het nucleaire onderzoek en hoe intensief de inspecties zullen zijn.

Juli 2015: De gesprekken verlopen goed, maar er is verdeeldheid over een wapenembargo tegen Iran. De Westerse landen willen dat dat blijft. Ook wil Iran niet dat buitenlandse inspecteurs militaire terreinen in onderzoeken. Kerry verkondigt dat de gesprekken doorgaan, "maar niet tot het einde der tijden".

Beslissende fase

13 juli 2015: De onderhandelingen gaan weer verder, maar een akkoord wordt nog niet gesloten. Wel wordt gezegd dat de gesprekken de beslissende fase ingaan.

14 juli 2015: Er is een historisch akkoord gesloten. Inspecteurs van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) krijgen toegang tot de Iraanse complexen en Iran zal zijn nucleaire programma afbouwen. In ruil daarvoor worden internationale sancties tegen het land opgeheven.

20 juli 2015: De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties zet het licht op groen voor opheffing van sancties tegen Iran. De raad stemde voor de recent met Teheran gemaakte internationale afspraken en stelde daarbij opheffing van de sancties in het vooruitzicht. 

2 september 2015: De Amerikaanse president Barack Obama heeft voldoende steun van de Senaat voor de overeenkomst die is gesloten met Iran over het atoomprogramma van dat land. Woensdag kwam het aantal senatoren dat hem zal steunen op 34, waardoor de Republikeinen niet genoeg steun hebben om het akkoord van tafel te krijgen.

10 september 2015: Ook met een tegenresolutie krijgen de Republikeinen geen meerderheid in de Senaat en blijft de overeenkomst over het atoomprogramma op tafel.

13 en 14 oktober 2015: Het Iraans parlement heeft het atoomakkoord op 13 oktober goedgekeurd en een dag later gaat ook de Raad van Wachters, een van de machtigste instellingen van Iran, akkoord.

21 oktober 2015: Ook Ayatollah Khamenei, de hoogste geestelijk leider van Iran, stemt in met de nucleaire deal. Eerder was Khamenei nog tegen. Wel vindt hij dat Verenigde Staten en Europa duidelijk moeten aangeven welke economische sancties tegen Iran worden opgeheven.

Lees meer over:
Tip de redactie