Deze vragen rond de FIFA-crisis zijn nog onbeantwoord

Na het aftreden van voorzitter Sepp Blatter is de FIFA nog niet in een rustiger vaarwater beland. Verschillende vragen staan nog open in de FIFA-crisis. En dat zijn vooral deze:

1. Waarom kondigde Blatter plotseling zijn vertrek aan?

De 79-jarige Zwitser repte vorige week dinsdag in zijn toespraak over de grote tegenstand die hij ondervindt vanuit de voetbalwereld, zoals die van fans, clubs en medebestuurders. Dat lijkt een drogreden: amper vier dagen daarvoor werd hij nog met grote meerderheid herkozen als FIFA-voorzitter. Bovendien wordt Blatter al jaren niet op handen gedragen door de hele voetbalwereld.

Waarschijnlijker is dat de bestuurder zich zorgen maakt over de verdere onthullingen in het corruptieonderzoek dat de FBI en de Zwitserse autoriteiten voeren.

Chuck Blazer en Jack Warner, twee voormalige en zeer omstreden FIFA-prominenten, hebben reeds een boekje open gedaan over frauduleuze praktijken van de wereldvoetbalbond of zijn dat van plan. Al rond de toewijzing van het WK 1998 aan Frankrijk zou er sprake zijn geweest van corruptie. Mogelijk heeft een van de andere verdachte FIFA-officials gepraat en is Blatter daarvan op de hoogte.

Op de dag dat Blatter zijn aftreden aankondigde, werd zijn rechterhand Jérôme Valcke in het nauw gebracht met het bericht in The New York Times dat hij transacties van meer dan tien miljoen dollar aan smeergeld zou hebben gedaan. De secretaris-generaal van de FIFA ontkende, maar nog niet eerder zijn corruptieberichten letterlijk zo dicht bij het kantoor van Blatter gekomen.

2. Wanneer wordt de opvolger van Blatter gekozen?

Het buitengewone congres voor de ingelaste verkiezingen wordt gehouden tussen december 2015 en maart 2016, zo maakte Domenico Scala (het hoofd van de verkiezingscommissie) bekend. De FIFA lijkt aan te sturen op een datum van 16 december, al valt een definitief besluit pas in juli.

Normaal gesproken moeten kandidaten zich vier maanden voor het congres aanmelden. De steun van minimaal vijf nationale bonden is hierbij nodig. Niet iedereen kan zomaar deelnemen: de kandidaat moet beschikken over bestuurlijke ervaring en mag niet met corruptie in aanraking zijn gekomen.

Tot de verkiezingen blijft Blatter aan, al zou prins Ali bin Al-Hussein onderzoeken of het juridisch mogelijk is dat hij de taken tijdelijk overneemt. Prins Ali werd verslagen door Blatter.

De Zwitser is in elk geval niet van plan eerder te vertrekken. Mogelijk wordt hij daartoe gedwongen als er informatie over hemzelf naar buiten komt. Volgens verschillende media wordt ook de rol van Blatter door de FBI onderzocht.

3. Hoe concreet zijn de fundamentele veranderingen die zijn aangekondigd?

Blatter baarde tijdens zijn 'afscheidsspeech' opzien met zijn uitspraak dat het aantal termijnen dat iemand FIFA-voorzitter kan zijn moet worden beperkt. Enkele dagen daarvoor werd de Zwitser notabene zelf voor de vierde keer herkozen.

Feit is dat de FIFA in wezen op dezelfde wijze wordt bestuurd als in 1975, het jaar dat Blatter succesvol solliciteerde bij de wereldvoetbalbond en hij de twaalfde medewerker werd bij de organisatie.

Scala kondigde grote hervormingen aan, zonder in detail te treden. De kans is groot dat het congres een belangrijkere rol gaat spelen ten koste van het uitvoerend comité. Dit gebeurt vanaf 2017 al bij de toewijzing van de WK’s, een van de weinige hervormingen die Blatter achterlaat bij zijn erfenis.

4. Wie zijn de kandidaten om Blatter op te volgen?

Als iedereen die wordt genoemd zich ook daadwerkelijk aanmeldt, moet de FIFA een halve week uittrekken voor het congres. Oude bekenden als prins Ali en Michael van Praag stappen mogelijk weer in de race, maar ook voetballegende Zico overweegt mee te doen.

Bij de bookmakers gooit Michel Platini hoge ogen. De UEFA-voorzitter durfde de strijd met Blatter niet aan te gaan en schoof daarom prins Ali naar voren. Ahmad al-Fahad al-Sabah geldt als een outsider. De sjeik uit Koeweit timmert bestuurlijk al jaren aan de weg en geldt als zeer invloedrijk binnen de FIFA en het Internationaal Olympisch Comité.

Cruciaal is mogelijk het stemadvies van Blatter. De Zwitser kon altijd rekenen op de steun van Afrika en Azië, continenten die samen goed zijn voor 100 van de 209 stemmen.

5. Wat gebeurt er met het WK 2018 in Rusland en het WK 2022 in Qatar?

Afgelopen zondag meldde Scala dat er nieuwe stemrondes komen als er bewijs op tafel komt dat Rusland en Qatar het WK hebben verkregen door corruptie.

Zowel de FBI als de Zwitserse autoriteiten doen onderzoek naar het toewijzingsproces van de toernooien. Bijna de helft van de leden van het uitvoerend comité dat hierover op 2 december 2010 besliste, is al in verband gebracht met corruptie.

Afgelopen jaar kwam de FIFA zelf al met een rapport over de controversiële gang van zaken rond de volgende WK's. Michael Garcia, de onafhankelijke onderzoeker, hekelde echter de samenvatting die de wereldvoetbalbond maakte en diende vervolgens zijn ontslag in.

Het is nooit voorgekomen dat een land een WK moest teruggeven vanwege corruptie. Officieel moet er een nieuwe bidprocedure (waarin iedereen zich weer kandidaat kan stellen) worden uitgeschreven als dit gebeurt.

Rusland en Qatar gaan er gewoon van uit dat de toernooien doorgaan. In Rusland is de stadionbouw al in een vergevorderd stadium. Over anderhalve maand is al de loting voor de voorronde voor het WK 2018.

De loopbaan van Blatter bij de FIFA

De FIFA-verkiezingen van februari 2016 markeerden na bijna achttien jaar het definitieve einde van Sepp Blatter als voorzitter van de wereldvoetbalbond. © ANP
Sepp Blatter werkte sinds de jaren zeventig bij de FIFA. © ANP
Jarenlang fungeerde Blatter als secretaris-generaal bij de FIFA. © ANP
In 1998 versloeg hij verrassend de Zweed Johansson bij de verkiezingen en volgde hij de Braziliaan Havelange op als voorzitter. © ANP
Tijdens zijn eerste jaren baarde Blatter opzien met voorstellen als het afschaffen van de sliding. © ANP
In 2000 met Franz Beckenbauer, bij de toekenning van het WK 2006 aan Duitsland. © ANP
Blatter werd in 2002 herkozen; zijn opponent Hayatou was kansloos. © ANP
Blatter omringt zich graag met de groten der aarde, zoals hier in 2003 met Nelson Mandela. © ANP
In 2004 maakte Blatter bekend dat Zuid-Afrika in 2010 het WK mag organiseren. © ANP
Blatter bezocht in 2006 het Voetballer van het Jaar-gala in Nederland. © ANP
Blatter op verkenning in Zuid-Afrika. © ANP
In 2007, met enkele hooggeplaatste leden van de Aziatische confederatie. © ANP
Een vrolijke Blatter tijdens een persconferentie in Zuid-Afrika in 2009. © ANP
In 2010, bij de controversiële toewijzing van de WK's aan Rusland (2018) en Qatar (2022). © ANP
Blatter werd in 2011 opnieuw herkozen, er was geen tegenkandidaat. © ANP
De laatste jaren wordt Blatter steeds vaker in het nauw gebracht door verhalen over corruptie. © ANP
Een dubieuze betaling aan Platini deed Blatter alsnog de das om. © ANP

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:
Tip de redactie