Overleeft Van Rijn het zesde pgb-debat?

Donderdag debatteert de Tweede Kamer opnieuw over de pgb-problemen met als centrale vraag: is staatssecretaris Martin Van Rijn (Volksgezondheid) de juiste man om structuur in de chaos te brengen?

De problemen rond de uitbetalingen van de persoonsgebonden budgetten (pbg) gaan de zesde maand in en een oplossing is nog niet in zicht. 

Sinds 1 januari is de Sociale Verzekeringsbank (SVB) verantwoordelijk voor de uitbetaling van de pgb's, waarmee mensen zelf hun zorg kunnen inkopen. Sindsdien regent het klachten van zorgverleners die niet of te laat hun geld krijgen. Zij komen weken, soms wel maanden, zonder inkomen te zitten met alle financiële gevolgen van dien.

Zes maanden en vijf debatten verder zijn de problemen nog steeds niet opgelost en de oppositie begint het geduld met Van Rijn te verliezen. 

Hoewel de Kamerleden de staatssecretaris en ook de SVB herhaaldelijk hoorden zeggen dat het lek inmiddels boven is en dat de meeste betalingen nu goed gaan, zien zij in de praktijk dat nog te veel zorgverleners op hun geld moeten wachten.

Vertrouwensvraag

In maart zegden de SP, PVV, PvdD en 50plus het vertrouwen in Van Rijn op en het is geen ondenkbaar scenario dat de rest van de oppositie donderdag tot dezelfde conclusie komt: dat Van Rijn niet de juiste man is die de problemen kan oplossen.

Of die motie van wantrouwen er komt, hangt geheel af van Van Rijn, is het standpunt van de oppositie, die eerst het verloop van het debat wil afwachten Kamerlid Pia Dijkstra (D66): "We wachten het verloop van het debat af. Híj moet met de oplossing komen."

Ook de ChristenUnie wacht het debat af. "Ik loop niet met een motie van wantrouwen op zak", zegt Kamerlid Carla Dik-Faber. "De Kamer en de staatssecretaris hebben hetzelfde doel: oplossen van de problemen van de budgethouders." 

Steekproef

"Maar Van Rijn moet nu wel openheid van zaken geven en niet met halve antwoorden komen", aldus Dik-Faber.

Bijvoorbeeld over de steekproef waaruit blijkt dat ruim 94 procent van de correct ingevulde declaraties binnen vijf tot tien werkdagen wordt betaald. De oppositie wil weten hoe representatief die steekproef is en hoe groot de groep van de resterende 5 procent is die niet tijdig is uitbetaald.

Ook ontbreekt een onderzoek naar de groep wiens declaraties niet correct zijn ingevuld. De oppositie wil weten om hoeveel mensen dat gaat.

Daarnaast zijn er nog vragen over het falende ict-systeem dat niet in staat is belangrijke pgb-gegevens aan elkaar te koppelen, waardoor er vertraging optreedt. 

Dan is daar ook nog de deadline van 15 mei: dan moet het systeem echt werken, kreeg de staatssecretaris als opdracht mee. Na de hoorzitting over de pgb-chaos vorige week Dijkstra er in ieder geval niet geruster op geworden. "Van gemeente tot belangenorganisaties, alle partijen houden zorgen."

Voordeel van de twijfel

Van Rijn kreeg van de Kamer lang het voordeel van de twijfel. De PvdA-bewindsman staat bekend staat als een kundig bestuurder met ruime ervaring in de wereld van de zorg. De bewierookte staatssecretaris eindigde net onder Frans Timmermans en Mark Rutte in de parlementaire persverkiezing voor politicus van het jaar.

Hij oogstte lof voor de grote decentralisaties in de zorg die hij met steun van een groot deel van de oppositie door het parlement kreeg. Van Rijn vond breed draagvlak belangrijk voor de ingrijpende hervormingen van de langdurige zorg.

Dat brede draagvlak dreigt hij op het pgb-dossier kwijt te raken. Er wordt gespeculeerd dat Van Rijn zou opstappen als hij het brede draagvlak kwijt is, maar andere bronnen spreken dat tegen.

Vertrek?

Over zijn politieke loopbaan zegt hij zich niet druk te maken. "Ik ben vooral bezig met het oplossen van de problemen van de budgethouders", zei Van Rijn vrijdag na afloop van de ministerraad.

Een eventueel vertrek komt bij de rasbestuurder minder hard aan dan bijvoorbeeld de beroepspoliticus Frans Weekers, de oud-staatssecretaris van Financiën die opstapte na aanhoudende problemen bij de belastingdienst.

Voordat Van Rijn aantrad in de bewindsliedenploeg van Rutte was hij voorzitter van de Raad van Bestuur van pensioenuitvoerder PGGM. Daarvoor was hij topambtenaar op het ministerie van Volksgezondheid (2003-2008). 

Als het aan de VVD en PvdA ligt, gaat Van Rijn nergens heen. Volgens premier Rutte schiet niemand iets op als er een nieuwe staatssecretaris zou komen. "Als er iemand in Nederland heel deskundig is op dit terrein, met heel veel bestuurlijke ervaring deze portefeuille doet […], dan is hij het. Dus wat los je ermee op?"

Ook belangenorganisatie Per Saldo denkt niet dat de problemen verdwijnen als Van Rijn opstapt. "Wat schieten wij daar mee op? Wij willen weten wanneer het probleem is opgelost", aldus Per Saldo.

Dat Van Rijn een kundig bestuurder is, lijken alle partijen zich wel te realiseren. Tegelijk is de invoering van het nieuwe pgb-stelsel dramatisch verlopen, schetst de staatssecretaris de situatie rooskleuriger voor dan door de oppositie ervaren wordt, en is onduidelijk wanneer de problemen opgelost zijn.

Kundig of niet, iedere bewindspersoon zal tegenover de Kamer antwoord moeten kunnen geven op deze vragen en zorgen.

Tip de redactie