Het Joodse volk is zeventig jaar geleden wel bevrijd van de verschrikkingen van de genocide die het doormaakte, maar is er nog altijd niet vrij van. 

Dit zei de Israëlische schrijver en filosoof David Grossman dinsdag tijdens zijn 5 meilezing in de Sint Jacobskerk in Vlissingen. De lezing markeert het begin van de Nationale Viering van de Bevrijding.

Onder de titel Ademen met beide longen vertelde Grossman persoonlijk niet de vrijheid te kennen die Nederland op Bevrijdingsdag viert, een leven zonder oorlog. ''Iemand die al zijn levensjaren leeft met oorlogen, met het gevoel van verlamming en beperking dat een leven in voortdurend geweld met zich meebrengt", zei de 61-jarige Grossman.

''Ik ben staatsburger van een gewelddadig conflict dat al ruim honderd jaar voortduurt. Alle deelnemers eraan, Israëliërs en Palestijnen, zijn erin geboren, en de meesten van hen geloven niet dat er een oplossing voor is. De meesten, zo ziet het ernaar uit, hebben zich al neergelegd bij de gedachte dat ze altijd zullen blijven leven met oorlogen, die in vaste regelmaat en frequent plaatsvinden. Dat ze altijd een beperkt, verschrikt bestaan zullen leiden, dat allang geen vol leven meer is, maar slechts een overleven van ramp naar ramp."

Nederland viert bevrijdingsdag

Jett Rebel, ambassadeur van de Vrijheid, in de helikopter onderweg naar het Bevrijdingsfestival Leeuwarden. © ANP
Een luchtfoto van het festivalterrein in Groningen, © ANP
Bevrijdingsdefilé 'het Gooi bevrijd' in Hilversum, waarbij de eerste voertuigen al 26 april aankwamen.
Ambassadeurs vliegen per helikopter en vliegtuig naar de verschillende optredens. © ANP
Bevrijdingsdefilé 'het Gooi bevrijd' in Hilversum
Publiek wacht op het defile in Wageningen tijdens Bevrijdingsdag. © ANP
Ongeveer 40 hardlopers van de verenigingen Lycurgus en Zaanland brengen het bevrijdingsvuur van Wageningen naar Zaanstad. © NU.nl/Frank de Groot
Bezoekers in regenkleding tijdens het Bevrijdingsfestival op het Malieveld in Den Haag. © ANP
Premier Mark Rutte ontsteekt samen met Afghanistan veteraan Rob Severs (R) het vrijheidsvuur bij het startsein van Bevrijdingsdag in Vlissingen. © ANP
De organisatoren van het feest in Groningen vroegen het publiek vanochtend niet naar het festivalterrein te komen. © ANP
Het programma van meerdere Bevrijdingsdagen moest worden aangepast vanwege het slechte weer. © ANP
Mensen staan in Haarlem buiten de hekken en kunnen terrein niet op. Het festival was dinsdagmiddag tijdelijk gesloten in verband met het weer. © NU.nl/René Hartkamp
Programma Bevrijdingspop Haarlem stilgelegd tot nader order © NU.nl/Harold Versteeg
Er zijn veertien officiële bevrijdingsfestivals in het hele land, waar naar verwachting zo'n 900.000 bezoekers op af komen. © ANP
Premier Mark Rutte, voorzitter 4 en 5 mei comité Joan Leemhuis Stout (M) en 5 mei spreker David Grossman (2e R) nemen plaats op de voorste rij bij de start van Bevrijdingsdag in Vlissingen. © ANP
Mark Rutte is aanwezig bij de start van bevrijdingsdag in Vlissingen. © ANP
Op Bevrijdingsdag liep de temperatuur op tot boven 20 graden en trokken stevige onweersbuien over het land. © ANP
De 12-jarige Judith Smaal tijdens de kinderlezing bij de start van Bevrijdingsdag in Vlissingen. © ANP
5 mei-spreker David Grossman tijdens zijn speech bij de start van Bevrijdingsdag in Vlissingen. © ANP
Mark Rutte en de Israëlisch schrijver David Grossman. © ANP
Dotan is een van de vier Ambassadeurs van de Vrijheid, die met een helikopter van Defensie het land doorgaan. © ANP
Jett Rebel, Caro Emerald, Dotan en MainStreet nemen dit jaar de taak van Ambassadeurs van de Vrijheid op zich. Dat is er eentje meer dan voorgaande jaren, vanwege de 25e editie van de festivals. © ANP
Caro Emerald rijdt met haar bus langs de bevrijdingsfestivals in het land. © ANP
De vlaggen op het oude gemeentehuis in Kerkrade hangen uit op bevrijdingsdag © NU.nl/Gio Bouwens
Jett Rebel treedt vandaag meerdere keren op, als Ambassadeur van de Vrijheid. © ANP
Jett Rebel vliegt met de maritieme gevechtshelikopter NH90. Hij bezoekt de meeste Bevrijdingsfestivals. Hij begint in Groningen. Ook Leeuwarden, Amsterdam, Den Haag en Haarlem doet hij aan. © ANP
De start van de rondrit van Keep them Rolling vanmorgen in Katwijk aan Zee © NU.nl/Jan Louis van den Oever
Jett Rebel bij zijn optreden in Groningen © ANP
Wisselvallig weer zorgt ervoor dat op sommige plekken het programma wordt aangepast. Zo is het bouwen van een brug over het IJ in Amsterdam afgelast. © NU.nl/Jan Middelveld
In Wageningen is om middernacht het bevrijdingsvuur ontstoken. © ANP
Burgemeester Geert van Rumund steekt het nationale bevrijdingsvuur in Wageningen aan. In de plaats waar de Duitse bezetter in 1945 capituleerde, brandt eeuwig het nationale Bevrijdingsvuur. © ANP
Sportgroepen uit heel Nederland staan klaar om het Bevrijdingsvuur in Wageningen op te halen. © ANP
Stuur jouw nieuwsvideo. © NU.nl/Hajar Elouarrat

Conflict

Israëliërs en Palestijnen zullen geen vrijheid kennen, betoogde Grossman. ''Israëliërs en Palestijnen zullen geen vrede bereiken als ze niet in staat zijn het conflict ook te bezien vanuit het gezichtspunt van hun vijand."

Grossman: ''Voor mij is vrede een soort vrijheid die ik voortdurend in mijn fantasie in het leven probeer te roepen om op z'n minst mijn innerlijke kanaal ernaar open te houden. Om te voorkomen dat het verstopt raakt en geblokkeerd wordt."

De 5 meilezing, die jaarlijks in een andere provincie is, werd voorafgegaan door de Kinderlezing. Die werd voorgedragen door Judith Smaal (12) uit Zierikzee in de vorm van een persoonlijke brief aan kinderrechtenactiviste Malala Yousafzai