Waltz - De Complete Serie

Zevendelige serie over een circusfamilie op de rand van de onvermijdelijke afgrond. Uiteraard gelardeerd met typisch Nederlandse cinematografische elementen: grauwheid, functioneel bloot, hardcore geseks, moddergevechten en veel gevloek op de vierkante centimeter.

Het credo "the show must go on" is voor niemand zo toepasselijk als voor Willy Waltz (Aart Staartjes), pater familias van het "Groot Internationaal Wereldcircus" Waltz. Met strakke hand zwaait hij de scepter over het door kleinere en grotere problemen geplaagde familiecircus. Want problemen zijn er wel degelijk: de lievelingsezel van één van de jongste telgen van de familie overlijdt, het christelijke dorpje Katwijk hekelt het circus omdat het de zondagsrust verstoort, mond- en klauwzeer rukt op en dan zijn er ook nog opdringerige dierenactivisten - ach, het zijn zo van die problemen die elk circus het pad kruisen.

Het circus kampt echter met dieper liggende problemen. Bij de oude Waltz is een levensbedreigende hersentumor ontdekt. Hoewel hij dat feit eerst wil ontkennen kan hij er niet onderuit om zijn circus veilig te stellen voor de toekomst. Maar wie moet hem dan eigenlijk opvolgen.

Zijn drie zoons zijn gewillig, maar incompetent: een homoseksueel zonder nakomelingen (Theo Maassen), een slapjanus (Barry Atsma) en een onbezonnen jonkie (Koen Wouterse). De veel jongere Russische scharrel van Waltz aast ook op het circus, dit tot groot ongenoegen van Waltz' ex-vrouw Mimi en voornoemde zoons.

Achenebbisj zootje

De VARA, NPS en VPRO hebben juist in het Jaar van het Circus de handen ineengeslagen om een zevendelige serie van King Lear-achtige proporties en grauwgrijze atmosfeer neer te zetten. Daarvoor zijn dan ook alle registers uitgetrokken: de fletsblauw gekleurde tent wordt telkens afgezet tegen een dreigend dik wolkendek - als al het niet pijpenstelen regent. "Wat een achenebbisj zootje", verzucht de schoonzus van directeur Willy met recht als ze voor het eerst sinds lange tijd met haar man het modderige circusterrein bevolkt met roestige campers oprijdt om het huwelijk van Waltz met de slinkse Olga bij te wonen.

De karakters zijn al net zo ongepolijst als het decor waartegen zij spelen - behalve in de piste natuurlijk, want daar regeert de uiterlijke schijn. En daar zit hem de absolute troosteloosheid in: buiten de piste is de familie van Waltz rauw en boers en moet het haar hoofd bieden aan de ziekelijke tirannie van Willy Waltz, buitenechtelijke affaires en zelfs pedofilie.

Zoals het een echt product van vaderlandse bodem betaamt zijn de hardcore seksscènes en 'godverdommes' niet van de lucht. De familie staat elkaar maar wat graag naar het leven tijdens felle matpartijen in de modder, om het vervolgens aan de eettafel weer stilzwijgend goed te maken terwijl de stugge stamppot wordt weggekauwd - ook al zo typisch Hollands.

Prachtkoppen

Maar tegenover deze uitvergrote conflictsituaties die met weinig subtiliteit het desolate nalatenschap van de ten dode opgeschreven Waltz moeten uitbeelden, is er ook ruimte voor ingetogener spel. Juist deze klein gespeelde momenten maken van 'Waltz' een serie met een glanzend randje allure. Marja Kok - die de ex-vrouw Mimi van Waltz speelt - en Aart Staartjes zijn hier als oude garde uiteraard bedreven in. Ze hebben dan ook prachtkoppen voor een serie als deze, met diep in het gezicht gekerfde verdriet en frustratie.

Memorabel is het moment waarop Waltz spiernaakt door zijn oudste zoon Bruno wordt afgedroogd; hier wordt bloot ineens functioneel en maakt het de oude norse en schreeuwend acterende Staartjes/Waltz zowaar menselijk op een aandoenlijke manier. De gelouterde acteur die prefereert zichzelf B-acteur te noemen, is in zijn element als de tirannieke circusdirecteur en vader Willy Waltz die de schone schijn van het circus maar wat te graag ophoudt en vecht tegen de modernisering van de maatschappij waar eigenlijk geen plaats meer is voor een heus reizend circus.

Propvol

Gelukkig is er ook naast alle ellende ook plaats voor humor - al dan niet ironisch bedoeld. De scène waarin Willy Waltz een Cirque du Soleil-achtige act van zijn middelste zoon Felix en zijn vrouw op een venijnige manier afkraakt is bijvoorbeeld op een wrange manier hilarisch te noemen.

De vraag is echter wel of de scenarioschrijver zijn hand niet overspeelt door te veel elementen in een kortlopende serie als deze te proppen. De humor verlicht weliswaar de bedompte sfeer, maar naar sommige elementen die de revue passeren wordt maar eventjes gehint, zoals het seksuele misbruik van Willy Waltz junior door één van de meereizende artiesten.

Daarnaast speelt ook nog eens de sores van de overige castleden mee: de ontrouwe Olga, de vriendschap van jongste zoon Enrico met dwerg en huisclown Spartacus, die bijna kapot gaat door de tussenkomst van een meisje en de frustraties en ambities van de circusvrouwen. Als er dan in episodetitels tevens gerefereerd wordt aan de Bijbel, wordt de symboliek en thematiek wel heel topzwaar.

Toch kan deze serie zich scharen tussen series als Oud Geld, omdat het balans tussen het grote, fysieke acteren en de kleinere momenten over de gehele serie genomen wel wordt rechtgetrokken. Nee, hier geen verbale subtiliteiten zoals in deze bekroonde serie van Maria Goos, maar recht door zee acteerwerk - en dat is ook wel eens lekker om naar te kijken.

Tip de redactie