Syriana

Ongezouten aanklacht tegen corruptie in de olie-industrie, waarin de sociaal-politieke boodschap aankomt als een kaakslag van Tyson.

Syriana lijkt op een van die politieke thrillers uit de jaren zeventig, toen het nietsvermoedende publiek met popcorn & cola achterover in hun bioscoopstoel leunde om er vervolgens stevig uitgemept te worden. Dergelijke films worden altijd nog gemaakt, maar dan niet zo groots opgezet en zeker niet met Hollywood-helden als George Clooney en Matt Damon in de hoofdrollen. Kassamagneten die ervoor zorgden dat Syriana de aandacht kreeg die het verdiende, al moet de impact van de film nog blijken.

Het Zwarte Goud

Schrijver/regisseur Stephen Gaghan had in 2000 een Oscar gekregen voor zijn scenario Traffic, een ingenieus opgezet verhaal over de War on Drugs. Conform de gewoonte in de entertainmentindustrie kreeg hij daarna aanbiedingen bij het leven, maar Gaghan wilde maar één ding: budget om te gaan spitten in de schimmige wereld van het zwarte goud (olie), deals en belangenverstrengeling. Hij reisde jarenlang door het Midden-Oosten, zocht mensen die hem het nodige uit de doeken wilden doen, en belandde zelfs in een gepantserde wagen met zwarte kap over zijn hoofd zodat hij naar geheime ontmoetingsplekken kon worden geloodst. Die voorbereiding op zich is al een nieuwe film waard, maar eerst schreef hij het uitermate complexe script voor Syriana.

Verhaallijnen

Net als bij Traffic lopen in Syriana diverse verhaallijnen langs en door elkaar heen. (Een vlezige) Clooney speelt een Amerikaanse geheim agent, die van zijn dienst de opdracht krijgt achter de Arabische prins Nasir aan te gaan. Deze Nasir heeft contact met 'n executive (Damon) van een Zwitserse bedrijf om oliemiljarden verstandiger te investeren. Maar Nasirs broer heeft andere plannen, en vindt daarvoor een prima partner in Amerikaanse moguls in de olie-industrie (geleid door een gewetenloze vlerk, een magnifieke rol van Christopher Plummer). Een topresearcher (Jeffrey Wright) wordt ingezet om oliedeals uit te pluizen en vindt te veel wat niet door de beugel kan. Ondertussen wordt er geprobeerd een oliedeal af te snoepen van de Chinezen.

Puppetmasters

Gaghan schuift met zijn pionnen op elk niveau: van het allerhoogste level tot aan de onderste onderkant in deze vuige business. Daar vallen twee Pakistaanse, volstrekt rechteloze gastarbeiders in een Arabische olieraffinaderij ten prooi aan puppetmasters die nog enkele zichzelf opofferende stakkers nodig hebben om het gerommel aan de top de voet dwars te zetten. Het is verontrustende materie, en het soort informatie waar men de ogen niet voor kan sluiten. Want Gaghan heeft degelijk veldwerk verricht en zal dit alles niet uit zijn duim zuigen. Bovendien baseerde hij zijn scenario ook op het boek van Robert Baer, een voormalig CIA-agent die meedraaide in de strijd tegen terrorisme.

Zinderend

Zo complex als deze film al is, de realiteit zit natuurlijk nóg complexer in elkaar. Maar voor een gevoel, een indruk, komt Gaghan beslist een heel eind. Bovendien - en daar is het ook film voor - is de overall kwaliteit van acteerprestaties, decor en sfeer subliem. De zinderende hitte van de oosterse woestijnvlaktes is verblindend; de atmosfeer in de directiekamers waar té koele beslissingen worden genomen, is kilblauw; groezelig van kleur zijn de scènes met Clooney, die door zijn eigen mensen in het diepe wordt gegooid en in contreien terechtkomt waar god noch gebod regeert.

Extra's

De extra's op de DVD vallen wel tegen. Het is een film die roept om meer informatie of discussie, maar men gaat hier niet veel verder dan de fictionalisering in de hoofdfilm en wat commentaar erop. Het kan opzet zijn. Gaghan maakt het de kijker niet héél erg gemakkelijk, dus de follow-up wilde hij blijkbaar ook niet hapklaar oplepelen.

Macht

Desalniettemin zou het al te naïef zijn om ervan uit te gaan dat de wereldproblematiek alleen aan de olie-industrie zou liggen. Deals en handjeklap voor machtsuitbreiding danwel -handhaving is iets van alle tijden en uit elke regio. Een machtspositie is nog nooit gepaard gegaan met schone handen, maar nieuw is dat dit tegenwoordig als buitengewoon immoreel wordt beschouwd door de westerse burger. Een fraaie gedachte, maar wat weer beslist niet nieuw is, is dat er tegelijkertijd elders wordt geroepen dat zij het anders en véél beter zouden doen. Met dat zinnetje begint elk nieuw bloedig hoofdstuk in de geschiedenis der mensheid.


Bestel deze dvd direct:


Syriana
Stephen Gaghan

NUwerk

Tip de redactie